Maandag 16/05/2022

Henry Van de Velde: architectuur als/en kunst?

lezing / expo

De tot ver over onze landsgrenzen bekende architect Henry Van de Velde (1863-1957) was er heilig van overtuigd dat het mogelijk was de maatschappij te hervormen door middel van de vormgeving van de (totale) omgeving. De belangrijkste hefboom waarlangs die 'hervorming' diende te verlopen, was volgens Van de Velde - die zich daarbij duidelijk liet inspireren door de Engelse Arts & Crafts-beweging - de eengezinswoning. Een voor de hand liggende keuze: de eengezinswoning is namelijk de meest bevattelijke entiteit voor lieden met hervormingsplannen. Van de Velde trok de lijn consequent door, en vond dan ook dat hij maar beter alles zelf aan die woning kon ontwerpen, van de deurklink tot, jawel, de jurk van zijn echtgenote Maria Sèthe.

Van de Velde maakte zijn debuut als architect en ontwerper - na eerst tien jaar als neo-impressionistisch schilder te hebben gewerkt - toen hij voor zichzelf in Ukkel een huis bouwde. Het huis zou de perfecte illustratie worden van Van de Veldes specifieke opvatting over het Gesamtkunstwerk. Hij nam alle onderdelen van meubilair en inrichting, servies en bestek incluis, onder handen en gaf ze een homogene vorm mee. Als kers op de taart ontleende hij de dynamische lijnvoering van Paul Gauguin om meerdere japonnen voor zijn vrouw te ontwerpen. 'De vrouw als deel van het meubilair' wordt hier bij voorkeur letterlijk geïnterpreteerd.

Van de Velde was een estheticus pur sang. In zijn strijd tegen de lelijkheid concentreerde hij zich op elk facet van de huiselijke omgeving. "Lelijkheid", zo zei hij, "bederft niet alleen de ogen, maar ook het hart en de geest." In zijn esthetica maakte Van de Velde daarenboven een subtiel onderscheid tussen ornamentering en ornament. 'Ornamentering' had naar zijn opvatting niets van doen met het object waarvan de 'ornamentering' deel uitmaakt, pure opsmuk dus, terwijl het 'ornament' functioneel was bepaald, of geïntegreerd in het object zelf. Het spreekt vanzelf dat Van de Veldes voorkeur naar dat 'functionele ornament' uitging, omdat het, aldus de meester, de resultante is van de met de hand getrokken 'lijn', kortom van het menselijke scheppen.

Voor meer informatie over Van de Velde verwijzen we graag naar de lezing door professor Luc Verpoest vanavond in het Leuvense Tweebronnen, overigens een ontwerp van Van de Velde dat recentelijk werd gerenoveerd. De lezing maakt deel uit van het tentoonstellingsproject HENRY!. (LVDS)

Lezing over Henry Van de Velde door professor Luc Verpoest, vanavond om 20 uur in Tweebronnen (Stedelijke Bibliotheek en Stadsarchief), Rijschoolstraat 4/1 in Leuven. De tentoonstelling HENRY! (zelfde locatie) loopt tot 30 oktober, van dinsdag tot vrijdag van 13 tot 18 uur en op zaterdag van 12 tot 17 uur. Deelnemende kunstenaars: Beatrijs Albers, Bernd Lohaus, Fabienne Loyens, Guy Mees, Patrick Merckaert, Ann Render, Reggy Timmermans, Pieter Vermeersch.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234