Woensdag 10/08/2022

Focus

Het bizarre verhaal over Hitlers diamanten dat iedereen beet had

Karl Hammer, de schattenjager. De vraag blijft of hij een verdoken neonazi is. Beeld © MARCEL VAN DEN BERGH
Karl Hammer, de schattenjager. De vraag blijft of hij een verdoken neonazi is.Beeld © MARCEL VAN DEN BERGH

Met een waanzinnig verhaal over verborgen diamanten van Adolf Hitler haalde 'onderzoeksjournalist' Karl Hammer eind 2012 diverse vooraanstaande media in Vlaanderen en Nederland. Vandaag blijkt dat er aan zijn verhaal een luchtje zit. 'Eén ding is zeker: deze man is een bedrieger.'

JEROEN DE PRETER

13 december 2012. In de studio van Reyers laatvertelt de Nederlandse 'onderzoeksjournalist' Karl Hammer een verhaal dat een dag eerder ook al in de Volkskrant en De Morgen is verschenen. Het is een zeer spectaculair verhaal. De andere gasten - onder wie Philippe Moureaux - luisteren met meer dan gewone belangstelling.

Hammer vertelt over een schat van de nazi's, die behalve uit goudstaven ook uit de diamanten van Hitler zou bestaan. Vlak voor de val van het Derde Rijk zou deze schat vanuit Berlijn met spoed naar een geheime locatie zijn gebracht. Dit alles met de bedoeling er later, als de nederlaag is doorgespoeld, de nazistische terreurgroep Werwolf mee te financieren.

De nazischat werd nooit gevonden, en daar is, zo betoogt Hammer, een goede verklaring voor.

Om de schat te vinden, moet je beschikken over een door Hitlers secretaris - Martin Bormann - zelf gecodeerde schatkaart.

Die kaart kwam, nog steeds volgens Hammer, vlak voor de ondergang van het Derde Rijk in het bezit van een binnen de nazitop zeer geliefde aalmoezenier, genaamd pastoor Otto. Omdat die een terugkeer van het nazisme niet wenselijk achtte, hield hij de kaart voor zichzelf. Na zijn dood zou het document in handen zijn gekomen van een zekere Peter Schulz. Dezelfde Schulz zou de kaart in 2004 aan Hammer hebben bezorgd.

Hammer merkt meteen dat de nazi's het 'buitenstaanders' niet makkelijk hebben gemaakt. Het document in kwestie is een muziekpartituur waarop, behalve een op het eerste gezicht weinig coherente tekst, ook runentekens staan. Na jaren van speur- en denkwerk begrijpt Hammer dat hij in Mittenwald, Zuid-Duitsland moet zijn. Maar waar precies? Om dat te weten, moet hij nog een laatste stukje van de code breken. Maar daar slaagt Hammer niet in. Uiteindelijk besluit hij de handdoek in de ring te gooien en een prijskamp uit te schrijven. Wie de code kan kraken en de schat vindt, krijgt van hem 12.000 euro. De partituur kun je raadplegen op het net. Al koop je voor het volledige verhaal natuurlijk best zijn zopas verschenen boek: Gezocht: codebrekers.

Als Hammer zijn verhaal heeft verteld, wordt in Reyers laat om de mening van Moureaux gevraagd. De ex-toppoliticus en historicus is niet onder de indruk. "Je suis très sceptique."

Het document waarmee de schat kan worden gevonden: een muziekpartituur met een weinig coherente tekst en runentekens. Beeld © RV
Het document waarmee de schat kan worden gevonden: een muziekpartituur met een weinig coherente tekst en runentekens.Beeld © RV

Karel Martel

Vandaag, meer dan twee jaar na Hammers grote mediaoffensief, kun je niet anders dan besluiten dat Moureaux over een uitstekend reukorgaan beschikt. Want in dit verhaal staat één ding vast: zowel prominente Nederlandse als Vlaamse media hebben zich flink bij de neus laten nemen.

Wat Hammer aan - onder meer - de Volkskrant, Nieuwe feiten, De wereld draait door en Reyers laat vertelde, was om te beginnen helemaal geen nieuw verhaal. Vijf jaar eerder had dezelfde auteur hetzelfde verhaal al eens verteld in De tranen van de wolf, een boek dat inhoudelijk in niets verschilt van Gezocht: codebrekers.

Wat wél verschilde, was zijn verhaaltje eromheen. Zo werd ons in 2007 meegedeeld dat de auteur zijn onderzoek staakt "vanwege contractuele verplichtingen voor een nieuw boekproject". Ook anders is de premie, die op dat ogenblik nog 25.000 euro bedraagt.

En dan is er nog een verschil: een detail misschien, maar toch. De onderzoeksjournalist heet in 2007 nog Karl Hammer Kaatee. Vijf jaar later is het alleen nog maar Karl Hammer.

De naamsverandering is opmerkelijk omdat Hammer op die manier dezelfde naam krijgt als een man die begin jaren 90 neonazistische geschriften vertaalde. Een simpele zoekopdracht via Google volstaat om daar achter te komen.

De schrijver is bovendien niet de enige met een foute naamgenoot. In zijn boek schrijft Hammer dat hij de partituur kreeg van een zekere Peter Schulz. Wie zich ook maar een beetje in het neonazisme heeft verdiept, weet dat er ook een Peter Schulz bestaat die zich, als notoir neonazi, begin jaren 90 bezighield met de opleiding van 'geschikte Werwolf-kaders'.

In een mail aan De Morgen schrijft Hammer dat al die overeenkomsten 'domweg toeval' zijn. "Ik ben mezelf immers niet Karl Hammer gaan noemen, en er zijn wel duizend mensen die Peter Schulz heten." Dat laatste is juist, het eerste niet. De schrijver van Gezocht: codebrekers is geboren in Amsterdam als Karl Kaatee. Later werd dat Karl Hammer-Kaatee, pas de jongste jaren geeft hij er de voorkeur aan te publiceren als Karl Hammer. Behalve de naam van een neonazistische propagandist is dat ook een naam die heel sterk lijkt op die van Karel Martel (686-741), bijgenaamd 'de hamer', het idool van Filip Dewinter en nog veel andere rechts-extremisten.

Uiteraard kunnen al deze gelijkenissen op 'dom toeval' berusten. Zoals het ook toeval kan zijn dat Hammer ook als 'kunstfotograaf' graag met heidense of neonazistische symbolen speelt. Op zijn site (www.karlhammer.eu) staat bijvoorbeeld een foto die 'Pagan' heet, en slechts met de grootste moeite anders te interpreteren is.

Niet thuis

"Als dit allemaal toeval is, dan wel toeval van de meest onwaarschijnlijke soort." Aan het woord is Patrick Bernauw, schrijver en scenarist die het doen en laten van Karl Hammer-Kaatee al een jaar of zes volgt. Bernauw en Ysa Pastora (schuilnaam) brachten afgelopen week De hamer van Thor uit, een boek waarin ze de 'onderzoeksjournalist' Hammer willen ontmaskeren als een charlatan. "Hammer geeft zich uit voor een onderzoeksjournalist, maar dat is hij niet. Wat hij schrijft, kun je hoogstens slechte faction noemen."

In hun boek tonen Bernauw en co. met historische argumenten aan waarom de nazischat zoals die wordt beschreven door Hammer een verzinsel is. Bernauw wijst er ook op dat Hammer de neiging heeft uit te weiden over alle mogelijke niet ter zake doende details. Net het omgekeerde doet hij op ogenblikken die er voor een onderzoeksjournalist toe doen.

Bernauw: "Het valt bijvoorbeeld op dat wij ongeveer niets te weten komen over de authenticiteit van de partituur - het document waar alles toch om draait. Hammer zegt dat hij de partituur heeft laten onderzoeken door 'zijn team', en dat uit dat onderzoek blijkt dat het naar alle waarschijnlijkheid authentiek is. Dit lijkt niet echt op het onafhankelijk onderzoek waar zo'n belangrijk historisch document toch wel om vraagt.

"Al even weinig komen we te weten over Peter Schulz, de man die Hammer de partituur heeft bezorgd en hem uitgebreid over Werwolf vertelt. Is het toeval dat hij dezelfde naam heeft als de neonazi die in de jaren 90 de terugkeer van de Werwolf-cellen bepleitte? Helaas, als het over cruciale informatie gaat, geeft de onderzoeksjournalist niet thuis."

Hammer is de afgelopen week door deze krant gevraagd om wat meer informatie over Peter Schulz te bezorgen. Helaas, dat ging niet. "Doordat er nogal wat insinuaties en verwijten aan hem zijn gericht - insinuaties die u herhaalt - willen Schulz en zijn familie begrijpelijkerwijs niets meer te maken hebben met dit dossier", zo mailde Hammer. "Ik heb een dikkere huid, en laat die onzin van me afglijden."

Met voorgaande zin heeft Hammer impliciet geantwoord op een nogal cruciale vraag. Is hij een verdoken neonazi, of zijn de vermoedens van Bernauw en consorten 'onzin'?

Bernauw wil Hammer geen neonazi noemen. "Ik heb daar geen harde bewijzen voor. Ik kan alleen een lange reeks onwaarschijnlijke toevalligheden naast elkaar zetten die - zacht uitgedrukt - bepaalde vermoedens wekken."

Een aantal van die toevalligheden is hier al de revue gepasseerd. Maar Bernauw en co. noemen er nog veel meer. "Karl Hammer-Kaatee zat ook achter een soort vertaalbureau: teksflow.com. Raar genoeg was het daar, anders dan bij alle andere vertaalbureaus die ik ken, de gewoonte om 'encrypted' met elkaar te communiceren.

"Zoals je wellicht weet, zijn nazi's en dus ook neonazi's altijd heel erg gefascineerd geweest door numerologie. Al dan niet toevallig is dat ook het geval bij Karl Hammer. Zo is er dat spelletje met zijn geboortedatum. Karl Kaatee is geboren op 19 september 1959. Een tijdje geleden is de datum op Wikipedia en zijn site plots veranderd in 19 september 1969. Nu ken ik nogal wat mensen die het niet prettig vinden om ouder te worden. Maar daarom morrelen aan je geboortedatum? Ik denk dat hier iets anders speelt.

"Door die wijziging heeft hij zijn numerologisch geboortegetal veranderd in 8 (1+9 +9+1+9+6+9 = 44, 4+4 = 8). Een 8, en dat precies 80 jaar na de geboorte van Adolf Hitler, in 1889. Jij vindt dat misschien vergezocht, maar wees maar zeker dat elke neonazi zo'n signaal onmiddellijk begrijpt (twee keer 8, oftewel twee keer de achtste letter H, is een geheime Hitlergroet - Heil Hitler - bij neonazi's, JdP). Nogmaals: geen harde bewijzen. Maar het lijkt me wel duidelijk dat hier iemand aan het werk is die andere bedoelingen heeft dan een waargebeurd verhaal te vertellen."

Zou het kunnen dat Hammer zijn geboortedatum om die reden heeft veranderd? Van hemzelf zal het antwoord in elk geval niet komen. Aan De Morgen heeft Hammer deze week verteld dat er op Wikipedia een tijdlang een foute datum stond, maar dat die fout is rechtgezet.

Alle contact verbroken

Dat klopt niet. Op Wikipedia is Hammer nog altijd geboren in 1969. Een onderzoekje naar de geschiedenis van Karl Hammer op Wikipedia leert dat hij op 6 januari jongstleden plots tien jaar jonger werd. De wijziging werd aangebracht door iemand die zich uitgeeft voor Magister OFM, dezelfde figuur die een maand eerder het lemma Karl Hammer heeft aangemaakt. Het gaat om een 55-jarige, viertalige Nederlander.

Terug naar de schattenjacht. Op 12/12/12 las de bekende Nederlandse muzikant en verteller Leon Giesen in de Volkskrant over Karl Hammer en de partituur. Hij was meteen gefascineerd en begon een gemediatiseerde zoektocht naar de diamanten van Hitler. "Maar ik heb er wel mijn eigen verhaal van gemaakt", zegt Giesen. "Het boek van Hammer heb ik wel gelezen, maar net daarom heb ik geprobeerd er zo ver mogelijk van weg te blijven. Nee, het is geen neonazistisch geschrift, maar wel een fout boek. In zijn inleiding schrijft Hammer dat hij 'geen revisionistisch boek' wil schrijven. Terwijl hij dat in zekere zin wel heeft gedaan. Op een merkwaardige manier probeert hij de misdaden van de Duitsers tijdens WOII te vergoelijken.

"Zo ver als Bernauw en co. wil ik niet gaan. Natuurlijk is het raar dat iemand met zijn geboortedatum knoeit, maar is het niet veel aannemelijker dat het motief ordinaire ijdelheid is? Eigenlijk heb ik geen idee wat ik van deze man moet denken. Ik heb één keer met hem in De wereld draait door gezeten, en ik heb hem één keer gebeld. Dat waren ongemakkelijke gesprekken en ervaringen. Ik voelde me niet goed bij die man. Je hebt de indruk dat hij iets te verbergen heeft. Ik sluit niet uit dat Bernauw en co. gelijk hebben. Maar het is heel goed mogelijk dat Hammer op een eigenaardige, wat smakeloze manier heeft geprobeerd om een Dan Brown-achtige bestseller te scoren."

In de herfst van 2013 trok Giesen naar Mittenwald om er naar de nazischat te gaan graven. Behalve wat oud ijzer vond hij niets.

Karl Hammer heeft ook een Belg tot een schattenjacht geïnspireerd. Ignace Lepage, ingenieur en lid van hoogbegaafdenclub Mensa. Lepage had Hammers optreden in Reyers laat gezien en was meteen gebeten. "Als ik een vraagstuk tegenkom, dan zal ik niet rusten voor ik de oplossing heb gevonden. Ik wilde het antwoord kennen, niet omwille van de schat of de premie, wel omwille van de intellectuele kick."

Lepage is er tot vandaag van overtuigd dat hij de code heeft gekraakt. Hij heeft de plek waar de 'schat' volgens zijn berekeningen zou liggen ook meer dan eens bezocht. Volgens Lepage wijst de kaart onmiskenbaar naar de Sint-Antonius-kapel, gelegen op het domein van het hotel Tonihof in Mittenwald. Wat er in of onder deze kapel van Sint Antonius - "de heilige die wordt aangeroepen wanneer je iets zoekt" - precies te vinden is, heeft Lepage nooit kunnen achterhalen. Tijdens een bezoekje aan het domein liep hij de eigenaar tegen het lijf, Christian Dudek. Die leek zeer geïnteresseerd in het verhaal, maar heeft inmiddels alle contact verbroken.

In september 2014 stuurde Lepage zijn bevindingen zowel elektronisch als op papier naar Karl Hammer. Die leek gek genoeg niet langer geïnteresseerd. Hammer mailde Lepage dat hij het te druk had met zijn werkzaamheden als kunstfotograaf en een nieuw boek.

Langzaam maar zeker begon Lepage zijn vertrouwen in Hammer te verliezen. "Als ik een oplossing instuur op het adres dat Karl Kaatee daarvoor zelf opgaf, dan blijkt dat de post mijn pakket niet eens kan afleveren op dat adres." Eén ding weet Lepage ondertussen heel zeker: "Hammer is een bedrieger. Hij weet zelf heel goed dat die schat niet bestaat."

Door De Morgen gevraagd waarom Hammer geen interesse toont voor de oplossing van Lepage, laat hij weten dat hij de afgelopen jaren "enkele honderden oplossingen kreeg". Recht op een premie heeft Lepage sowieso niet, stelt Hammer. "Er wordt alleen uitgekeerd als het goud en de diamanten worden getoond."

Lepage heeft inmiddels een dossier-Hammer doorgespeeld aan zijn advocaat. "Het minste wat je kunt zeggen, is dat deze man zich aan een vorm van consumentenbedrog bezondigt."

Meer op www.rauna.eu, ww.codebrekers.be, www.bernauw.com en in het boek De hamer van Thor van Ysa Pastora & Patrick Bernauw.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234