Donderdag 01/12/2022

Migratie

Het averechtse effect van het Europese migratiebeleid: "Dit leidt enkel tot meer vluchtelingen"

Afrikaanse migranten protesteren tegen hun opsluiting in een kamp op 100 kilometer van de Libische hoofdstad Tripoli. Beeld AFP
Afrikaanse migranten protesteren tegen hun opsluiting in een kamp op 100 kilometer van de Libische hoofdstad Tripoli.Beeld AFP

De helft van de landen met wie Europa samenwerkt tegen migratie is een dictatuur. Tegelijkertijd heeft Europa voor 122 miljard euro aan wapens verkocht aan diezelfde landen. De gegevens komen uit een nieuw rapport. "Dit beleid leidt enkel tot meer vluchtelingen", zeggen experts.

Bruno Struys

Er kwam een storm van protest over de samenwerking van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) met Sudan voor het terugnemen van transitmigranten. Het Sudanese staatshoofd Omar al-Bashir is dan ook gezocht voor genocide door het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Maar Francken staat niet alleen. De EU geeft rechtstreeks steun aan grensbewaking in Sudan. Het land zit in een regionaal project ‘Better Migration Management’ van 40 miljoen euro.

De Europese Unie, maar ook individuele lidstaten, betalen grote sommen geld aan landen buiten de Unie om migratieroutes te stoppen en verplaatst de grensbewaking zich tot ver buiten het continent.

Een rapport van het Transnational Institute en Stop Wapenhandel onderzocht de 35 landen met wie Europa daarvoor samenwerkt. 17 van die landen hebben een autoritair regime volgens de Democratie-index van The Economist. Slechts 4 ervan kunnen zich 'een democratie met gebreken' noemen. De helft van de landen zijn ook als 'niet vrij' bestempeld, slechts drie als 'vrij'. En 25 van die landen scoren erbarmelijk op vrouwenrechten.

"De Europese steun geeft deze dictatoriale regimes legitimiteit en de slagkracht om hun wanpraktijken verder te zetten", zegt Mark Akkerman, die het rapport schreef.

De vraag is of Europa de migratiestromen wel kan inperken zonder samen te werken met dubieuze regimes. Is het aantal doden op de Middellandse Zee niet sterk teruggedrongen sinds de Europese akkoorden? "Zo brengt de EU het graag, maar de doden zijn enkel verplaatst tot in de woestijn, buiten het zicht van Europeanen", zegt Akkerman. "Migratie pak je alleen aan door op de drijfveren van vluchtelingen te werken. Door eerlijkere economische verhoudingen dus, het promoten van mensenrechten en democratie en het stoppen van de wapenhandel naar deze regimes."

Contraproductief

Tussen 2007 en 2016 hebben EU-lidstaten voor 122 miljard euro aan vergunningen afgeleverd voor wapenexport naar deze 35 landen, ondanks een wapenembargo tegen 20 procent van die landen.

"Vaak gaat het om dezelfde Europese bedrijven die langs de kassa passeren, zoals Airbus of Thales", bevestigt Bram Vranken van Vredesactie. "Die wapens zorgen dan weer voor nieuwe vluchtelingen."

Het EU-migratiebeleid roept zo niet enkel morele vragen op rond de steun aan dictatoriale regimes, maar het zou ook contraproductief zijn. Het Clingendael-instituut bracht recent de averechtse effecten in kaart van de strijd tegen mensensmokkelaars in Niger. De EU steunde de politie er financieel om hard op te treden, maar voorzag geen alternatief inkomen voor de lokale bevolking. Daardoor zag die zich genoodzaakt tot betere bewapening en beveiliging om de smokkelactiviteiten verder te zetten.

"We mogen niet vergeten dat de meeste migraties zich afspelen binnen landen en in Noordelijk Afrika zelf", zegt Tom De Herdt van het Instituut voor Ontwikkelingsbeleid (UAntwerpen). "Veel mensen op die eeuwenoude nomadenroutes hebben niet de intentie om naar de EU te komen. Als we sommige migratieroutes te veel belemmeren, nodigen we net meer mensen naar Europa uit."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234