Zaterdag 24/10/2020

Het apartheidsdenken counteren

Allochtonen in België

Uit een aantal recente artikelen in De Morgen blijkt dat er sprake is van een radicalisering binnen allochtone zelforganisaties. Dat is niet goed. Het beleid moet naar een hogere versnelling schakelen.

Geheel onbegrijpelijk is die radicalisering natuurlijk niet. Na tien jaar integratiebeleid is er nog niet veel verwezenlijkt. Enkele voorbeelden? De werkloosheidsgraad van allochtonen ligt ook bij een aantrekkende arbeidsmarkt nog steeds vier keer zo hoog als bij autochtonen, racisme en discriminatie blijven welig tieren, allochtonen zijn nog altijd verstoken van het elementaire recht op stemplicht en het Vlaams Blok blijft de spanningen tussen allochtonen en autochtonen opdrijven.

Anderzijds is het een positieve evolutie dat allochtonen uitdrukkelijker aan het debat rond een multiculturele samenleving deelnemen. Mensen worden niet geëmancipeerd maar emanciperen zichzelf. Dat allochtonen zich organiseren in zelforganisaties vormt een van de voorwaarden voor het oplossen van de samenlevingsproblematiek. Het is dan ook belangrijk dat zelforganisaties zelfbewuster hun eisen en voorstellen in het debat inbrengen.

Toch loert hier soms een gevaar om de hoek. Tarik Fraihi waarschuwde al voor "een reactionaire radicalisering, waarbij de jongeren hun wortels weer opzoeken, niet om zichzelf te verrijken en verder te ontplooien maar om zich sterker af te zetten tegen wat niet behoort tot hun eigen culturele groep" (DM 08/05/2000).

Mohamed Talhaoui pleit voor de stelling dat de belangen, van allochtonen eigenlijk alleen door allochtonen kunnen worden verdedigd. De vzw Al Rabita pleit voor een eigen "islamitische zuil" inzake onderwijs en bejaardentehuizen. (DM 26/05/2000)

Men dreigt dus in dezelfde val te trappen als heel wat Vlamingen en terug te vallen op een 'essentialistische' visie op de allochtoon (het apartheidsdenken). 'De' Marokkaan bestaat niet, evenals de Turk of De Vlaming niet bestaat. We zijn allen mensen die een aantal kenmerken gemeen hebben maar ook van mekaar verschillen (in kleur, geloof, overtuiging...).

We zijn niet te versmallen tot een ideaaltypische Vlaming of Marokkaan. Dat dreigt een spiegelbeeld te worden van het Vlaamse apartheidsdenken. Een multiculturele samenleving staat of valt met het erkennen en waarderen van verschillen en gelijkenissen. Het vormt de rijkdom van de samenleving.

Het basisbeginsel van deze samenleving vormen de fundamentele rechten van de mens. Simpel gezegd: gelijke rechten en gelijke plichten. Of anders gezegd, als we aan allochtonen vragen zich aan te passen dan kan het alleen gaan om zich aanpassen aan democratisch aangenomen wetten, en niet aan zogeheten culturele waarden, zoals we ook aan autochtonen vragen de wet na te leven (ook inzake discriminatie en racisme).

In deze context is het natuurlijk correct dat als katholieken het grondwettelijk recht hebben om eigen scholen en gezondheidsinstellingen uit te bouwen (met subsidies van de gemeenschap) dit recht ook geldt voor protestanten, anglicanen of islamieten.

Nochtans pleiten wij niet voor dergelijk zuildenken. Onze samenleving evolueert anders, weg van de hokjes uit het verleden. Wij geloven eerder in en willen opkomen voor open en pluralistische scholen en gezondheidsinstellingen met respect voor ieders individuele eigenheid. Dit lijkt ons de beste weg naar een multiculturele samenleving, waar we niet naast, maar met elkaar leven.

Maar dan dient er wel dringend werk gemaakt te worden van het bestrijden van de fundamentele ongelijkheden en discriminaties die mede de basis vormen van de huidige samenlevingsproblemen. Stemplicht voor ieder die hier woont, werkt en belastingen betaalt. Kwaliteitsvol en intercultureel onderwijs dat iedereen echte kansen biedt in de samenleving. Dit betekent onder meer een toegangsbeleid voor 'witte' scholen en een extra investering in het pedagogisch beleid voor 'zwarte' scholen. En het daadwerkelijk toekennen aan iedereen van het recht op werk, de sleutel voor elke maatschappelijke integratie. De huidige economische conjunctuur biedt hiertoe reële kansen. Ook het beleid van Vlaams minister Landuyt wil hierop inspelen.

De praktijk wijst echter uit dat de resultaten vrij beperkt zijn. Individuele ondernemers hebben zich wel al duidelijk geëngageerd (cfr. de VEV-campagne waarbij ondernemers zich engageren elke discriminatie en racisme te verwerpen) maar vele van deze oproepen blijven te vrijblijvend en geven erg beperkte resultaten in reële tewerkstelling van allochtonen. Zo blijkt bijvoorbeeld uit een onderzoek van Randstad Interlabor ('Werken aan de toekomst: turbulentie troef') dat minder dan 20 procent van de bedrijven het rekruteren van nieuwe immigranten en moeilijk te integreren groepen als oplossing zien van de toenemende schaarste op de arbeidsmarkt.

Het ongeduld bij de allochtonen groeit - en terecht. Maar de vluchtweg naar aparte instellingen is geen oplossing.

We geloven wel dat het tijd wordt om naar een hogere versnelling over te schakelen. Er is een structurele aanpak nodig om de huidige kansen van de conjunctuur te verankeren in duurzame werkgelegenheid voor iedereen. Vlaamse regering en sociale partners dienen dringend dit debat te openen. Bedrijven zouden moeten worden verplicht om te streven naar een personeelsbestand dat de afspiegeling is van de lokale arbeidsmarkt. Dus een inspanningsverbintenis opleggen.

Dit moet een kleurrijk personeelsbeleid (of 'management van diversiteit') bevorderen, waarbij verschillen beschouwd worden als verrijking en meerwaarde. Allochtonen, vrouwen, gehandicapten, jongeren, kunnen zo structureel gegarandeerde kansen op een job krijgen.

Deze structurele aanpak lijkt ons het beste antwoord op elke vorm van apartheidsdenken, en een concrete vertaling van een echt gelijke-kansenbeleid (waarbij ook gelijke uitkomsten gegarandeerd worden). Vandaag zijn meer dan ooit zijn resultaten nodig. Zo niet, dan dreigen de tegenstellingen te groeien en kan de kloof meer dan ooit onoverbrugbaar worden.

'De vluchtweg naar eigen instellingen voor allochtonen is geen oplossing'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234