Dinsdag 15/10/2019

Het begon met een steen, het eindigt met een mes

Elf jongens, 'van Maghrebijnse afkomst' zoals dat dan heet, hebben in Wilrijk een andere jongen opgewacht en levensgevaarlijk verwond. Het slachtoffer studeerde aan de talmoedschool Yeshivat Etz Chayim in Wilrijk. Antisemitisme, een oude en ineens weer nieuwe variant van het racisme, steekt de kop op. En de daders komen wellicht niet uit de groepen die ooit geviseerd werden door de antiracismewet.

Het persagentschap Belga zendt van tijd tot tijd berichten door die uit een andere tijd lijken te komen. Zo staat er wel eens dat er door een synagoge hier of daar - maar dus wel in België - een steen door de ruit werd gekegeld, of dat er akelige graffiti werden gespoten. Omdat we ze zo onwerkelijk vinden, wordt er meestal wel enige aandacht aan besteed, maar ook niet overdreven. 'Steen door ruit van synagoge', het is geen nieuws dat snel de openingskop van de krant zal halen.

Waarom? Wel, omdat bij Belgische opiniemakers het algemene aanvoelen leeft dat antisemitisme geen issue is. Wie in België tegen joden ageert, is een zonderling. Zo iemand vinden we irrelevant, zowel op politiek als maatschappelijk vlak.

Neem als voorbeeld het Vlaams Blok, de politieke erfgenaam van de Vlaamse beweging uit de jaren dertig en veertig, dus ook van de collaboratie. In de Vlaamse beweging van die jaren was antisemitisme, zo heeft degelijk historisch onderzoek inmiddels afdoende aangetoond, vaak latent en helaas meer dan eens ook erg expliciet aanwezig. Vandaag is dat helemaal anders. In de meeste beschouwingen over het Vlaams Blok wordt Philip Dewinter opgevoerd als de leider van de 'radicalen' binnen zijn partij. Welnu, als er iemand moeite doet om in de joodse gemeenschap te Antwerpen voet aan de grond te krijgen, is het wel Dewinter. Extreem-rechts is in Vlaanderen de laatste tijd zelfs extreem-joodsvriendelijk.

En wie daartegen zondigt, zoals ondervoorzitter Roeland Raes, mag zijn politieke loopbaan vergeten. Goed, kritische journalisten kennen ze wel, de holocaustontkenners en de negationisten bij het Blok - zo was de in deze kolommen niet geheel onbekende Rob Verreycken advocaat van de beruchte ontkenner Siegfried Verbeke. In de buik van het Vlaams Blok zal het antisemitisme hier en daar nog wel leven. Maar dat heeft niets meer van doen met de officiële partijlijn.

En zo is antisemitisme geen politiek thema, wegens de algemene consensus erover, niet alleen bij de democratische partijen, maar ook bij extreem-rechts, bij de partij die een veroordeling opliep wegens racisme.

Maar er waren die stenen door die ruiten van synagoges, af en toe. Dat leidde tot bittere verwijten van de joodse gemeenschap aan de Belgische overheden. De joodse gemeenschap begrijpt de Belgische apathie tegenover dergelijke misdaden niet, snapt niet dat dit geen groot nieuws is op radio en tv, is verontwaardigd over het feit dat er bij autochtone Belgen zo weinig verontwaardiging over bestaat. Wij vinden antisemitisme geen thema omdat wij van onszelf wéten dat er geen antisemitisme meer is; zij vinden ons objectieve bondgenoten van het antisemitisme omdat we te laks zijn. Goed, deze krant titelde onlangs op haar voorpagina dat het antisemitisme weer de kop opstak. We noteerden het wel, we vonden het onrustwekkend, maar zeggen dat in deze kolommen 'antisemitisme' een belangrijk thema werd, is ook weer overdreven.

Antisemitisme is een vorm van racisme. De meeste racistische aanvallen in dit land richten zich niet tot de joden, daarvoor is die groep te klein. Traditionele allochtonen zijn het eerst en het vaakst het slachtoffer. Ooit erkenden ze trouwens elkaars moeilijke positie. In de eerste boeken en actiecomités tegen extreem-rechts en het prille Vlaams Blok, begin jaren tachtig, stonden ze vaak schouder aan schouder, de verantwoordelijken van de (toen nog veel minder goed gestructureerde) allochtone gemeenschap en joodse personaliteiten. Het Blok was toen de grote gezamenlijke vijand.

Maar kampen kunnen veranderen. De onverholen vrijagepogingen van Dewinter in de joodse gemeenschap krijgen een dubbele respons. De meest lucide en democratische figuren bekijken Dewinter nog altijd vol argwaan, kennen de achtergrond van zijn partij, de geschiedenis vooral. Er zijn echter ook andere joden, zelfs een rabbijn, die zeer gecharmeerd zijn door Dewinter: zijn antiallochtonenstandpunt strookt merkwaardig met hun visie op Marokkanen.

Een omgekeerde en even nefaste beweging deed zich voor bij de migrantengemeenschap. Sinds de spanning in het Midden-Oosten oploopt, is dat ook het geval rond Antwerpen-Centraal. In het discours van AEL-voorman Dyab Abou Jahjah neemt het Palestijns-Israëlische vraagstuk een prominente plaats in. Jahjah danst op een slappe koord, met zijn (vaak terechte) kritiek op het zionisme waarin hij evenwel toch vaak joden viseert. Hij kapittelde de voorzitter van de Unie van Moskeeën omdat die samenzat met de voorzitter van het Forum van Joodse organisaties, "walgelijk" - de jood steunt immers de politiek van Israël. Als iedere jood die sympathie heeft voor Israël onder de noemer 'zionist' valt en meteen tot aartsvijand wordt uitgeroepen, zijn we ver van huis.

Maar de geschiedenis is wat ze is: joodse en islamitische organisaties zijn geen automatische bondgenoten meer in hun en onze strijd tegen racisme. Er zijn nogal wat joden die oren hebben naar het racistische gestook van Dewinter, en er bestaan nogal wat anti-joodse en in wezen vaak even racistische tendensen binnen de allochtone gemeenschap. Beide groepen vinden 'racisme' evenwel een van de belangrijkste problemen in de samenleving.

En nu dit, in Wilrijk bij Antwerpen. Een joodse jongen neergestoken. Een wandaad, een misdaad. En net zoals veel allochtonen zeggen dat er wel degelijk racisme in het spel was bij de ophefmakende moorden in Antwerpen en Schaarbeek de afgelopen jaren, zo is het vermoeden zéér groot dat het ook hier om racisme gaat, zij het om de variant antisemitisme.

George Bush heeft bij ons weten nog niet veel verstandige uitspraken gedaan, maar bij een van de Palestijnse zelfmoordaanslagen reageerde hij wél juist. "Als een Palestijns meisje van zestien zichzelf en een joodse leeftijdsgenoot van zeventien vermoordt, dan is er iets heel grondig fout in die samenleving."

Zo is het ginds, en zo is het hier. Als jonge 'Maghrebijnen' een jonge jood opwachten om hem messteken toe te brengen, kinderen tegen kinderen haast, dan krijgt een normaal mens het koud om het hart. De families van beide partijen zijn ooit naar hier geëmigreerd, de ene vroeger dan de andere. Als ze samen zouden voetballen, zouden ze zichzelf onder de douche kenbaar maken door het gebrek aan voorhuid. Varkensvlees moet je noch de ene, noch de andere voorschotelen. Jeruzalem vinden ze beiden een even heilige plek. Of de taal: Vrede - Shalom - Salaam, je hoeft geen taalkundige te zijn om de gelijkenis te zien. Shalom, Salaam: ze zouden van ons met zijn allen een vrijstelling krijgen voor de nakende cursus verplicht Nederlands als ze die woorden maar wat meer zouden uitspreken, en wat luider. En als ze er naar zouden handelen, vooral.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234