Vrijdag 22/10/2021

Het collectieve geheugen van vijftig jaar Europese geschiedenis

Het nieuwe Europese verdrag is totaal onleesbaar en de meeste Europeanen mogen er niet over stemmen. Toch is Europa niet alleen een zaak van elites, maar ook van de gewone man. Dat is de boodschap van het Museum van Europa, dat uitpakt met een tentoonstelling naar aanleiding van 50 jaar Europa.

door Johan Corthouts

BRUSSEL l De tentoonstelling Dit is onze geschiedenis, die eind vorige week in de Brussel de deuren opende en nog tot maart volgend jaar doorgaat, vertelt het verhaal van 27 Europeanen uit evenveel lidstaten en hun stukje Europese geschiedenis.

Dertien jaar na de opening van de Kanaaltunnel blijft de Britse bouwvakker Roger Lavis zich nog steeds verbazen over de verbinding tussen Groot-Brittannië en het Europese vasteland die hij mee hielp graven. "Maar het werkt. Het heeft de Britten dichter bij Europa gebracht." Lavis is een van de 27 Europeanen die aan het woord komt in de tentoonstelling. De getuigenissen vormen de rode draad doorheen de expositie die de bezoeker laat stilstaan bij de markantste gebeurtenissen uit de naoorlogse geschiedenis.

Zoals Klaus en Inge Stürmer, die vertellen hoe ze een tunnel onder de Muur van Berlijn hebben gegraven en uit de vroegere DDR zijn ontsnapt. "We hebben de grote historische momenten van de Europese Unie gekoppeld aan een individueel verhaal", zegt Pieter Van Damme, wetenschappelijk medewerker van het Museum van Europa.

Niet alleen dramatische gebeurtenissen komen aan bod, ook gewone verhalen hebben hun plaats. Luben Borissov opende in 1996 een fabriek van bio-yoghurt en exporteert nu naar heel Europa, een initiatief dat onmogelijk was tijdens het communisme. Marco D'Antonio is een advocaat in het Italiaanse Centrum voor Vluchtelingen. Hij houdt zich bezig met het verzekeren van de elementaire rechten van vluchtelingen die stranden op de Italiaanse kust. Kristin Holst is een Deense studente politieke wetenschappen die met een Erasmusbeurs studeert in Brussel. "We hebben ook getracht om jongeren aan het woord te laten. Europa is niet alleen een zaak van ouderen", zegt Van Damme.

Aan de hand van historische objecten, kunstwerken, foto's, video's en interactieve elementen zoemt de tentoonstelling in op de Europese geschiedenis. Een installatie van de Frans-Canadese kunstenares Dominique Blain van marcherende laarzen refereert aan de gewelddadige geschiedenis van Europa. Een in steen gekapte lijst met honderden vredesverdragen die de voorbije eeuwen werden gesloten maar nooit vrede brachten in Europa: dat kunstwerk van de Duitser Günther Demnig herinnert de bezoeker aan de vele oorlogen in Europa.

Dat doet ook het meisjesjurkje gemaakt uit een nazivlag. Gruwel ook uit Spanje met de stille getuigenis van een Catalaanse folterkamer uit het Francoregime. Of de op video opgenomen getuigenis van een beul van de Hongaarse geheime politie, die haarfijn uitlegt hoe politieke gevangenen werden opgeknoopt.

Tachtig musea uit heel Europa werken mee aan de tentoonstelling. In totaal worden 750 objecten getoond. Museumvoorzitter Antoinette Spaak, wier vader Paul-Henri Spaak vijftig jaar geleden mee aan de wieg stond van Europa, hoopt dat vele jongeren de tentoonstelling zullen bezoeken. "Wie vandaag 30 jaar is, denkt dat Europa altijd heeft bestaan, dat je er niet meer voor moet vechten."

Ook premier Guy Verhofstadt sprak bij de opening over een belangrijke tentoonstelling: "Mensen dreigen te vergeten dat de Europese Unie het enige antwoord is tegen nationalisme, armoede en oorlog. Men dreigt te vergeten dat meer Europa nodig is. Zonder historisch besef kunnen we de motor van Europa niet draaiende houden."

Dit is onze Geschiedenis. 50 jaar Europees avontuur. Tentoonstelling van 26 oktober tot 23 maart op de site van Thurn&Taxis in Brussel.

Pieter Van Damme:

We hebben de grote historische momenten van de EU gekoppeld aan een individueel verhaal

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234