Woensdag 01/04/2020

Hervorming Italië dreigt stil te vallen

Vandaag een jaar geleden kwam Mario Monti in Italië aan de macht. Hij werkt hard, maar wat heeft zijn regering bereikt?

Vierduizend apotheken mogen er in Italië worden geopend, maar het is nog geen enkele apotheker gelukt een nieuwe zaak te beginnen. Ook mogen er nieuwe taxichauffeurs komen, maar ook zij komen er niet zomaar tussen. En werken als notaris is nog altijd een privilege.

Het opengooien van deze beroepsgroepen was een teken van een liberaler Italië. Mario Monti introduceerde zijn plannen voor de liberalisering al in zijn tweede hervormingspakket, onder de hoopvolle naam 'Groei Italië'. Maar nieuwe apothekers, taxichauffeurs of notarissen zijn er nog niet.

Het is vandaag precies een jaar geleden dat Monti en zijn ploeg van technocratische ministers in Italië aan de macht kwamen, en ze hebben hard gewerkt. Nog voor het einde van 2011 introduceerden ze het noodplan 'Salva Italia', red Italië, waarmee ze de minimumpensioenleeftijd en de belastingen verhoogden. Daarna volgde 'Cresci Italia', groei Italië, waarmee ze via liberaliseringen de economische groei wilden stimuleren. Zeven grote hervormingspakketten vol impopulaire maatregelen wisten ze uiteindelijk door het parlement te sluizen.

Voordat Monti aantrad, bereikten de rentes op Italiaanse leningen recordhoogten. De spread, het verschil tussen de rente op Italiaanse en Duitse langdurige leningen, stond voor Silvio Berlusconi's aftreden op 550. Een jaar later staat hij op 362 en is de paniek een beetje gezakt. Maar wat is er eigenlijk van de plannen van Monti terechtgekomen?

Een deel van Monti's hervormingen kon meteen ingaan, zoals bijvoorbeeld een verbod om meer dan duizend euro contant te betalen. Maar voor een deel van de hervormingsplannen zijn aanvullende maatregelen nodig: 482 in totaal, berekende het financiële dagblad Il Sole 24 Ore. De krant brengt iedere maand een voortgangsrapport uit. In het laatste rapport stond de teller van uitgevoerde maatregelen op 17,4 procent.

En dus zijn de beroepsgroepen in de praktijk nog niet geliberaliseerd. De taxichauffeurs protesteerden met succes en hoeven voorlopig geen concurrentie te vrezen. De notarissen moeten nog aan de beurt komen. De maatregelen voor de hervorming van het apothekersberoep zijn wel uitgevoerd. Maar toch kan het nog wel even duren voordat nieuwe apotheken openen. De nieuwe apothekers moeten nog door een selectieprocedure.

"Sommige maatregelen zijn nog niet uitgevoerd, omdat zo'n grote stroom hervormingen nu eenmaal tijd kost", zegt Antonello Cherchi van Il Sole 24 Ore. Andere botsen op politieke weerstand. De oprichting van een Autoriteit voor Transport, bijvoorbeeld. Monti besloot tot de oprichting van zo'n autoriteit, die concurrentie moet garanderen in een sector waarin de politiek nu veel invloed heeft. Het plan werd goedgekeurd, maar omdat politici het niet eens worden over de kandidaten is er nog altijd geen autoriteit.

"Veel plannen zijn dus niet meer dan een papieren werkelijkheid", zeg Carlo Scarpa, professor politieke economie aan de universiteit van Brescia. Economen die deze week in opiniestukken de balans opmaken, zijn niet onverdeeld positief. "Hij heeft de geloofwaardigheid in Europa hersteld", schrijft econoom Tito Boeri op zijn website lavoce.it, maar er is "geen beleid voor groei, geen privatisering, een gebrek aan projecten in de gezondheidszorg, en scholen en universiteiten zijn de grote afwezigen in de plannen."

Ook Scarpa geeft Monti een onvoldoende. "Heel veel plannen zijn maar half doorgevoerd. Neem bijvoorbeeld de hervorming van de arbeidsmarkt. Het is nu flexibeler, maar tot op zekere hoogte. De rechter mag beslissen over ontslagen, en dat brengt veel onzekerheid voor werkgevers met zich mee. Ik zou een veel flexibeler systeem uitbouwen."

Collega-economen hoopten dat Mario Monti verregaande maatregelen zou doorvoeren, zonder zich veel aan te trekken van de politieke partijen. Zij zijn teleurgesteld. "Op dit moment is het misschien moeilijk om extreme maatregelen door het parlement te loodsen", zegt Scarpa. "Maar toen hij net was aangetreden en de druk van de markten enorm was, zou niemand het lef hebben gehad om tegen hem in te gaan."

Intussen is de werkloosheid dit jaar gestegen en is de jeugdwerkloosheid de hoogste in 24 jaar. De inflatie is gegroeid en de consumptie gedaald. Toch voorspelt Monti groei in 2013. Ook Klaus Regling, hoofd van het Europese noodfonds, verwacht verbeteringen. Al is nog onduidelijk hoe de hervorming wordt voortgezet na de verkiezingen aankomend voorjaar.

Monti's populariteit is gedaald, maar zijn regering is nog altijd populairder dan de politieke partijen en onder economen gaan stemmen op voor een regering-Monti na Monti. Scarpa: "Vergeleken met voorgaande regeringen heeft Monti veel meer bereikt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234