Dinsdag 04/10/2022

NieuwsWar on drugs

‘Het cocaïnegebruik is volledig ontspoord’: Colombiaanse president noemt ‘war on drugs’ mislukt

null Beeld AFP
Beeld AFP

Gustavo Petro, de nieuwe president van Colombia, roept in zijn inauguratiespeech op tot een nieuwe internationale strategie om de drugshandel te bestrijden. Hij stelt dat de door de Verenigde Staten geleide war on drugs is mislukt, en dat Westerse landen moeten inzetten op beleid dat druggebruik voorkomt. ‘Cocaïnegebruik is volledig ontspoord.’

Ans Boersma

De aanstelling van Petro als president luidt een nieuw hoofdstuk in voor Colombia, een land dat voor het eerst in de geschiedenis een links progressieve president heeft verkozen. Petro belooft te werken aan vrede met rebellengroepen en criminele bendes, en om ongelijkheid en klimaatverandering te bestrijden.

Onderdeel van Petro’s takenpakket is werken aan een hernieuwde relatie met de VS en hun oorlog tegen drugs. Deze oorlog heeft gefaald, stelt de nieuwe president in niet mis te verstane woorden. “Gedurende 40 jaar zijn er een miljoen doden gevallen in Latijns-Amerika en jaarlijks komen 70.000 Noord-Amerikanen om door een overdosis. De oorlog tegen drugs heeft de maffia versterkt en staten verzwakt”, zegt Petro in zijn inauguratiespeech.

War on drugs

Ruim vijftig jaar geleden verklaarde de Amerikaanse president Nixon de ‘war on drugs’ om drugshandel te beteugelen en te verminderen. Jarenlang voerde Colombia deze strijd met de VS tegen machtige drugshandelaren. Vanaf het begin is de oorlog tegen drugs omstreden geweest, en leidde het tot meer geweld in landen als Colombia. De oorlog tegen drugs heeft de handel enigszins getemperd, maar niet uitgeroeid.

De uitspraak dat de war on drugs heeft gefaald is dan ook niet nieuw. “Niemand in Colombia gelooft dat de war on drugs ergens goed voor is geweest”, stelt An Vranckx, onderzoeker en Latijns-Amerikakenner. “De strijd wordt al sinds 1984 in het land gevoerd volgens de door VS opgelegde regels. Het is een dodelijke strijd waarin elke dag Colombianen sneuvelen.”

Criminoloog Jelle Janssens (UGent) constateert ook dat de aanpak gefaald heeft. “De strijd tegen drugs puur militair willen oplossen is geen finale oplossing. Dat is een wanhoopsdaad.” Janssens noemt de oorlog tegen drugs “symptoombestrijding”, waarbij de echte oorzaken niet worden aangepakt. Door de jaren heen is er veel geprobeerd, zoals sociaal preventieve programma’s. Maar tot nu toe is dat nog geen antwoord op de enorme geldmachine die drugshandel heet, en die veel mensen in levensonderhoud voorziet.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Toch is juist die preventie van onschatbare waarde, stelt Janssen, omdat dit alternatieven biedt aan mensen die anders in de drugswereld terechtkomen. De basisregel daarbij is inclusie volgens de criminoloog: “Zowel in België als Colombia is het belangrijk om exclusie aan te kaarten in de maatschappij, vanuit een inclusief idee dat in een samenleving iedereen vooruit gaat.”

Consumptie voorkomen

De war on drugs is een beladen term, die te pas en te onpas om de hoek komt kijken als het over drugs gaat. Antropoloog Teun Voeten, die als fotograaf en onderzoeker regelmatig werkte vanuit Colombia, vindt het een foute uitdrukking die suggereert dat er een overwinning mogelijk is. “Het is een hybride conflict met een ongrijpbare vijand. De oorlog tegen drugs is niet te winnen, maar als je het bijltje erbij neergooit, wint de georganiseerde criminaliteit.”

Hoe president Gustavo Petro de oorlog tegen drugs nieuw leven zal inblazen in samenwerking met de VS is nog niet bekend. De president van Colombia balanceert volgens Teun Voeten op een slap koord: “Onderschat de macht van criminele kartels niet. Als Petro effectief zou zijn, wordt hij meteen omgelegd.” Petro’s minister van Buitenlandse Zaken heeft gezegd dat de regering de dialoog aangaat met criminele bendes en leden mogelijk strafvermindering zal geven in ruil voor informatie over drugshandel.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Petro zegt dat vrede wel degelijk mogelijk is, maar dat dit afhangt of het huidige drugsbeleid in landen als de VS en Europa wordt vervangen door maatregelen die drugsconsumptie voorkomt. Zowel Voeten als Janssen roepen op de blik naar binnen te keren, omdat de internationale drugshandel een spel van vraag en aanbod is. Wil je de drugshandel in het hart raken, moet je de vraag dan ook terugbrengen. Teun Voeten stelt dat cokegebruik in landen als België en Nederland “volledig ontspoord is”. Het is volgens hem essentieel dat de strijd tegen drugs gevoerd blijft worden, “anders zit straks iedereen aan de coke”.

Ook Janssen benadrukt dat we een niet te onderschatten rol hebben in de internationale drugshandel, niet alleen als gebruikers maar ook bij het faciliteren van geldstromen in cash. “Gangsters zeggen zelf dat gevangenisstraf hen niet afschrikt. Wat hen wel zorgen baart is drugsverlies en geldverlies.” De criminoloog is daarbij wel optimistisch over de internationale bankwereld die witwaspraktijken in kaart brengt en weet terug te dringen.

Al langere tijd klinken geluiden dat de oorlog tegen drugs vraagt om een gedegen globale aanpak. België zet dit jaar nog meer in op een internationale aanpak van drugscriminaliteit. Zo bracht burgemeester Bart De Wever (N-VA) begin 2022 met zijn Rotterdamse collega Ahmed Aboutaleb een bezoek aan Colombia. De burgemeesters willen in de strijd tegen drugssmokkel nauwer samenwerken met de bronlanden. Binnenkort stelt België een verbindingsofficier aan in Colombia om de samenwerking tussen de landen te vergroten.

Coca growers block soldiers with the order of destroying plantations of the cocaine-yielding plant, in Caño Indio, Catatumbo, municipality of Tibú, Colombia, on May 11, 2022. - A group of soldiers who were carrying out work an operation to eradicate illicit crops in the village of Los Cuervos, in the municipality of Tibú, in Norte de Santander Department, were surrounded by approximately 300 civilians who prevented them from completing their task. (Photo by Schneyder MENDOZA / AFP) Beeld AFP
Coca growers block soldiers with the order of destroying plantations of the cocaine-yielding plant, in Caño Indio, Catatumbo, municipality of Tibú, Colombia, on May 11, 2022. - A group of soldiers who were carrying out work an operation to eradicate illicit crops in the village of Los Cuervos, in the municipality of Tibú, in Norte de Santander Department, were surrounded by approximately 300 civilians who prevented them from completing their task. (Photo by Schneyder MENDOZA / AFP)Beeld AFP

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234