Donderdag 17/06/2021

NieuwsChina

Herdenking Tiananmen-protest verboden in Hongkong: zelfs kaarsje branden kan strafbaar zijn

De wake in het Victoriapark was dertig jaar lang de grootste herdenking van het ‘4 juni-incident’.  Beeld AP
De wake in het Victoriapark was dertig jaar lang de grootste herdenking van het ‘4 juni-incident’.Beeld AP

In Hongkong is het dit jaar moeilijker dan ooit om het neergeslagen Tiananmen-protest van 4 juni 1989 te herdenken. De wake in het Victoriapark is verboden, het 4 juni-museum is gesloten en de vertoning van een documentaire is geannuleerd.

Veel Hongkongers zijn vastberaden het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking op een of andere manier te gedenken. Maar ze zijn voorzichtig: zelfs in je eentje een kaars aansteken, kan strafbaar zijn. Voor het tweede jaar op rij gaf de Hongkongse politie geen toestemming voor de kaarslichtwake in het Victoriapark, officieel vanwege de coronamaatregelen.

Volgens veel Hongkongers is de ware reden politiek. Weliswaar geldt er een verbod op bijeenkomsten van meer dan vier personen, maar voor een kunstbeurs en muziekfestival werden uitzonderingen gemaakt. De voorbije 28 dagen werd in Hongkong één lokale besmetting vastgesteld.

De autoriteiten hebben aangegeven streng te zullen optreden. Vrijdagavond patrouilleren rond het park drieduizend agenten. Wie in het zwart gekleed en met een kaars in de buurt komt, kan worden opgepakt voor deelname aan een illegale bijeenkomst, op straffe van tot vijf jaar cel. Wie reclame maakt voor de wake, riskeert twaalf maanden cel. Een vrouw die afgelopen weekend kaarsen uitdeelde, kreeg 530 euro boete.

‘Geschiedenis niet vergeten’

De herinnering aan het Tiananmen-bloedbad lijkt op meer plaatsen uit Hongkong te worden geweerd. Het net gerenoveerde en heropende 4 juni-museum sloot woensdag tijdelijk de deuren, nadat de autoriteiten verklaarden dat het niet de nodige vergunningen had. Een herdenkingsmis in zeven kerken gaat door, maar wordt op posters cryptisch aangekondigd: “Om verschillende redenen kunnen we er niet over uitweiden, maar laten we de geschiedenis niet vergeten.”

De wake in het Victoriapark was dertig jaar lang de grootste herdenking van het ‘4 juni-incident’. Op die datum maakte het Chinese leger in 1989 een einde aan een maandenlange studentenopstand in Peking, waarbij honderden, mogelijk duizenden vreedzame betogers omkwamen. De Chinese Communistische Partij weigert openheid over het bloedbad. De Hongkongse wake vormde een herdenking van de slachtoffers, maar ook een aanklacht tegen het Chinese eenpartijregime.

De beroemdste foto van de protesten in 1989, waarop een protesterende man een kolonne tanks op het Tiananmen-plein confronteert. Beeld AP
De beroemdste foto van de protesten in 1989, waarop een protesterende man een kolonne tanks op het Tiananmen-plein confronteert.Beeld AP

De editie van 2019, waaraan 180.000 mensen deelnamen, gold als opmaat naar de protestbeweging in Hongkong tegen politieke inmenging van Peking. Na maanden van betogingen, die soms gepaard gingen met geweld, sloeg de Chinese overheid terug met een Nationale Veiligheidswet. Daarmee worden nu de politieke vrijheden in Hongkong beperkt. Media en onderwijs moeten zich naar Chinese normen buigen en een groot deel van de oppositie zit achter tralies.

Creatief herdenken

Verwacht wordt dat ook na de coronapandemie de wake verboden zal blijven. Pro-Pekingpolitici roepen op de organisatie van de wake aan te klagen onder de Nationale Veiligheidswet, omdat ze oproept tot ‘een einde aan de eenpartijdictatuur’. Meerdere leden van de organisatie zitten in de gevangenis voor deelname aan eerdere protesten.

In 2019 namen 180.000 mensen deel aan de herdenking. Studenten maakten als statement de 'Zuil der schande' schoon, een monument ter nagedachtenis van de slachtoffers die vielen op Tiananmen. Beeld AP
In 2019 namen 180.000 mensen deel aan de herdenking. Studenten maakten als statement de 'Zuil der schande' schoon, een monument ter nagedachtenis van de slachtoffers die vielen op Tiananmen.Beeld AP

Vorig jaar werd de wake in het Victoriapark ook al verboden vanwege covid, maar toen negeerden duizenden mensen dat verbod. Van hen werden 24 aanwezigen later aangeklaagd. Vier kregen celstraffen van vier tot tien maanden in wat Amnesty International “een karikatuur van de rechtspraak” noemde. De twintig anderen verschijnen later deze maand voor de rechter.

Gezien de hogere strafmaat zullen dit jaar weinig mensen zich in het park begeven, maar onder Hongkongers wordt volop nagedacht over creatieve manieren om het bloedbad toch te herdenken. Op sociale media zijn oproepen geplaatst om een brandende kaars voor het raam zetten, of foto’s met de cijfers 64 (verwijzend naar 4 juni) en 89 online te posten. “We hopen dat Hongkongers het elk op hun eigen manier gedenken, zodat de waarheid niet vergeten wordt”, aldus de organisatoren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234