Woensdag 16/10/2019

Interview Hendrik Vos

Hendrik Vos: ‘Typisch bij zulke benoemingen dat de gedoodverfde kandidaten sneuvelen’

Professor Hendrik Vos Beeld ID/Photo Agency

De Europese topjobs zijn na een marathon eindelijk beslecht. Opvallend, ‘onze’ Charles Michel (MR) wordt Europees president. Professor Hendrik Vos, directeur van het Centrum voor Europese studies, schetst de contouren van de benoemingen.

Wat houdt de job van voorzitter van de Europese Raad precies in?

Hendrik Vos: “Die moet de 28, en straks als de brexit doorgaat, 27 leiders van de Europese Unie op één lijn krijgen. Hij moet ze ertoe brengen om compromissen te sluiten en beslissingen te kunnen nemen op alle uiteenlopende grote thema’s. Denk maar aan migratie, maar net zo goed klimaat of fiscaliteit.”

Moet de job van Michel nog goedgekeurd worden in het Europese Parlement?

“Neen, dit is beklonken door de staats- en regeringsleiders zelf. Dat moet niet meer naar het parlement, anders dan bijvoorbeeld de benoeming van de voorzitter van de Europese Commissie.”

Amper vijf jaar na Herman Van Rompuy is het weer een Belg die deze functie krijgt.

“Dat hebben we voornamelijk aan onze compromiscultuur en onze kleinschaligheid te danken. Charles Michel heeft als Belgisch premier de reputatie dat hij compromissen kan sluiten. Terecht.”

“Ook het feit dat België een klein land is speelt mee. Kijk naar Luxemburg, dat al verschillende commissievoorzitters mocht leveren. Grote lidstaten hebben toch de neiging elkaar te wantrouwen en elkaar de topfuncties binnen de EU te misgunnen. Kleine lidstaten zijn minder machtsspelers.”

Hoe zwaar kan Charles Michel als voorzitter van de Europese Raad dan wegen op het beleid?

“Het is voornamelijk een kwestie van stijl. Michel heeft een heel andere stijl dan de huidige voorzitter Donald Tusk. Tegelijk is de functie van Michel ook niet te vergelijken met die van de Amerikaanse president. Hij zal vooral in zijn eigen stijl ervoor moeten zorgen dat iedereen on speaking terms blijft. En dan is het een kwestie van hoeveel speelruimte je door de lidstaten gegund wordt. Al kan hij vanuit zijn rol ook een beetje de marge opzoeken.”

De voorzitter van de Europese Commissie wordt de Duitse Ursula von Der Leyen. Zij speelt topkandidaten als Frans Timmermans naar huis. Verrassend?

“Het is typisch bij dergelijke benoemingen dat de gedoodverfde kandidaten sneuvelen. Als je te vroeg boven het maaiveld komt piepen is er altijd wel iemand die je hoofd wil. In laatste instantie komt dan een verrassende kandidaat opzetten, en is er onvoldoende tijd om nog een tegenstand te organiseren. Zo gaat het dus vaak. Anderzijds, over haar benoeming moet wel nog gestemd worden in het Europees Parlement, en ik weet niet of er een meerderheid zal zijn. De sociaaldemocraten zijn boos en teleurgesteld dat Timmermans het niet gehaald heeft. Het valt nog te bezien dus hoe de stemming zal verlopen. Ze hebben met de Spanjaard Joseph Borell Fontelles wel de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid binnengehaald. Maar of dat voldoende is om hen over de streep te trekken zal moeten blijken.”

Opvallend is ook dat Angela Merkel zich heeft onthouden bij de stemming voor haar landgenote?

“Dat is omdat Merkel daar zit als vertegenwoordiger van de christendemocraten, en niet als regeringsleider. Dus kon ze niet anders dan zich onthouden.”

Is Angela Merkel beschadigd?

“Goh, beschadigd zou ik niet zeggen. Wat we wel kunnen vaststellen is dat ze niet meer die autoriteit is van weleer. Maar eigenlijk heeft niemand nog dergelijke autoriteit. Neen, ook Emmanuel Macron eigenlijk niet. Dat maakt dat het allemaal wat meer onvoorspelbaar is geworden.”

Hoe kijkt u naar de hele carrousel? Komt Europa hier niet naar voor als een ordinaire postjesverdeler?

“Het hoort er eigenlijk bij, en het heeft er altijd al bij gehoord. Het is ook niet onlogisch dat aan het begin van een nieuwe legislatuur de vacante jobs verdeeld worden. En dan moet je rekening houden met verschillende meningen en stellingen. Dat je dan op zoek moet naar een breed draagvlak en de nodige tijd neemt om die ploeg samen te stellen lijkt me dan ook normaal. Ik vind het niet storend. Ik zou het eerlijk gezegd pas verontrustend vinden mocht alles in een knip geregeld zijn, dan zou ik me pas zorgen maken van wat er achter de schermen is afgesproken.”  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234