Vrijdag 02/12/2022

AnalyseOverlegcomité Energie

Het besluit na woelige dagen: premier De Croo heeft het best handig gespeeld

Alexander De Croo (Open Vld) en Jan Jambon (N-VA). Beeld Tim Dirven
Alexander De Croo (Open Vld) en Jan Jambon (N-VA).Beeld Tim Dirven

Zoals verwacht heeft het Overlegcomité Energie geen grote doorbraak opgeleverd in de strijd tegen de hoge prijzen. Al heeft Vivaldi wel van de gelegenheid gebruikgemaakt om (te proberen) zijn daadkracht te tonen. Ten koste van Jambon I.

Jeroen Van Horenbeek

Na meer dan tien jaar in de Wetstraat moet je premier Alexander De Croo (Open Vld) niet meer leren hoe het spelletje werkt.

Dat heeft hij woensdag bewezen door in de aanloop naar het eerste Overlegcomité Energie binnen zijn eigen federale regering al een reeks beslissingen te nemen die gezinnen en bedrijven beter moeten beschermen tegen de losgeslagen gas- en stroomprijzen.

Die versnelling – uitgevoerd tijdens twee vergaderingen van de federale regeringstop, op dinsdagavond en woensdagvoormiddag – maakte dat De Croo na afloop van het Overlegcomité Energie kon uitpakken met een stevig overzicht van wat zijn ploeg wil doen om de energiefactuur te drukken. Daar waar zijn Vlaamse collega Jan Jambon (N-VA) naar een spreekwoordelijk leeg blad zat te staren.

Jambon kwam tijdens de persconferentie ’s avonds, live uitgezonden op alle nieuwskanalen, niet veel verder dan een herhaling van wat de Vlaamse regering al heeft gedaan.

1 - 0 dus in de perceptieoorlog tussen de federale vivaldisten en de Vlaamse centrumrechtsen. De Croo heeft handig gebruikgemaakt van de Vlaamse terughoudendheid om zich in het bad van de energiecrisis te laten trekken – Vlaanderen heeft weinig bevoegdheden om de facturen snel te verlagen– om een beeld op te hangen van een krachtdadige federale coalitie tegenover een slome Vlaamse.

(Wellicht helemaal wat De Croo in gedachten had toen hij vorig weekend na een een-tweetje met Vooruit-voorzitter Conner Rousseau een Overlegcomité Energie aankondigde.)

Noodzaak

Over de inhoud dan. Ontdaan van alle communicatieve toeters en bellen is die uiteindelijk bescheiden. De federale regering is overeengekomen om het sociaal energietarief met drie maanden te verlengen, tot eind maart volgend jaar. Een maatregel waar de regering gewoonweg niet omheen kon om de maatschappelijke schade van deze energiecrisis enigszins te beperken.

Idem voor de verlenging van de verlaagde btw op gas en elektriciteit (van 21 procent naar 6) en voor de accijnskortingen aan de pomp. Ook die blijven tot eind maart behouden, uit pure noodzaak.

De drie maatregelen kosten de noodlijdende federale begroting handenvol geld. Voor 2022 is al ruim 3 miljard euro ingeschreven. De hoop is dat een deel van die kosten opgevangen kan worden via een overwinstbelasting op energiebedrijven. Heel wat energiebedrijven worden slapend rijk dankzij de energiecrisis. Daar wil de federale regering minstens 638 miljoen euro afromen.

Als nucleaire uitbater betaalt Engie nu een zogenaamde ‘repartitiebijdrage’ van 38 procent op zijn winsten uit vier van de zeven Belgische kerncentrales. Dat moet verhoogd worden, oordeelt de regering. Vervolgens zouden ook in andere sectoren (onder meer de gascentrales) gelijkaardige bijdrages worden ingevoerd. Of dat juridisch-technisch doenbaar is, blijft een open vraag.

Sowieso zal ook nagedacht worden over een hervorming van het sociaal energietarief tegen eind september, wanneer de begroting opgemaakt wordt. Het doel is om in het tarief meer rekening te houden met het inkomen van huishoudens voor de hoogte van een tussenkomst.

En er is de afspraak dat een ‘slimme btw-hervorming’ wordt voorbereid, waarbij de btw op gas en elektriciteit laag blijft, maar gespeeld wordt met de accijnzen om (fossiel) verbruik tegen te gaan. Ook voor deze hervorming is eind september de deadline. In het verleden waren de liberalen nog angstig voor wie allemaal zou verliezen aan hogere accijnzen.

Lees ook

Energie-expert hekelt ‘Vlaamse terughoudendheid’: ‘Wat heeft een alleenstaande moeder in een huurappartement hieraan?’

Nog interessant: er zal bekeken worden of de kerncentrale Tihange 2, waarvan de sluiting gepland staat in februari, ‘gestretcht’ kan worden tot het begin van de lente. Uitbater Engie moet nu een dossier indienen bij de nucleaire waakhond FANC. Eerder liet het energiebedrijf weliswaar al weten dat zo’n operatie technisch onhaalbaar is. Opnieuw: afwachten of dit lukt.

Over een echte levensduurverlenging is niets beslist. Bij de groenen ligt dat erg gevoelig. Zij willen alleen de jongste kerncentrales Doel 4 en Tihange 3 langer openhouden, tot 2035. Hier zijn momenteel onderhandelingen over aan de gang met Engie. Tegen het einde van het jaar moeten die afgerond worden.

Cd&v-voorzitter Sammy Mahdi geeft intussen aan dat de levensduur van de twee kerncentrales meteen voor twintig jaar verlengd moet worden, tot 2045. Alles wijst erop dat dat nodig is, vindt hij.

Circus

En Vlaanderen? Daar werd woensdag nog voor de start van het Overlegcomité Energie tandenknarsend gereageerd op “het circus” van Vivaldi. In de eerste plaats bij N-VA, de partij waarvoor de vergadering vooral in de weg zit om oppositie te voeren tegen het energiebeleid van Vivaldi. Het federale getwijfel over de sluiting van de kerncentrales is een zegen voor de partij.

Tijdens de vergadering van het Overlegcomité werden Vlaamse pogingen om het gesprek richting kernenergie te draaien snel afgeblokt door de andere bestuursniveaus, zeggen meerdere bronnen.

De Vlaamse regeringstop zelf heeft woensdagochtend beslist om nieuw beleid eerst aan zijn ministerraad voor te leggen. Vrijdag staat de eerste van het nieuwe werkjaar gepland, normaal in West-Vlaanderen, waar het Ventilus-dossier wacht. Er moet snel beslist worden over de omstreden hoogspanningslijn die nodig is om de elektriciteit van de windmolenpraken op zee aan land te brengen.

De kans is ook reëel dat Vlaanderen het naar adem happende bedrijfsleven zal bijspringen. Maar hiervoor zijn afspraken nodig met de federale regering en de andere deelstaten. De premier en de minister-presidenten beloven daar samen hun schouders onder te zetten. Veel meer bondgenootschappen over de machtsgrenzen heen, neen, die zitten er voorlopig niet in.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234