Maandag 27/01/2020

'Herdenking Eerste Wereldoorlog is te Vlaams'

De herdenking van honderd jaar Eerste Wereldoorlog moet twee miljoen toeristen naar Vlaanderen lokken. Maar de waarheid heeft ook haar rechten, zegt wereld-autoriteit Sophie De Schaepdrijver. 'Geert Bourgeois doet alsof België niet eens bestond.'

De herdenking van de 'Groote Oorlog' zal in 2014 niet onopgemerkt voorbijgaan. Nieuwe gebouwen, interessante expo's, onthullende boeken: in de Westhoek wemelt het van de activiteiten. Ze zijn het resultaat van de ambitieuze plannen van coördinerend Vlaams minister Geert Bourgeois (N-VA). Bourgeois grijpt de herdenking aan om Vlaanderen internationaal te profileren als topbestemming voor het 'oorlogstoerisme'.

De grootse aanpak staat in schril contrast met de bescheiden plannen van de regering-Di Rupo. Die zette in december pas het licht op groen voor drie nationale herdenkingsplechtigheden tussen 2014 en 2018. Ter illustratie: Vlaanderen begon haar plannen al in 2006. Alleen al voor de promotie in binnen- en buitenland trekt Toerisme Vlaanderen 800.000 euro uit, en de Vlaamse Gemeenschap voorziet ook 15 miljoen aan investeringssubsidies.

Maar volgens een aantal Vlaamse historici, wiens mening tot nog toe niet werd gevraagd, trekt Vlaanderen de oorlog naar zich toe. Historica Sophie De Schaepdrijver, professor aan de Pennsylvania State University, kreeg deze week een Gouden Erepenning voor haar baanbrekende werk rond de Eerste Wereldoorlog. Zij verwachtte een mailtje, maar tevergeefs.

Radicaal

"Op zich is er niets mis met het feit dat Vlaanderen oorlogstoerisme promoot. Maar de geschiedenis wordt vertekend weergegeven. Alsof de Eerste Wereldoorlog enkel een Vlaamse strijd was. Het is goed dat die Vlaamse ontvoogding aan bod komt, maar dat is slechts een deel van het verhaal. In de oorlog stierven de meeste Vlaamse soldaten voor hun Belgisch vaderland."

Een tweede punt van kritiek noemt De Schaepdrijver het "radiaal pacifistische discours" dat Vlaanderen aan de herdenkingsplechtigheid koppelt. "De mantra van 'Nooit meer oorlog' is dat de Eerste Wereldoorlog absurd en zinloos was. Maar de oorlog was niét zinloos: België wilde de Duitse indringer terugdringen. Plichtsbesef en vaderland betekenden toen echt iets. Als je daar geen aandacht voor hebt, lijken de mensen van toen allemaal dom of van slechte wil."

Dat ze voorlopig niet geconsulteerd werd voor de herdenkingsplechtigheid, is volgens De Schaepdrijver overigens onbegrijpelijk. "Niet voor mezelf, maar voor alle Vlaamse historici. Ik begrijp niet dat we amper worden geconsulteerd. Het getuigt van achteloosheid en een minachting tegenover geschiedkundigen." Pas in maart zal De Schaepdrijver voor het eerst contact hebben met de projectleiders. Inmiddels richtte Kris Peeters (CD&V) ook een wetenschappelijk comité op (zie kader).

Ontvoogding

Dezelfde kritiek is te horen bij Nico Wouters, hoofd van de academische activiteiten van het federale Studiecentrum Oorlog en Heden-daagse Maatschappij (SOMA). "Ik heb het gevoel dat de Vlaamse regering historici systematisch weert uit de herdenking van WO I. Blijkbaar heeft men moeite met kritische stemmen over het Vlaamse verhaal. Ironisch, want het thema van de herdenking staat in het teken van interculturele dialoog en vrede. Achter de schermen is dat wel wat anders."

Bourgeois ziet vooralsnog geen graten in '100 jaar Groote Oorlog'. "De klemtoon van het project ligt nu eenmaal op erfgoed en toerisme, niet op geschiedschrijving. Maar ik kan u verzekeren dat er binnen en buiten de Vlaamse administratie voldoende kennis en expertise aanwezig is. Wij beseffen maar al te goed dat de loopgravenoorlog in de Westhoek maar een onderdeel was van een veel grotere oorlog en dat er meer gesneuvelden waren dan de 600.000 van de Westhoek. Het is echter ook een historisch feit dat zich binnen de loopgravenoorlog in de Westhoek een belangrijke fase van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd heeft afgespeeld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234