Donderdag 02/02/2023

Bellen metRoel Wauters

‘Het blijft de vraag of we er met deze maatregelen zullen komen’: politiek journalist Roel Wauters fileert de arbeidsdeal

Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) en premier Alexander De Croo (Open Vld) tijdens de persconferentie over de arbeidsdeal. Beeld Photo News
Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) en premier Alexander De Croo (Open Vld) tijdens de persconferentie over de arbeidsdeal.Beeld Photo News

Na een moeizame onderhandelingsnacht raakte de federale regering het eens over een arbeidsdeal. Er komt meer flexibiliteit op onze arbeidsmarkt. Wat is er precies afgesproken, en voor wie is dat goed nieuws? We vragen het aan politiek journalist Roel Wauters.

DBA

Wat betekent deze arbeidsdeal nu?

“De regering heeft een pakket hervormingen voor de arbeidsmarkt voorgesteld dat de werkzaamheidsgraad moet opkrikken. Toen ze aantrad, heeft de regering zich tot doel gesteld om 80 procent van de actieve bevolking aan de slag te krijgen. Daar zitten we met 71,4 procent nog ver van, zeker in Wallonië en Brussel. Maar ook Vlaanderen zit nog niet aan dat streefdoel. Vraag is of we er met deze maatregelen zullen komen.”

Beantwoord die vraag maar: geraken we aan die werkzaamheidsgraad van 80 procent?

“Zowat alle economen noemden die 80 procent al bij het aantreden van Vivaldi veel te ambitieus. De regering stelt als deadline 2030 voorop en kan dus nog niet afgerekend worden in 2024, maar het zal moeilijk worden. De structurele werkloosheid blijft in Wallonië en Brussel te hoog. Tegelijk ligt het aantal langdurig zieken op een onrustwekkend hoog niveau en die trend is nog niet gekeerd.”

Voor wie maakt deze arbeidsdeal vooral een verschil?

“Voor een aantal werknemers is het handig dat ze hun werkuren flexibeler zullen kunnen regelen. Denk aan gescheiden ouders met co-ouderschap: zij zullen in de week dat de kinderen er niet zijn meer uren kunnen kloppen, om dan weer wat minder te werken wanneer de kinderen wel thuis zijn.

“Er gaat ook meer aandacht naar opleiding, wat positief is. Zeker aangezien het gaat om opleiding die individueel wordt toegekend, tot vijf dagen per jaar. Tot nog toe was het al te vaak zo dat opleidingsdagen op bedrijfsniveau golden, waar de hogere kaders dan vooral gebruik van maakten, terwijl de gewone werknemers het met een halve dag veiligheidsopleiding moesten stellen. Nu zal het individueler kunnen, wat ook nodig is want het belang van blijvende technische bijscholing is al vaak aangetoond.

“Avondwerk krijgt ook een duw in de rug. Er was al langer beweging in de praktijk, en verschillende werkgevers als Torfs en Vanden Borre hadden het al op eigen initiatief ingevoerd. Een deel van de werkgevers staat dus zeker niet afkerig tegenover avondwerk, maar logge procedures stonden in de weg. Daar wordt nu dus een mouw aan gepast. Binnenkort zal avondwerk kunnen tot 24 uur in plaats van 20 uur, zodra één vakbond zijn fiat heeft gegeven. Dat moet ervoor zorgen dat de sociale rechten niet overboord gaan. De premies blijven ook. Tegelijk zijn er experimenten van 18 maanden waarbij de bonden na afloop alsnog hun fiat kunnen geven.”

Wat was het grootste struikelblok in dit akkoord?

“Zonder twijfel de zogenaamde ‘platformwerkers’, zoals fietskoeriers en Uber-chauffeurs. In het Verenigd Koninkrijk en Nederland oordeelde een rechter dat die platformwerkers erkend moesten worden als werknemers, maar een Brusselse rechtbank kwam net tot het omgekeerde besluit, en oordeelde dat ze als zelfstandigen aan de slag konden blijven. Daarom trok de regering het naar zich toe.

“Er komen nu acht criteria, en als het platform voldoet aan drie van die criteria, kan je er als werknemer aan de slag. De vrees bij de vakbonden is dat de platformen zich zo gaan organiseren dat ze, door enkele details aan te passen, niet aan die drie criteria komen en in de praktijk dus alles bij het oude blijft. De regering maakt zich echter sterk dat die criteria zo duidelijk zijn opgesteld dat dat onmogelijk is. Let wel, voorlopig verandert er allicht niets op het terrein. Sowieso zal het wachten zijn op een nieuwe juridische uitspraak op basis van de nieuwe wet. Vakbonden of de arbeidsinspectie hebben met die criteria wel sterkere argumenten in de hand om het statuut van werknemer af te dwingen.”

Zijn fietskoeriers voortaan ook echt beter beschermd?

“Dat is toch de bedoeling. Als een koerier valt met zijn fiets, is zijn werkgever mee verantwoordelijk. Die arbeidsongevallenverzekering geldt overigens voor iedereen, of het nu om zelfstandigen of werknemers gaat. Dat op zich is een vooruitgang.”

Nu deze kaap gerond is: keert de rust weer in de regering?

“Misschien voor even. Het is een belangrijk signaal dat de regering nog akkoorden kan sluiten, want daar was de laatste tijd wat twijfel over ontstaan. Denk aan de uitspraken van PS-voorzitter Paul Magnette rond e-commerce. Al is het ook relatief: dit was nog een relatief eenvoudige horde, want de grote principes uit deze arbeidsdeal waren vier maanden geleden bij de begrotingsopmaak al afgesproken. Econoom Stijn Baert (UGent) heeft gelijk als hij zegt dat dit grotendeels opgewarmde kost is.

“Er liggen nog wel wat moeilijke klussen op tafel. Er is uiteraard de kernuitstap, waarover volgende maand definitief beslist moet worden. De slimme btw-verlaging op elektriciteit is nog niet rond, waar in maart over wordt voortgepraat. En dan is er nog de begrotingscontrole, waar de regering toch weer voor 1 miljard euro zal moeten besparen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234