Donderdag 06/05/2021

NieuwsDigimeter-onderzoek

‘Het aantal digitaal gelosten loopt onrustwekkend op’, blijkt uit nieuw Digimeter-onderzoek

null Beeld In Pictures via Getty Images
Beeld In Pictures via Getty Images

Iedereen digitaal? Vergeet het maar. Bijna één op de vijf Vlamingen heeft niet voldoende toestellen of beschikt niet over de nodige vaardigheden om mee te surfen op de digitale versnelling door de coronapandemie.

Hoeveel mensen die vandaag bijna dagelijks een uitnodiging voor een videovergadering uitsturen, hadden dat precorona al eens gedaan? Hoeveel werknemers die dagelijks via VPN inloggen, hadden ooit al van het drieletterwoord gehoord? En hoeveel ouders zouden aan hun kinderen gevraagd hebben om eens te tonen hoe ze een mp4-bestand in hun mailbox kunnen bekijken?

Dat de opeenvolging van coronagolven voor een digitale versnelling heeft gezorgd, is een open deur intrappen. Het kon niet anders.

Uit de nieuwste Digimeter, de jaarlijkse bevraging van onderzoekscentrum Imec over het mediagebruik in Vlaanderen, blijkt dat 99 procent van de Vlamingen minstens één toestel heeft om verbinding te maken met het internet. Het zal niet verbazen dat de smartphone veruit het populairste toestel is. Waar we in 2019 gemiddeld 2 uur en 28 minuten per dag met onze smartphone bezig waren, steeg dat in 2020 naar 3 uur en 5 minuten.

Netflix (+5 procent), Spotify (+4 procent) of Streamz (8 procent van de ondervraagden had in 2020 al meteen een abonnement op de Vlaamse streamingdienst): alle belangrijke internetspelers hebben goed geboerd bij de Vlaming. Liefst 65 procent van de Vlamingen geeft ook aan maandelijks online te shoppen, een stijging met 10 procent. En 66 procent betaalt contactloos, een toename van maar liefst 35 procent ten opzichte van een jaar geleden.

Gesukkel

Achter al die plusjes duikt ook een steeds grotere min op. De digitale versnelling wordt niet door iedereen even goed verteerd.

Ten eerste is er een kleine groep, 5 procent van de ondervraagden, die aangeeft dat ze eigenlijk toestellen tekortkomt om online goed te functioneren. Denk aan broers en zussen die thuis één laptop of computer moeten delen om lessen te kunnen volgen. Het gaat om gezinnen die het niet breed hebben en daardoor niet de mogelijkheid hebben om mee te surfen op de digitalisering.

“Ten tweede is er ook een groep die aangeeft dat ze toch wel gesukkeld hebben met digitale toepassingen”, zegt Lieven De Marez, professor media & innovatie die het onderzoek leidde. Hij wijst erop dat het hier niet enkel gaat om ouderen die zich niet erg thuisvoelen in de digitale wereld. “Ook heel wat jongeren, die bij wijze van spreken onafscheidelijk zijn van hun smartphone, geven aan dat ze niet over de juiste digitale vaardigheden beschikken om probleemloos les te volgen of huiswerk te maken.”

Samen gaat het om 18 procent, of bijna één op vijf Vlamingen, die aangeeft over niet voldoende toestellen of vaardigheden te beschikken om online te gaan. “We gingen er eigenlijk wat van uit dat die groep verdwenen was, maar het aantal digitaal gelosten loopt op”, zegt De Marez. Hij noemt de cijfers een eyeopener.

Paradoxen

Zeker als je weet dat er nog een derde grote groep is die in dubio leeft. Zowat 45 procent van de Vlamingen geeft aan dat het tegenwoordig allemaal wat te snel gaat. Zij hebben volgens De Marez in het voorbije jaar op hun digitale adem getrapt. “Ze hebben alles uit de kast gehaald om te blijven functioneren en te blijven doen wat van hen verwacht werd.”

Aan de ene kant hebben ze gemerkt hoe handig onlinetoepassingen kunnen zijn, aan de andere kant worstelen ze met een aantal nadelen die de digitalisering met zich meebrengt. In de Digimeter noemt De Marez dat de drie technologieparadoxen.

De meest herkenbare is de afhankelijkheidsparadox. Het gebruik van de smartphone neemt elk jaar meer en meer toe. Net als de bezorgdheid over dat gebruik. Zo geeft 32 procent van de Vlamingen toe dat ze te veel tijd spenderen op de smartphone. Een andere is de waarheidsparadox: 69 procent van de Vlamingen zegt beter geïnformeerd te zijn dankzij het internet, terwijl 70 procent bezorgd is over de impact van valse informatie op de samenleving. Met de dataparadox hebben we het over een toegenomen besef van de waarde van persoonlijke data, maar tegelijk ook een toename van het aantal mensen dat zich stoort aan het gebrek aan transparantie van wat bedrijven doen met onze data.

“Burgers moeten hierin ondersteund worden”, zegt De Marez. “In eerste instantie zou je hen, zodra de coronapandemie achter de rug is, wat moeten laten bekomen van die grote digitaliseringsgolf die hen overspoeld heeft. Nadien zou je hen verder vertrouwd moeten maken met digitale innovatie. Zeker als we in Vlaanderen economisch relevant willen blijven.”

Voorbeeldrol

De Vlaamse regering wil namelijk van innovatie en digitale transformatie een speerpunt maken in haar beleid. De Marez leest in de Digimeter dat Vlamingen nog niet helemaal klaar zijn om die rol op te nemen. “De regering zal als metronoom moeten optreden, zodat iedereen mee kan in dat verhaal. De eerste prioriteit zijn mensen die vandaag geen toegang hebben tot toestellen of die over onvoldoende vaardigheden beschikken.”

Voor de grote groep in dubio zal de regering een voorbeeldrol moeten opnemen. “Het datanutsbedrijf dat de regering wil oprichten, is een goed voorbeeld”, zegt de mediaprofessor. Met behulp van persoonlijke datakluizen zal dat bedrijf het voor de burger echt mogelijk maken om zelf controle te nemen over persoonlijke data, en bijgevolg ook die zogenaamde dataparadox. “Als de overheid dat project in goede banen leidt, kan het vertrouwen in technologie en vaardigheden in de hand werken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234