Dinsdag 07/04/2020

armoede

Herverdeling neemt alleen maar toe

Een actie tegen armoede aan een school in Mechelen.Beeld WVK

De herverdeling is de laatste 25 jaar alleen maar toegenomen, al is er sinds de regering-Michel wel een trendbreuk. Dat blijkt uit het Jaarboek Armoede en Sociale Uitsluiting. Opmerkelijk is wel dat de armoedecijfers al die tijd min of meer stabiel zijn gebleven.

In welke mate worden onze belastingen besteed aan sociaal beleid? Onderzoekers van de KULeuven hebben onder leiding van André Decoster het beleid sinds 1992 doorgelicht. Wat blijkt? Ons systeem is nu duidelijk genereuzer voor gezinnen aan de onderkant van de samenleving. Dat kwam naar voor tijdens de voorstelling van het Jaarboek Armoede en Sociale Uitsluiting aan de UAntwerpen. Decoster en co. namen een van de hoofdstukken voor hun rekening.

Wel doet zich sinds de regering-Michel een trendbreuk voor. De huidige federale regering nam wel degelijk maatregelen die de armste gezinnen ten goede kwamen, zoals het verhogen van de werkbonus. Alleen, dat positieve effect om de armoede te milderen werd grotendeels teniet gedaan door het optrekken van BTW op elektriciteit van 6 naar 21 procent.

Meer voorwaarden

Meer algemeen was er op Vlaams en lokaal niveau de voorbije jaren aandacht om bepaalde rechten automatisch toe te kennen.  Er werd ook geïnvesteerd in sociale woningen en extra kinderopvangplaatsen. 

Maar op andere vlakken werden de vijzen aangedraaid. Zo werden aan bepaalde uitkeringen voorwaarden verbonden. De werkloosheidsuitkeringen werd verstrengd, onder meer ook voor schoolverlaters. 

Wie een leefloon krijgt, is veplicht om een geïndividualiseerd traject volgen. “Maar dit zet de deur open naar mogelijke sancties, waardoor mensen een deel van hun leefloon kwijtspelen”, zegt onderzoekster Jill Coene.

Wat meer is, de regering-Michel maakt, net als zijn voorgangers, de ambitie niet waar om de laagste uitkeringen te laten stijgen tot het bestaansminimum.

Arbeidsdeal

En de ‘jobs, jobs, jobs’ van de regering-Michel dan? Arbeid kan een opstap zijn om uit de armoede te geraken, geven de onderzoekers aan. Maar te veel regeringsmaatregelen zijn bestemd voor zij die al actief zijn op de arbeidsmarkt. Enkel wie al werkt, kan zich bijvoorbeeld inschrijven in het systeem van flexijobs. 

Ook de hervorming van de werkloosheidsuiterkingen vinden de auteurs geen doeltreffende maatregel. Het sluitstuk van de arbeidsdeal van de regering-Michel is dat werklozen eerst een iets hogere uitkering zullen krijgen, om die daarna sneller te laten dalen. 

“Het prikkelt zogezegd mensen om sneller een job te zoeken”, zegt onderzoeker Peter Raeymaeckers. “Maar heel wat mensen in armoede zijn wel degelijk erg gemotiveerd om te gaan werken. Het komt er veel meer op aan om drempels weg te nemen en hen toegang te geven tot kwalitatieve jobs.” 

Uit hun onderzoek blijkt dat vrouwen met een migratie-achtergrond of ouders van kinderen met een handicap nog steeds moeilijk een job vinden, hoewel ze wel degelijk willen werken.

Stabiele cijfers

Wat tot slot wel opvalt, is dat de armoedecijfers al jarenlang stabiel blijven. Vorig jaar leefde net geen 16 procent van de Belgische bevolking in een gezin met een inkomen onder de armoedegrens. “Dat cijfer evolueert nauwelijks, ook niet in economische crisis of economische groei”, zegt Coene. Heeft de herverdelende werking van ons systeem haar doel dan gemist? Toch niet meent De Coene, zonder zouden de armoedecijfers gestegen zijn.  

Voor Zuhal Demir (N-VA), staatssecetaris voor Armoedebestrijding, zijn de cijfers net het bewijs dat de regering op het juiste spoor zitten. “We hebben de correcte keuzes gemaakt, daarom blijven de cijfers stabiel.”

Voor haar spreekt het voor zich dat er voldoende strenge voorwaarden moeten gekoppeld worden aan onze verschillende uitkeringen. Specifiek voor vrouwen met een migratie-achtergrond start ze een proefproject om hen vlotter naar de arbeidsmarkt te begeleiden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234