Woensdag 20/11/2019
De politie doet onderzoek bij de boerderij waar dinsdag de familie werd gevonden.

'Keldergezin'

Het beeld van het Nederlandse ‘keldergezin’ lijkt flink te moeten worden bijgesteld

De politie doet onderzoek bij de boerderij waar dinsdag de familie werd gevonden. Beeld EPA

Het beeld van het gezin dat jaren onopgemerkt in een boerderij in het Drentse Ruinerwold verbleef, lijkt flink te moeten worden bijgesteld. Tenminste, als we afgaan op de digitale sporen die de oudste zoon de afgelopen maanden achterliet.

“Zie, ik leef mijn leven zonder grenzen. Maar zelfs op een zonnige dag schuiven wolken voorbij.” Dat motto gaf de oudste zoon van het gezin, dat negen jaar lang buiten het zicht van omwonenden en instanties in een afgelegen boerderij in Drenthe verbleef, zijn Instagram-account mee. De 25-jarige Jan, zijn vader en vijf inmiddels meerderjarige andere kinderen zouden, al dan niet vrijwillig, volledig afgesloten van de wereld hebben geleefd. Dat was tenminste het vermoeden.

Natuurlijk: niets is wat het lijkt op sociale media. Maar duidelijk is dat de oudste zoon in ieder geval sinds enkele maanden de beschikking had tot een computer met internet en, gelet op de vele selfies, een smartphone met eigen telefoonnummer. Zijn berichten op Facebook, Twitter, Instagram en de zakelijke netwerksite LinkedIn wekken niet de indruk van een wereldvreemde jongeman. Hier treedt juist iemand vrij plotseling, sinds mei, de wereld in – in ieder geval de virtuele.

Begaan met bomen

Er is een rode draad: Jan toont zich begaan met de aarde, de bomen in het bijzonder. Zijn laatste post is van afgelopen zaterdagmiddag: een foto van een spar tegen een strakblauwe lucht. Hij is bij de tijd bovendien, deelde berichten over de recente klimaatstaking van 27 september, over de week van de bij, en toespraken van Greta Thunberg.

Jan Zon van Dorsten. Beeld rv

Volledig geïsoleerd is hij evenmin. Via zijn accounts onderhoudt hij contacten, al lijken die niet terug te slaan op verbanden in de ‘echte’, offline wereld. Iemand met wie hij via LinkedIn contact zocht, vertelt dat hij vorige maand een berichtje kreeg van Jan. “Hij vertelde dat hij een bedrijf aan het starten was en interesse had om koffie te drinken om te leren over ondernemen. Hij wilde zelf iets doen met creatief ondernemerschap.” Vast staat bovendien dat Jan, in ieder geval de afgelopen twee weken, naar buiten ging. Hij plaatste foto’s van Ruinerwold.

De digitale en de echte wereld vallen voor het eerst samen als hij het dorpscafé bezoekt. Afgelopen zaterdag postte Jan twee afbeeldingen van ‘Chrissy’: Chris Westerbeek, de café-eigenaar die uiteindelijk uit zorg de politie informeerde. In de kroeg sprak hij ook met stamgast Jeffrey Scheper. Die vertelde dinsdagavond in het Nederlandse tv-programma Beau dat Jan contact had gezocht met een lokale hulporganisatie maar dat het moeizaam ging “omdat hij thuis in een situatie zat waar niet veel mocht”. De gemeente De Wolden, waar Ruinerwold onder valt, kan dit nog niet bevestigen.

Promoten webwinkel

“Het is onduidelijk of zij daar vrijwillig verbleven”, verklaart de politie over de situatie van het gezin in de ‘provisorische ruimte’ in de boerderij. Afzondering kan zelf verkozen zijn, en gevangenschap ook mentaal.

Jan lijkt online actief te zijn geworden in mei, om net opgerichte eigen bedrijfjes te promoten. “Goed begin van mijn nieuwe webwinkel”, luidt zijn eerste tweet. Hij is dagelijks actief op LinkedIn en communiceert met verschillende personen over het vergroten van zijn onlinebereik.

Zijn persoonlijke teksten zijn soms spiritueel, maar niet religieus in de traditionele zin. Bij een foto van een bosje schrijft hij: “Herstel onze aarde in haar waarde. Geef de mensen hun diepste wensen. Durf te dromen met de bomen. Dan zullen we er zeker komen.”

In andere berichten toont hij zich aards. Bijvoorbeeld als hij een kachel aanprijst – een van de handeltjes die Josef B. drijft. Jan zegt te werken voor bedrijven, waaronder een webshop, die op naam van Josef B. staan.

Jan (‘vrijgezel’) meldt in januari 1994 geboren te zijn in het Nederlandse Hasselt, nabij Zwolle. Later zou hij gewoond hebben in Zwartsluis, Meppel en, sinds 2010, in Ruinerwold. Dat laatste stemt overeen met wat burgemeester Roger de Groot van De Wolden dinsdag meldde.

De politie laat weten dat geen van de gezinsleden in het Drentse Ruinerwold ingeschreven lijkt te staan bij de basisadministratie. Dat zou kunnen verklaren waarom het gezin onder de radar bleef. Op LinkedIn schrijft Jan bovendien dat hij ‘persoonlijk onderwijs’ kreeg. Thuisonderwijs is in Nederland mogelijk als ouders een vrijstelling van de leerplicht aanvragen bij de gemeente, bijvoorbeeld om levensbeschouwelijke redenen. De gemeenten Meppel en Zwartewaterland, kunnen niet melden of het gezin dergelijke vrijstelling had.

‘Klaar voor mijn doel’

Inmiddels is de tijd van thuisonderwijs voorbij, schrijft Jan op LinkedIn. “In 2004 overleed Ma en iedere dag zorgen wij nu met plezier voor Pa. En nu, waar sta ik nu? Klaar voor mijn doel!”

Over mogelijke broertjes en zusjes van Jan is niks bekend, de politie onderzoekt de vermeende familierelatie. Maar voor de oudste zoon lijkt zijn digitale ontdekkingsreis uiteindelijk de ‘weg naar buiten’ te hebben ingeleid. “Ben aangesloten op je pagina. Voel me helemaal thuis daar”, stuurde hij vorige week iemand die een motivatiekanaal bijhoudt over zelfontwikkeling en zich inzet ‘voor jongeren met een moeilijk verleden’. Jan: “Het komt me mooi uit om een beetje extra motivatie op te pakken, want ik sta nu net voor de grootste beslissing van mijn leven. Ben nog moed aan het verzamelen om het te doen.”

Josef B. 

Het Openbaar Ministerie verdenkt de 58-jarige Josef B. van ‘wederrechtelijke vrijheidsberoving’ en ‘het benadelen van de gezondheid van anderen’. De geboren Oostenrijker is de huurder van de boerderij waar de familie verbleef. Hij werd maandag aangehouden omdat hij niet wilde meewerken aan het politieonderzoek op het erf.

Hout is de connectie tussen Josef B. en het gezin. Vader Gerrit Jan (67) was van 2004 tot en met 2008 eigenaar van speelgoedwinkel annex houthandel Natural Homes in Zwartsluis. De politie deed woensdag een inval in het pand. Josef B. registreerde zich in 2005 als meubelmaker. Ook deed hij aan ‘het verkopen van o.a. houtenspeelgoed, houtdraaiwaren en kleine meubels op markten’. B. en de familie waren bovendien buren in Hasselt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234