Dinsdag 06/12/2022

ProfielVolkswagen

Herbert Diess: visionair met explosief karakter groef zijn eigen graf bij Volkswagen

Herbert Diess. Beeld Getty Images
Herbert Diess.Beeld Getty Images

Berichten over zijn ontslag waren schromelijk overdreven. Althans, tot afgelopen vrijdag 18 uur. Toen werd Herbert Diess alsnog gedwongen om zijn troon op te geven bij Volkswagen.

Bard van de Weijer

Twee uur nadat hij zijn medewerkers een ‘vrolijke vakantie’ had toegewenst via Twitter, kwam het bericht dat de aufsichtsrat, die toezicht houdt op de raad van bestuur, het welletjes vond met de eigenzinnige baas van Volkswagen. Hij had vele moties van wantrouwen vanuit de eigen gelederen overleefd. Al was zijn rijk de afgelopen jaren afgebrokkeld, waardoor Diess steeds minder de baas-van-alles was bij Europa’s grootste industriële groep.

Dat Herbert Diess überhaupt nog aan het roer stond, mocht een wonder heten. De ondernemingsraad kon zijn bloed wel drinken. Arbeiders wantrouwden zijn saneringsdrift. En dat hij de aufsichtsrat eerder had beschuldigd van crimineel gedrag, had zijn positie er niet beter op gemaakt.

Iedereen in Wolfsburg, de thuisstad van het Volkswagenconcern, leek een hekel te hebben aan Diess. Maar de machtige families Porsche en Piëch, die achter de schermen de touwtjes in handen hebben, beschermden hem. Tot het afgelopen vrijdag kennelijk ook voor hen genoeg was.

De bottenbreker

Zoals zo vaak werd de coup voorbereid toen de baas van huis was. Terwijl Diess in de Verenigde Staten was om een fabriek voor elektrische auto’s te inspecteren, werden de messen geslepen en werd zijn val voorbereid. Dit keer met succes.

Dat Diess weinig geliefd was, is niet vreemd. In Wolfsburg hebben ze het niet zo op buitenstaanders, en Diess was afkomstig van BMW. Daar had hij carrière gemaakt als onbarmhartig saneerder. Vooral toeleveranciers werden door hem afgeknepen; hij wist miljarden te besparen. Het leverde hem de bijnaam Knochenbrecher op, bottenbreker.

In het noorden konden ze zo’n cententeller wel gebruiken. Volkswagenpatriarch Ferdinand Piëch haalde hem eind 2014 persoonlijk naar Wolfsburg, kort voordat hij zelf ten val zou komen na een geschil met CEO Martin Winterkorn. Die struikelde een paar maanden later op zijn beurt over het dieselschandaal dat in de zomer van 2015 uitbrak.

Het was in deze reeks gebeurtenissen dat Diess boven kwam drijven als nieuwe baas. Het concern zou onder zijn leiding de steven wenden van verbrandingsmotoren naar elektrische aandrijving.

Elon Musk

Diess is een bewonderaar van Elon Musk, de ondernemer die de auto-industrie op zijn kop zette door als eerste begeerlijke elektrische auto’s te bouwen. In de voetsporen van Musk wilde Diess degene zijn die de elektrische auto als eerste betaalbaar zou maken, zoals het een Volkswagen betaamt.

Diess wilde ook afscheid nemen van diesel, dat zijn concern zoveel imagoschade had bezorgd. Er waren investeringen nodig ter waarde van 89 miljard euro om zijn droom te verwezenlijken, terwijl Volkswagen nog zuchtte onder de gevolgen van het schandaal dat het concern minstens 33 miljard had gekost. Nog een uitdaging: elektrische auto’s zijn vanwege de kostbare accu’s ook nog eens duurder.

Herbert Diess poseert bij de nieuwe ID.3 Volkswagen. Beeld Getty Images
Herbert Diess poseert bij de nieuwe ID.3 Volkswagen.Beeld Getty Images

Dus moest er bezuinigd worden. Dat kon relatief makkelijk, dacht Diess. Want er zijn geen arbeiders nodig om verbrandingsmotoren en transmissies te maken, die uit honderden onderdelen bestaan. Accu’s worden geassembleerd door robots, dus ook daar zijn geen mensenhanden nodig. Kille rekenaar Diess had het sommetje snel gemaakt. Er moesten minstens dertigduizend werknemers weg bij Volkswagen, was zijn conclusie.

Weinig vrienden over

Zo ontstond de eerste aanvaring met de ondernemingsraad. Hierbij zou het niet blijven. De nieuwe voorzitter van de ondernemingsraad Daniela Cavallo kon zijn bloed wel drinken.

Vermoedelijk was dat wederzijds; twee jaar geleden lekte uit dat er grote problemen waren bij de productie van de eerste elektrische Volkswagen. Diess was razend. Hij beschuldigde leden van de aufsichtsrat (toezichtsraad) – waar hij kennelijk het lek vermoedde – van crimineel gedrag. Dit leidde tot een verdere verslechtering van de verstandhouding en Diess werd gedwongen om publiekelijk excuses aan te bieden. Het zou nooit meer goed komen.

Zijn werknemers wilden hem niet, net als de ondernemingsraad en de vakbonden, en binnen de aufsichtsrat had Diess nog weinig vrienden over. Hij werd gedwongen een aantal van zijn topposities binnen het concern op te geven, maar telkens werd hij gered door de families Piëch en Porsche.

Troost

Intussen stapelden de problemen zich op. Door een tekort aan computerchips kon Volkswagen minder auto’s leveren dan de vraag, waardoor het gat met de grootste concurrent Toyota steeds groter werd. Ook het plan van Diess om van Volkswagen een softwarehuis te maken mislukte. Anders dan bij Tesla was de software van Volkswagen krakkemikkig en ouderwets. Diverse nieuwe modellen liepen vertraging op omdat programmeurs niet op tijd klaar waren.

Zo liep de introductie van de elektrische vaandeldrager ID.3 (‘de Kever en de Golf van onze tijd’) drie jaar geleden flinke vertraging op en ook de belangrijke nieuwe Volkswagen Golf was niet op tijd gereed. Nu weer wordt de nieuwe Porsche Macan getroffen door softwaremalheur.

Intussen was de conclusie binnen het concern: Diess heeft wel visie, maar het lukt hem niet om zijn plannen te verwezenlijken. Kennelijk drong dat besef ook door tot de Piëchs en Porsches, en was het lot van Diess bezegeld. Hij kan troost putten uit het feit dat hij niet de enige is die de eindstreep niet heeft gehaald: sinds twintig jaar lukte het geen van zijn voorgangers hun termijn uit te dienen.

Troost kan Diess ook halen uit zijn salaris. Dat wordt doorbetaald tot het einde van zijn officiële termijn in 2025. Volgens Automotive News kan het bedrag oplopen tot 30 miljoen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234