Donderdag 24/09/2020

Het botsautocabaret van

'Zelfs in Bommerskonte kun je het publiek warm doen lopen voor absurde humor als je de kans geboden wordt'

Wouter Deprez

Gent

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

'Met een suffe kop en een sterke kop koffie het eerste straaltje zon opvangen en dan traag de geest stretchen." Cabaretier Wouter Deprez (°1975) weet er alles van sinds hij vorig jaar tijdens een woonwagenproject het publiek tips bezorgde om de dag te beginnen. Al loopt het in de praktijk minder rustig. Neem nu vandaag: het is namiddag, hij komt net uit bed, drinkt zijn eerste koffie terwijl wij zijn geest stretchen. Gelukkig schijnt de zon: gisteren raakte bekend dat Deprez tot de finalisten behoort van het prestigieuze Wim Sonneveldconcours op het Amsterdams Kleinkunstfestival.

"Ik hou niet van wedstrijden, het heeft meer met hardlopen dan met spelen te maken", klinkt het uit de mond van de persoon die in 2000 'Humorologie' in Marke won, in 2002 tweede werd op het Rotterdamse 'Cameretten' en in november jongstleden 'Humo's Comedy Cup' binnenhaalde. Deprez is de enige Vlaming van drie finalisten. Andere genomineerden voor de Sonneveldprijs zijn: Dames voor na vieren, een meisjesduo dat onlangs de Holland Casino Podiumprijs in de wacht sleepte, en Kaal, een Tom Waits/Randy Newman-achtige Nederlandstalige band.

Over het aparte gevoel voor humor van Noord en Zuid wordt de laatste tijd nogal een boompje opgezet in de Nederlandse pers. Wim Helsen en Bert & Roy, finalisten van het Leids Cabaretfestival, de Neveneffecten die het Groninger studentencabaretfestival wonnen of Gino Sancti, het eerste Vlaamse duo die de Sonneveldprijs in de wacht sleepte: allemaal krijgen ze het label 'gek, absurd, ongrijpbaar' opgekleefd. Waarom maken deze Vlamingen zo'n goede sier in de Nederlandse cabaretwereld? Volgens Deprez is de verklaring poepsimpel: "De Nederlanders zijn hun typische cabaret beu gezien. Onze humor heeft voor hen iets mystieks. Als ik in Vlaanderen optreed, vinden ze mij ne rare omdat ik mezelf ben; een Nederlander vindt mijn humor raar omdat ik Vlaming ben."

Daar valt natuurlijk iets voor te zeggen. Iemand die op het podium een alternatieve bijbellezing geeft met een dommelollensjakosj onder de arm, pornopoëzie in de broekzak en een spiegelbal op zijn hoofd, is bezwaarlijk gewoon te noemen. Nochtans mag het publiek zich daaraan verwachten bij Deprez' show Moest ik van u zijn.

Het voordeel is dat hij zijn humor vooraf op de Nederlanders kon uitproberen. Aan het Amsterdams Kleinkunstfestival is geen geldprijs verbonden maar de halvefinalisten mogen wel een minitournee van twaalf voorstellingen doen, waarbij ze worden begeleid door een ervaren regisseur. Deprez' keuze viel op Randall Casaer, die ook al Wim Helsen naar ongekende hoogten leidde. "Die samenwerking was een openbaring en tevens een ontnuchtering. Ik heb geen theateropleiding gevolgd, dus heb ik de afgelopen vijf jaar zelf met de bluts en de buil techniek bijeengeschraapt."

Niet voor niets laat hij het verloop van zijn show grotendeels bepalen door het publiek zelf. "Als er al zoiets bestaat als een Vlaamse volksaard, dan is het onze verdoken zin voor kloterij. We saboteren nog liever dan emotie te moeten toegeven, maar we doen dat zo inventief dat het weer leuk wordt. Publieksinteractie is als een ritje op de botsauto's waarmee je in volle vaart op elkaar afstormt."

Deprez, van opleiding cultuurwetenschapper, weet waarover hij spreekt. Dat Vlaanderen in tegenstelling tot Nederland nog geen comedycircuit heeft weten uit te bouwen hangt volgens hem samen met onze recente taalontwikkeling. "Nog maar 35 jaar geleden kreeg je Algemeen Beschaafd Nederlands aangeleerd met plaatjes van 'Zo spreekt men Nederlands'. Dat heeft ons niet echt gestimuleerd om los met taal om te springen. We spreken onze taal misschien minder vanzelfsprekend, maar onze noorderburen zijn inmiddels wel stikjaloers op ons bloemrijke Vlaams. We zijn een typisch geval van de underdog die vanuit een minderwaardige positie aan overcompensatie is gaan doen. Ik weet waarover ik spreek, ik kom uit West-Vlaanderen", lacht Deprez, geboren en getogen in Geluwe.

Hij noemt het missen van een comedytraditie een voordeel want "dan zijn er ook geen voorgeschreven wetten. Je kunt alles mixen: stand-up, cabaret, mime, poppenspel. Uiteindelijk is het ook maar terminologie: 'cabaret' is in Nederland een kwaliteitslabel, hier spreek je beter over 'stand-up' want dat verkoopt beter." Volgens Deprez ontbeert Vlaanderen vooral kleine, goede speelplekken. "Als je een eerste tournee doet langs culturele centra speel je voor honderd mensen in een polyvalente zaal waar vierhonderd man in kan. Dat is droevig, maar het culturele centrum is momenteel ons enige toevluchtsoord. Als je daar niet speelt, speel je niet of op café."

Deprez wisselt zijn carrière als cabaretier af met het 'serieuzere' theaterwerk. Dit jaar regisseerde hij de nieuwjaarsrevue 'bij De Vieze Gasten in Gent en schreef een figurentheateropera Carmen, die eind april in Torhout in première gaat. In 2005 maakt hij samen met Helder Deploige en Wannes van Capelle een muziektheaterproductie getiteld Koning, keizer, kannibaal. De grootste bekendheid geniet Deprez echter als een der 'Rechtvaardige Rechters' in het gelijknamige tv-programma. "Het is de ideale leerschool om later zelf iets voor tv te maken." Met het concept van 'De Rechtvaardige Rechters' is hij minder gelukkig. "Het is een scheefgetrokken verhouding: het programma wordt uitgezonden op Canvas, maar je zit wel in een café met een livepubliek dat een mop over het koningshuis wil smaken. Ik vind dat niet erg want kwaliteit moet je niet bediscussiëren op onderwerp, maar het zou duidelijker en eerlijker zijn om dat programma op TV 1 uit te zenden."

Is de scheidslijn tussen alle publieken die verknocht zijn aan hun zender dan niet voorbijgestreefd? "Je mag die grens niet onderschatten. In de perceptie van de makers is ze er nog steeds. Pas als je die 'gatekeepers' gepasseerd bent, merk je dat een publiek veel opener is dan hun profielomschrijving toelaat. Er leeft een tendens tot onderschatting van het publiek, ook bij programmatoren van culturele centra. Maar zelfs in Bommerskonte kun je het publiek warm doen lopen voor absurde humor als je de kans geboden wordt.

"Humo's Comedy Cup was een manier om de programmatoren een schop onder hun kont te verkopen. Na mijn eerste goedlopende show Schellekes was het moeilijk om Moest ik van u zijn te verkopen. Ik was daar serieus van op mijn pik getrapt want wat kun je meer doen dan een eerste succesvol stuk te maken om een tweede te mogen doen? Toen ik de Comedy Cup won, besefte men plots: 'Ah, cabaret is wel grappig. Misschien moeten we het toch maar programmeren.'

Er wordt veel gesproken over het snobisme van theatermakers maar het bestaat evengoed in de andere richting. Het is een tweespalt waar ik ook zelf mee worstel. Enerzijds wil ik niets liever dan dat het technisch perfect zit, dat het klopt met de traditie en speelt met het experiment, dat het ontroert én slim is, en tegelijkertijd wil ik ook gewoon dat mijn ouders die tot hun zestiende naar school geweest zijn en nu 65 zijn, een wijze avond beleven."

Vanavond treedt Wouter Deprez aan in de finale van het Wim Sonneveld Concours. Info: www.amsterdams-kleinkunst-festival.nl. Deprez toert dit seizoen lang de culturele centra met zijn show Moest ik van u zijn. Info: bis@online.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234