Vrijdag 21/02/2020

China

Het circus der benoemingen van Chinees partijleider Xi Jinping

Afgevaardigden applaudisseren tijdens de toespraak van de partijleider.Beeld EPA

De Chinese Communistische Partij begint vandaag aan het congres dat de aftrap vormt voor de tweede termijn van partijleider Xi Jinping. Drie momenten om op te letten tijdens het beraad van de machtigste politieke partij ter wereld, die in Midden- en Oost-Europa aan invloed wint.

1 - Xi's toespraak: Chinese droom

Xi legt vandaag politieke verantwoording af in een redevoering. Hoewel, verantwoording? De staatsmedia verheerlijken zijn prestaties al maanden, zodat kritische kanttekeningen uitgesloten zijn. Dat de machtigste politieke partij ter wereld zich aan de vooravond van zo'n congres op de borst klopt is normaal, maar deze adoratie van alles wat de partijleider doet, zegt en denkt is de afgelopen decennia niet voorgekomen. Het blad voor de partijintellectueel Qiushi zegt dat Xi 'het grote schip op overwinningskoers naar glorieuze kusten leidt', maar hoe evalueert Xi zijn eerste vijf jaar?

In elk geval kondigt hij de 'eeuwige strijd' aan tegen corruptie, maar daarna gaat hij waarschijnlijk vrij snel over op zijn stokpaardjes: zijn Chinese Droom. Dit grote visioen wordt in voor buitenstaanders onbegrijpelijke slogans en puntsgewijze opsommingen van instructies gecommuniceerd. Het masterplan komt neer op het herstel van de - alweer! - glorie van de Chinese natie. Dit kloeke zelfvertrouwen typeert het tijdperk-Xi.

De partij wentelt zich de komende week in eigenliefde: staatspersbureau Xinhua noemt de Communistische Partij een 'transformerend wonder dat welvaart en optimisme brengt', terwijl kapitalistische democratieën onvermijdelijk de ondergang tegemoet 'strompelen'. Daarom presenteert Xi China's ontwikkelingsmodel steeds nadrukkelijker als aantrekkelijk autoritair alternatief voor westerse politieke systemen.

2 - De ideologie: Xi Jinping-denken

Wordt het een Concept, een Gedachte of toch een Strategie? Begin volgende week wordt Xi's eigen ideologie in het partijhandvest bijgeschreven. Waarschijnlijk zelfs op zijn naam: bijvoorbeeld Xi Jinping-Denken. Dit is een zeer opmerkelijke vorm van machtsvertoon. Normaal komt de ideologische erfenis pas na pensionering, of zelfs het overlijden van een communistische leider, maar Xi heeft nog een dikke vijf jaar te gaan. En dan die naamsvermelding, bij leven en welzijn: dat is een breuk met het verleden. De politieke hersenenspinsels van twee voorgangers zijn - juist door het ontbreken van hun naam - in de vergeethoek beland.

Xi leeft op ideologie: de marxistisch-leninistische variant, overgoten met een Chinees sausje van een vijfduizendjarige keizerlijke traditie. Dat resulteert in een snoeiharde leidersrol van een enkele partij, desnoods een enkele man als de denkbare manier om de ambities waarmee Xi China betovert waar te maken. Door absolute loyaliteit te commanderen van partij, leger en staat - en 1,3 miljard Chinezen - posteert Xi zich als 'transformationele leider' met dezelfde status als grootheden zoals Mao Zedong en Deng Xiaoping. Zij hadden hun ideologie op naam, vandaar dat Xi die legitimatie ook wil. Nu nog een compacte slogan voor het Xi-Denken, want de opsommingen van zijn gedachtegoed die nu circuleren zijn zo lang dat zelfs de grootste banier te klein is.

3 - Het circus van benoemingen

Ruim 2.200 afgevaardigden stemmen over de samenstelling van een nieuw Centraal Comité. Ze krijgen iets meer kandidaten gepresenteerd dan er functies zijn - er is niet voor iedereen een plekje op het pluche. Volgens sinoloog Cheng Li staat het Centraal Comité voor de grootste personeelscarrousel in bijna vijftig jaar. Er is een record aan nieuwe gezichten na vijf jaar politieke aardschokken van het anticorruptiebeleid waarmee Xi vriend en vooral vijand heeft geslagen. Van hoog tot laag zijn een miljoen partijleden wegens onoirbaar gedrag neergehaald. Ook maakte Xi korte metten met organisaties die gedomineerd worden door rivaliserende politieke facties.

Hogere organen, zoals het Politburo en het Permanent Comité worden benoemd. De namenlijstjes zijn klaar, maar er wordt niet gelekt. Chinese politiek is een schimmenspel in een zwarte doos, afgedekt door een geluidsdempend kleed van geheimhouding. Niemand weet met welke ploeg Xi volgende week woensdag naar buiten komt. Kiest hij louter loyalisten of tolereert hij een enkeling uit een andere politieke vleugel? Zit er een potentiële opvolger tussen of manoeuvreert hij zichzelf richting de positie van eeuwig onmisbare Voorzitter?

Het antwoord op deze vragen is van immens belang, want de nieuwe top neemt alle beslissingen. Niet alleen over de Chinese Droom, maar ook over kwesties van wereldformaat, zoals de economie, klimaatsverandering, terrorisme, internationale instabiliteit of de nucleaire dreiging van Noord-Korea.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234