Woensdag 12/08/2020

Herwig Ilegems over zijn opgemerkte bijrol in de Eén-serie 'Van vlees en bloed'

'Elk dorp heeft zijn Herman'

Volgens acteur Herwig Ilegems is Herman 'het soort man naar wie je graag even zwaait vanop de fiets en dan heel blij bent dat je door kunt rijden'. Daarnaast is de overbuurman uit de veelbelovende Woestijnvisserie Van vlees en bloed een van de strafste bijrollen uit de Vlaamse tv-fictie van de laatste jaren. Bovendien is hij Ilegems' eerste echte tv-personage. 'De kloof tussen theater en tv is in Vlaanderen onnodig groot.' door sarah theerlynck

Herwig Ilegems is gepokt en gemazeld in het Vlaamse theater. Hij speelt regelmatig met gezelschappen zoals Comp. Marius en De Roovers en eind jaren negentig, begin 2000 vormde hij samen met Mark Verstraete en Bart Meuleman het theatercollectief De Zweep. Voor tv had hij tot voor kort, op wat losse flodders na, nog nooit iets gedaan. Tot er dat telefoontje kwam van Tom Van Dijck.

"Hij zei dat hij samen met Michiel Devlieger al meer dan een jaar bezig was met een scenario over een slagersfamilie", vertelt Ilegems. "Nu zat daar een personage in dat Herwig heette, dat hij met mij in zijn gedachten gecreëerd had. En hij vond dat het toch tijd werd dat hij me daarvan op de hoogte bracht. (lacht)

"Ze hebben me dan uitgenodigd op hun tijdelijk kantoor boven Het Geluidhuis, hier in Antwerpen. Op een groot bord hadden ze een stamboom van de familie Vangenechten getekend en daar hing één figuur zo'n beetje bij: Herwig. Tom begon me het hele verhaal te vertellen. Vol passie en af en toe onderbroken door Michiel als hij een verhaallijn vergat. Ik was onder de indruk. Niet alleen was het een geweldig verhaal, hij vertelde het ook met zoveel liefde. Hij had elke rol ook zo mooi op het lijf van zijn acteurs geschreven. Ik hou erg van Toms dialogen. Elk personage heeft als het ware zijn eigen muziek. In veel scenario's zijn de dialogen te veel literatuur. Tom schrijft zinnen die mensen echt gebruiken. Zeker Kempenaars zoals wij. Onze communicatie verloopt erg stroef. Wat niet gezegd wordt, is even belangrijk als wat wel gezegd wordt. Tom snapt dat als geen ander. Als die Vangenechtens maar konden zeggen dat ze elkaar eigenlijk graag zien, dan waren er zoveel minder zorgen geweest. Kortom: toen hij me op het einde van zijn relaas vroeg: 'En doe je mee?', kon ik niet anders dan 'ja' zeggen."

'Purist'

Ilegems' eerste echte tv-rol was een feit. "Ik ben al wel eens gebeld, maar toen klonk het: 'We zijn een comedy aan het schrijven en het moet iets tussen FC De Kampioenen en Fawlty Towers worden.' Tja, dan zeg ik: 'Bel me maar eens terug als jullie weten waar het echt over gaat.' Bij zulke telefoontjes weet je ook dat ze meteen na jou al met een andere acteur aan het bellen zijn. De kloof tussen theater en tv is in Vlaanderen onnodig groot. Tv-makers zitten gewoon te weinig in de theaterzalen. Tom Van Dijck en Tom Lenaerts, die voor De parelvissers de mensen van Olympique Dramatique inschakelde, zijn uitzonderingen."

Nieuw medium, nieuwe wetten en dat bleek niet altijd vanzelfsprekend voor de acteur. "In mijn overenthousiasme vergat ik weleens dat ik voor een camera aan het acteren was. Dan kwam cameraman Lou Berghmans me discreet in mijn arm knijpen: 'Je mag ook stilstaan bij een close-up, hoor.' (lacht) Ik begreep dat dan wel maar dacht ook meteen: 'Ja, maar, Herman staat nooit stil'. Ik ben nogal een purist."

Zijn bijzondere bewegingspatroon is inderdaad een van de eerste dingen die opvallen aan de werkloze overbuurman Herman, die elke dag zijn 100 gram salami komt halen in slagerij Vangenechten. "Het ballet van de eenzaamheid", noemde Sien Eggers het. Ilegems: "In die bewegingen zit zoveel besloten: zijn nervositeit, onrust, zijn drang om te behagen. En dan zegt hij nog: 'Ik ben nogal ne kerel, hé'. Zo tragisch. Het was dan ook de bedoeling om Herman niet louter uit humor op te trekken. Er moest genoeg eenzaamheid in zitten.

"Tegelijk is Herman een bijna klassieke figuur, die fungeert als het koor in een Griekse tragedie. Hij neemt deel aan de gebeurtenissen, maar staat er tegelijk ook buiten. Constant staat Herman op de uitkijk, constant houdt hij in de gaten wat er in die slagersfamilie gebeurt. En dat verhevigt alle conflicten die zich achter de schermen van die slagerij afspelen. In de winkel is alles peis en vree. Voor de klanten zijn er geen problemen. Alleen is er Herman, die altijd meekijkt. En het minste wat hij ziet, interpreteert hij meteen, vaak verkeerd. Hij zou ook zo graag deel van die familie uitmaken. Dat is zijn tragiek, maar het is ook wat hem zo grappig maakt. Het is humor uit medelijden: l'humour par pitié, zoals Samuel Beckett het noemde.

"In wezen is Herman ook een Beckettiaans figuur. Voor hem is er geen verandering meer mogelijk. Iedereen heeft hem opgegeven. Herman is het soort man naar wie je graag even zwaait vanop de fiets en dan heel blij bent dat je door kunt rijden." Of hij zelf Hermannen kent? "Elk dorp heeft zijn Herman. In mijn geboortedorp Arendonk ging ik als kind vaak lopen. Ik had nogal veel energie. (lachje) Er waren daar wel meer mannen die altijd voor hun deur stonden om naar het verkeer en de mensen te kijken. En er was er één bij die me altijd nariep 'Ze hebben hem al'. Dan stopte ik onbegrijpend en begon hij zijn grapje uit te leggen. 'Je moet niet zo lopen. Ze hebben hem al!' En maar lachen met zijn eigen grap. En ik compleet mijn ritme kwijt. (lacht)"

Morrelen aan de conventies

Op dat moment komt Ilegems' vroegere kompaan Mark Verstraete, bekend van de vtm-serie De kotmadam, café De Hopper binnen. Hij kust zijn vriend hartelijk en lacht: "Ja, je doet nu tv, hé. Dan zijn ze daar van de pers, hoor." Samen met Bart Meuleman vormden Verstraete en Ilegems vier jaar lang het collectief De Zweep. Hun pièce de résistance was De smerige trilogie, waarin ze vol enthousiasme groeven in de donkerste krochten van de menselijke ziel. "Ik heb nooit eerder iets gedaan dat zo van mij was als De Zweep", vertelt Ilegems. "Ik denk ook dat een kunstenaar dat maar één keer in zijn leven meemaakt. Mark, Bart en ik misten veel in het theater van dat moment. We zagen zoveel voorspelbaarheid. Bij veel voorstellingen wist je al na een paar minuten hoe ze verder zouden verlopen. Wij wilden morrelen aan de conventies en het hebben over schaamte en kwetsbaarheid. We wilden ook dat het publiek niet zomaar toekeek, maar betrokken partij werd. Het was er ons niet om te doen te provoceren. Het was geen smerigheid om de smerigheid. Ik geloof heel erg in wat ik ooit las in een biografie van Pasolini, de Italiaanse regisseur en schrijver. Hij zei: 'Elke kunstenaar is verplicht om zijn publiek een schok te geven.' Waarmee hij niet bedoelde dat een kunstenaar moet choqueren, want het kon volgens hem ook een schok van schoonheid zijn." In 2003 doekten de drie De Zweep echter op. Ilegems: "We hadden verteld wat we wilden vertellen. We hadden nog verder kunnen doen, maar de noodzaak was er niet meer. Bovendien wilden we ons publiek altijd voor zijn en we kregen het gevoel dat dat na vier jaar niet meer zo was. We konden niks meer doen dat hen nog zou verrassen."

Shakespeare trots op Jan Decorte

Dezer dagen staat Ilegems op de planken in Wintervögelchen, Jan Decortes bewerking van Shakespeares A Winter's Tale. "Jan is absoluut een genie", zegt de acteur. "A Winter's Tale is zeker niet het sterkste stuk van Shakespeare, maar wat Jan daar dan van maakt: dat is onwaarschijnlijk. Het is een gruwelijk grappig sprookje. De moorden, de plotse verdwijningen, het happy end: al die onwaarschijnlijkheden die in A Winter's Tale alleen maar nadelen zijn, werken in Wintervögelchen als een voordeel. Plus: de taal is van een bijzondere schoonheid. Elk woord is plastisch en proeft heerlijk als je het als acteur mag uitspreken.

"Jan is moderner dan veel jonge theatermakers, omdat hij in theater een vorm van abstractie weet te brengen. In dans en de plastische kunsten is abstractie een vast gegeven, maar in theater ligt dat heel moeilijk. Terwijl het kunst is en kunst altijd met abstractie te maken heeft. Waarom zouden wij trouwens niet mogen zeggen dat we kunst maken? Ik vind kunst het mooiste woord dat er is. Maar tegenwoordig is er zoveel angst dat het publiek zal afhaken. Terwijl ik nooit het gevoel gehad heb dat het dat deed. Integendeel: we gaan naar de mensen en zij blijven komen. En dan roepen een paar mensen uit de populaire theaters dat er weer repertoire gespeeld moet worden. Terwijl er zoveel klassiekers worden gespeeld en de Vlaamse gezelschappen in het buitenland geprezen worden voor de vernieuwende manier waarop we dat doen. In Frankrijk, waar stukken nog naar de letter worden gespeeld en waar het theater door en door traditioneel is, verveelt het publiek zich stierlijk. Moeten we daar een voorbeeld aan nemen? Ik heb een heel sterk vermoeden dat Shakespeare veel gelukkiger zou zijn met wat Jan Decorte met zijn stukken doet."

Van vlees en bloed, elke donderdag op Eén om 21.15 uur

Wintervögelchen, tot 11 februari

op verschillende locaties, www.marius.be

n Herwig Ilegems: 'Tegenwoordig is er zoveel angst dat het publiek zal afhaken. Terwijl ik nooit het gevoel gehad heb dat het dat deed. Integendeel: we gaan naar de mensen en zij blijven komen.'

Herman is een bijna klassieke figuur, die fungeert als het koor in een Griekse tragedie. Hij neemt deel aan de gebeurtenissen en staat er tegelijk buiten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234