Vrijdag 15/01/2021

Het alledaagse zichtbaar maken

In Antwerpen hangen elf nieuwe schilderijen van Bert De Beul (51). De verstilde taferelen lijken in een lichte nevel gehuld, maar willen toch vooral onze blik aanscherpen. Eric Rinckhout

Bert De Beul tot 21 december in Galerie Geukens & De Vil, Pourbusstraat 19, Antwerpen. Do-za 14-18u. www.geukensdevil.com

Op een tafel staat een witte kom. Voor die witte kom ligt een portemonnee, maar het kan evengoed een zakagenda of een iPod zijn. Links ligt een rode keukenschaar. Wat zich links van de schaar bevindt, is onduidelijk en dat geldt ook voor de achtergrond, die zich achter een witte pot met een plantje voordoet.

Bert De Beul heeft het tafereel vaag geschilderd. De kleuren zijn warm, het wit licht op en vraagt om aandacht. Nauwelijks opvallend heeft Bert De Beul scherpgesteld op een zijkant van de witte pot. Alsof je het keukentafereel eerst bent voorbij gewandeld en je je er vervolgens iets van herinnert - maar het is weinig meer dan een vage herinnering.

Wie dat wil, kan in de afwezige aanwezigheid der dingen een vanitaszien, een stilleven dat inspeelt op de vluchtigheid van het leven. Is dat plantje niet aan het verwelken? En zit er geen referentie aan Caravaggio in? Want de zakagenda hangt toch over de rand en lijkt uit het doek te steken, zoals dat beroemde mandje met rottend fruit van de Italiaanse barokmeester.

Edward Hopper

Bert De Beul lacht dergelijke veronderstellingen weg. Hij heeft een doodgewone 'uitsnede' van de dagelijksheid geschilderd: een toevallige samenscholing van objecten. Op die alledaagsheid wil Bert De Beul onze aandacht vestigen.

"Als we thuis zijn, kijken we eigenlijk niet meer", zegt Bert De Beul. "Thuis moeten we niet op onze hoede zijn. Wat er is, kennen we. Het geeft ons rust en zekerheid, met als gevolg dat we niets meer opmerken. Het is helemaal verschillend als we een vreemde stad bezoeken. Dan kijken we rond, merken we alles op en vinden we elk detail belangrijk. De dagen lijken er dan ook veel langer te duren omdat we oog hebben voor alles."

Met zijn schilderijen wil Bert De Beul ons opnieuw leren kijken naar dat ongeziene, naar datgene wat ons vertrouwd is en ons daarom ontsnapt. Hij wil onze blik slijpen aan het alledaagse, aan de onzichtbaarheid van het banale.

Tegelijk baden zijn schilderijen in een mysterieuze mist en geven de geschilderde voorwerpen zich niet prijs. Bert De Beul geeft zijn werken nooit een titel. Waar spelen ze zich trouwens af? Een landschap met een rood, in zichzelf gekeerd gebouw doet aan het werk van Edward Hopper denken. Maar is het ook Amerika?

"Het is allemaal hier, het komt uit mijn onmiddellijke omgeving", zegt Bert De Beul. "Maar ik neem dingen weg, puur uit, abstraheer en versterk. Maar de essentie bevindt zich om de hoek." De schilder kijkt en kijkt. Als iets onopvallends hem opvalt, maakt hij een foto. "Eerst ga ik die bewerken en kadreren. Ik druk ze af, soms lichter, soms donkerder. Daarop baseer ik mij voor een schilderij. Wat niet betekent dat er tijdens het schilderproces zelf niets meer zou veranderen."

De Beul schildert langzaam, gemiddeld doet hij twee maanden over één schilderij. Eerst tekent hij met houtskool op het doek, daarna brengt hij in lichtbruine verf de contouren aan. Hij werkt in olieverf. "Ik heb niets met acrylverf. Wat je in olieverf op een doek zet, blijft er ook zo op staan: olieverf krimpt niet en wordt niet effen. Een klodder blijft een klodder. Olieverf droogt traag en blijft enkele uren lang manipuleerbaar, dat is voor mij belangrijk."

Wandelen helpt

De Beul brengt diverse verflagen dun over elkaar aan. Dat heeft allemaal tijd nodig, niet onbelangrijk. Want een schilder moet ook afstand kunnen nemen. Even gaan wandelen helpt, het schilderij een tijdje wegzetten ook. Maar vaak haalt De Beul de grove borstel boven en wist hij zijn schilderij bijna uit. "Ik bekijk dan wat er overblijft. Sommige dingen schilder ik opnieuw, andere niet omdat ze achteraf gezien niet belangrijk blijken te zijn."

Soms is de wereld van Bert De Beul verstild, soms wemelt hij van weerspiegelingen en schaduwen en weet je niet waar eerst te kijken in het labyrintische spel van licht en reflectie. Evengoed kan een schilderij een schild zijn met vlakken die ongenaakbaar lijken. Dan weer schildert hij een glazen blad met een bureaulamp - een scène die vederlicht is. Maar telkens wil hij dat we goed kijken naar die schijnbare snapshots, die zorgvuldig gecomponeerde schilderijen blijken te zijn.

Wie is Bert De Beul?

* geboren in 1961 in Gent

* woont en werkt in Antwerpen

* deelde in de jaren tachtig het atelier met Luc Tuymans, maar kwam pas later met zijn schilderijen naar buiten

* wordt gerekend tot de toenmalige 'grijze Antwerpse school'

* eerste expo in 1992

* solotentoonstellingen in Gent, Oostende, Antwerpen, Hamburg, Berlijn en Londen

* volgend jaar verschijnt bij Lannoo een monografie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234