Zondag 15/12/2019

Het Bos: een wilde plek in 't Stad

Vrienden van nachtelijk theater, concertjes, boomhutten en biopils: vandaag is het de Grote Dag. Kunstenwerkplaats Scheld'Apen ruilt zijn groene wildernis aan de kaai in voor Het Bos, een artistieke biotoop midden in 't Stad. Een dag in het spoor van de Scheld'Apen van het eerste uur.

Eén week geleden. Wannes Cré en Tile Vos grijnzen wanneer we ons samenplooien op de achterbank van Wannes' auto. Die auto steekt vol met takken en boomstronken, alsof Het Bos dat we straks zullen bezoeken nog aangeplant moet worden. Maar voor het zo ver is brengen deze Scheld'Apen van het eerste uur ons naar de oude locatie aan de d'Herbouvillekaai, de plek die zij zich zestien jaar geleden eigen maakten.

Een clubje vrienden - muzikanten, theatermakers, bricoleurs van alle slag - zoekt in die tijd een plek om ongestoord ieders creativiteit bot te vieren. Vlak naast de Schelde kraken ze een oude spoorwegkantine die omgeven is door een grote, verwilderde tuin. De club is zo beleefd om de Stad Antwerpen op de hoogte te brengen van hun plannen, en tot hun niet geringe verbazing is het antwoord een huurcontract.

Vos: "De Stad besefte dat er een groot gebrek was aan creatieve ruimtes. Wellicht dachten ze dat we op die afgelegen plek weinig konden mispeuteren."

Dat de nood aan artistieke ruimte groot was, liet zich voelen in het snel uitdijende netwerk rond Scheld'Apen. Al gauw strijken kunstenaars neer van divers pluimage en begint het te vonken tussen verschillende scenes, disciplines en publieken. Rudy Trouvé hangt aan de toog met Benjamin Verdonck, jonge theatermakers ontdekken de muziekjes van KakBek, koks en kunstenaars roeren samen in de potten. "Bij een voorstelling kwam de helft van mijn publiek eigenlijk voor de volkskeuken", zegt theatermaker Simon Allemeersch. "De andere helft wachtte op het optreden. Een volstrekt ondefinieerbare groep mensen was het."

In Scheld'Apen wordt tien jaar lang gemaakt, getoond, gekookt, gefeest, geprobeerd, gefaald en opnieuw geprobeerd. Uniek is niet zozeer wát er gebeurt, maar de manier waarop de plek een melting pot is voor mensen en ideeën.

Zeven jaar geleden komt het bericht dat de stad plannen heeft met het terrein; er wordt gesproken van een voetbalstadion. De Scheld'Apen beseffen dat hun tijd van gaan gekomen is. En dat dat misschien goed is. We lopen langs de slecht geïsoleerde burelen, de keuken en de bar, waar de geur van pils en zweterige feestjes bijna vervlogen is.

Cré: 'De activiteiten barstten uit hun voegen, de infrastructuur was totaal op. Tegelijkertijd was ook het verlangen gegroeid om zichtbaarder te worden, om steviger wortels te krijgen in de stad. Misschien was het isolement iets te comfortabel geworden." Het nieuwe pand dat wordt gevonden aan de Ankerrui, op de grens van 't Eilandje en de Seefhoek, verzekert een grotere inbedding in de stad.

Sleeën voor de deur

De vraag is of in het centrum even veel schevigheid mogelijk zal zijn als in de periferie. In de stad heersen openbare orde, stedenbouwkundige voorschriften, veiligheidsnormen. Boomhutten bouwen of sleeën voor de deur zit er wellicht niet in. Vos: "Dat klopt, maar het omgekeerde is ook waar. Hier konden we in de winter niets doen, omwille van de koude. In Het Bos kunnen we een heel jaar door werk ontwikkelen. Misschien is dat belangrijker dan sleeën voor de deur. (kijkt even rond naar het terrein) Alhoewel."

Hij lacht, en corrigeert dan, want de romantiek van het 'brandnetelverhaal' aan de d'Herbouvillekaai moet genuanceerd worden, vinden de mannen. Vos: "Het is waar, er kon hier veel, maar er heerste geen anarchie. Scheld'Apen is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een professionele organisatie. Als de brandnetelidee nog steeds leeft, bewijst dat alleen dat we het goed hebben aangepakt."

Cré en Vos maken zich sterk dat de eigengereidheid die de kunstenwerkplaats zo dierbaar is niet zal lijden onder het scherper toeziend oog van stad en politiek. Cré: "Integendeel, we zijn zelfs radicaler geworden. We hebben de verhuis aangegrepen om na te denken over hetgeen waar we écht voor willen staan. Een aantal dingen zijn scherp gesteld. Dat we geen zaalverhuur doen bijvoorbeeld, of dat we voluit kiezen voor bio."

Over de beperkingen van de ligging tussen prestigieuze 'buren' - het MAS piept om de hoek - maakt hij zich weinig zorgen. Cré: "De hele stad is nu onze buur. We wilden de unieke identiteit van deze biotoop in relatie brengen met de stad. We weten hoe we dat gaan aanpakken en we hebben er de mensen voor. Het is trouwens niet alsof we nu terechtkomen in een clean huis."

Keukenfilosofie

Dat is een understatement. We rijden terug richting Noord en dwalen door het pand aan de Ankerrui dat er, een week voor opening, nog steeds bijligt als een gigantische bouwwerf. Zelfs de ramen zijn nog niet allemaal geplaatst. Maar dat onaffe, verzekeren de gastheren rustig, is net de essentie van Scheld'Apen. Vos: "Scheld'Apen is een permanente ruwbouw: alles krijgt hier voortdurend vorm, niets ligt vast. Het Bos moet groeien met de mensen die het bevolken. Dat mag zijn tijd duren en er mogen hoeken af zijn, aan de mensen én aan het gebouw."

Gesnapt: Het Bos moet een wilde plek worden, waar de verbeelding vrij spel heeft. Die verbeelding draait in ieder geval overuren bij wie in het betonnen geraamte een concert- en theaterzaal, een expositieruimte, een residentieruimte en een keuken wil zien.

Correctie: de keuken staat er wél al. Het is in de filosofie van Scheld'Apen ook altijd een centrale plek geweest.

Aan de Ankerrui zullen een aantal culinaire collectiefjes zoals CORDON Coffee en De Beek zich bio- en ecologisch uitleven, maar de keuken is veel méér dan de plek waar gegeten en gedronken wordt. Vos: "Het is de plek waar dingen worden besproken, waar het netwerk samenkomt om te discussiëren. Als er één reden is om erop te vertrouwen dat Scheld'Apen zijn identiteit niet zal verliezen, is dat het feit dat het netwerk mee verhuist. Het zijn de mensen die Het Bos gaan opbouwen. Die mensen gaan zich niet aanpassen aan de plek. De plek zal zich moeten aanpassen aan de mensen."

Het Bos is open!, vandaag de hele dag openingsfeest op de Ankerrui 5-7, een hele maand lang feestmaand, info: www.hetbos.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234