Donderdag 01/12/2022

Hemingway op smoothies

Haar familieverhaal wordt geteisterd door geestesziekten, verslavingen en zelfmoord. Mariel Hemingway probeert al een leven lang het onmogelijke te doen: een gezonde, gelukkige Hemingway zijn.

The Sun Also Rises: Mariel Hemingway staat vroeg op, misschien als onbewuste hulde aan haar beroemde grootvader, om de zon te zien opkomen. Voor het ochtendgloren, als ze nog in bed ligt, beginnen zij en haar vriend, een vroegere stuntman en acteur genaamd Bobby Williams, aan een serie oefeningen die bestaan uit ademen, stretchen, stilstaan bij de dingen waar ze dankbaar voor zijn en zich een beeld vormen van de dag die eraan komt. Daarna maakt Hemingway het bed op en zet ze een potje groene thee. Ze vult de voedselbakjes van de kolibries met suikerwater, geeft een organische biomaaltijd aan de kippen in de achtertuin en begeeft zich weer naar de keuken om een smoothie te bereiden.

Hemingway en Williams wonen in een bescheiden ranch met drie slaapkamers die aan het zicht onttrokken wordt door een reusachtige eik, aan het eind van een doolhof van grindstraatjes, diep in een canyon aan de rand van Malibu, een voorstad van Los Angeles.

Om kwart voor zes is Hemingway al de tweede pot groene thee aan het zetten. Ondertussen praat ze over een etentje dat ze onlangs had met Woody Allen, die haar regisseerde in haar met een Oscarnominatie bekroonde rol in de film Manhattan uit 1979 - hun eerste afspraak in vijftien jaar. Op haar 51ste lijkt Hemingway nog sprekend op het zeventienjarige meisje dat ze speelde in de film. Ze heeft nog altijd die atletische ledematen, de scherpe jukbeenderen, het hoge Muppetstemmetje. Maar terwijl haar personage in Manhattan onnatuurlijk bedaard en bedachtzaam was, is ze in levenden lijve ontspannen en ontwapenend grappig.

Williams komt nog slaapdronken de kamer binnengewandeld, zonder overhemd en in yogabroek. Aan de strakke spieren herken je meteen de man die van fysieke training zijn hoofdbezigheid heeft gemaakt. Hij is vijftig inmiddels, maar hij oogt jongensachtig. Williams begint in stilte ingrediënten in de blender te doen: avocado's, kokosmelk, dadels, vitaminepoedertjes en diverse kruidentincturen. Hemingway geeft toelichting. "We doen er kurkuma bij tegen ontstekingen, kaneel voor het metabolisme en dadels voor de schildklier."

Hemingway, die haar ervaring met yoga te boek stelde en een kookboek schreef over organisch voedsel en twee boeken over zelfhulp (een daarvan samen met Williams), vindt dat de dagelijkse beslissingen die we nemen, van het voedsel dat we eten tot de tijd die we verdoen op het internet, een diepgaande invloed uitoefenen op onze gemoedsgesteldheid en ons welbevinden. "Ik ben zonder twijfel opgegroeid als de gezondste mens op de planeet", vertelde haar dochter, Langley Fox, me. "Mijn eerste koekje was een smaakloze rijstkoek. Hoe een gezonde levenswijze je hele welbevinden vooruithelpt - ik heb het hele zootje gehad."

Zelfmoorden

Het is een onderwerp waarover Hemingway veel nagedacht heeft, want haar familie heeft niet alleen een beruchte artistieke traditie, ze heeft ook een duister psychologisch kantje. Haar grootvader, Ernest Hemingway, stond bekend als een zware drinker die kampte met depressies en die zelfmoord pleegde door zichzelf op 61-jarige leeftijd met een tweeloop door het hoofd te schieten, vier maanden voor Mariel geboren werd. Haar oudere zus Margaux, een van de best betaalde modellen in de jaren zeventig, worstelde met een drugsverslaving, boulimie en door alcohol veroorzaakte epilepsie. Op haar 41ste, de dag voor de 35ste verjaardag van de dood van haar grootvader, nam ze bewust een overdosis fenobarbital. Haar oudste zus, Muffet, is bipolair en schizofreen en pendelt al een flink deel van haar leven tussen instellingen.

En dat is nog maar de onmiddellijke familie. De vader van Ernest, haar overgrootvader, pleegde ook zelfmoord, en dat deden ook zijn broer, zijn zus en de vader van zijn eerste vrouw, de andere overgrootvader van Mariel. (Vermoed wordt dat een andere zus van Hemingway ook uit het leven stapte op 65-jarige leeftijd, al beweren artsen dat ze een natuurlijke dood stierf.)

In zijn boek Strange Tribe: A Family Memoir noemt John Patrick Hemingway, de zoon van Ernests jongste zoon Gregory, zelfmoord "de familie-uitgang". De term 'de Hemingwayvloek' staat voor het kluwen van geestesziekte, verslaving en zelfmoord dat al zo veel generaties teistert.

Die familiestamboom, die even bloeddoorlopen is als een Griekse tragedie, wordt verkend in Running from Crazy, een beklijvende documentaire van Oscarwinnares Barbara Kopple. De titel is een passende samenvatting van de premisse van de film: Hemingway is al haar leven lang op de loop voor dat crazy dat in haar genen ingebakken lijkt. "Toen Margaux stierf, dacht ik: 'O nee, nu is het mijn beurt om de ziekte te krijgen'", vertelt ze.

Zes dokters

We rijden met een witte Mini Cooper naar een van de 'zonsopgangplekken' van het koppel in de Santa Monica Mountains. Ze geloven dat staren naar het eerste licht van de dag goed is voor het endocrien- en immuunsysteem.

Williams vuurt een litanie van theorieën en cijfers af over gezondheid en wellness. "Onze visie is: waarom ziek worden? Waarom onze kinderen niet aanleren om verse lucht op te snuiven?" Hij praat snel. Ik vraag me af wat dat 'superpoeder' was dat ze in de smoothie deden. "Ik heb het altijd over de zes dokters", gaat hij voort. "Dokter Zon, dokter Lucht, dokter Water, dokter Voeding, dokter Training en dokter Rust."

Om kwart over zes bereiken we de rotsachtige afgrond, maar de zon zit achter een laag mist. Hemingway en Williams doen hun sportschoenen uit - zo veel mogelijk blootvoets lopen is nog zo een van hun geloofspunten - en klimmen de oranjerode rotswand van pakweg zeven meter op, waarbij hun geoefende, behendige tenen de spleten als vingers aftasten. Hemingway kruipt op de rots en staart in de verte. In de stilte hoor je het gebrul van de oceaan ver beneden. Williams doorbreekt de stilte: "Mijn vader zegt altijd tegen me: 'Wat doe je de hele dag als je niet werkt?' Ik zeg: 'Vader, er zijn niet genoeg uren in een dag om zorg te dragen voor jezelf.'"

Ik wijs erop dat hun gezamenlijk zelfverzorgingsregime zowat een fulltime job is. Hemingway knikt: "We keken elkaar op een dag aan en we hadden het gevoel: 'Hoe kunnen we van de manier waarop we graag leven een job maken?' Waarom het niet gebruiken om andere mensen te helpen om een beter leven te leiden? Wat ik zo leuk vind aan ons boek en onze boodschap is dat het zo doenbaar is", zegt ze. "Het is echt niet moeilijk. Iedereen kan naar de zon kijken."

Running from Crazy volgt de drie dochters van Jack Hemingway, de zoon van Ernest en Hadley, de eerste van zijn vier vrouwen. Mariel, de jongste van de drie zussen, was een nakomertje dat geboren werd elf jaar na Joan, of Muffet, en bijna zeven jaar na Margaux, die zo jaloers was op haar jongste zus dat ze de wimpers van Mariel afknipte met een schaar. Het gezinsleven was somber en onstabiel. Jack en zijn mooie maar sikkeneurige vrouw Byra (die bekendstond als Puck), ruzieden veel en dronken nog meer. Hun avondlijke cocktailuurtjes escaleerden tot conflicten die eindigden met gebroken glazen en bloed. Mariel, die zich al jong beschreef als de goede, gehoorzame dochter, ruimde de rommel op.

Intussen gingen haar zussen uit de bol. In haar memoires Finding My Balance schrijft Mariel dat Margaux, rebels en mooi, de bars van Ketchum, Idaho, afschuimde. Ze was veertien, maar "ze goot, stoned en dronken, cocktails achterover". Het royale lsd-gebruik van Muffet leidde tot een complete psychose die haar naakt in de straten van hun stadje dreef. Toen ze ermee dreigde haar moeder neer te steken, werd ze uiteindelijk opgenomen in een instelling.

Rebellie

Een nieuwe klap kwam er toen Puck een kankergezwel ontwikkelde. Hemingway werd op elfjarige leeftijd de verpleegster en gezel van haar moeder. Ze deden samen de rit van drie uur voor de bestraling en de chemotherapie, 's nachts sliepen ze samen. Haar vader trok zich terug in de kelderkamer die Hemingway zijn "land van afzondering" noemt.

Je had geen beter experiment kunnen bedenken om iemand gek te maken. Maar toch komt Mariel over als solide, intelligent en veerkrachtig. "Zij is altijd anders geweest", zegt Woody Allen. "Zij was degene met de vaardigheden en menselijke kwaliteiten om alle verschrikkingen te overleven." Haar openheid is misschien ook wel een daad van rebellie: Hemingway zegt dat haar vader nooit sprak over Ernest en de mentale ziekten - zijn dochters dachten jarenlang dat hun grootvader zich per ongeluk had doodgeschoten terwijl hij zijn geweer aan het reinigen was.

Mooie momenten in de film zijn die waarin Hemingway met haar twee dochters praat over hun gedeelde verleden - iets wat ze daarvoor nooit had kunnen doen. "Ik heb jullie niet zoveel verteld over de familiegeschiedenis met al dat zelfmoordgedoe, omdat ik niet wilde dat het jullie tot last zou zijn", zegt ze tegen Langley, wanneer ze bij elkaar zitten na een zelfmoordpreventiewandeling.

Running from Crazy maakt gebruik van ruwe archiefbeelden gemaakt door Margaux toen die in 1983 haar eigen documentaire over haar grootvader filmde. Die beelden voegen een krachtige tweede laag aan de film toe. Terwijl Margaux het spoor van Ernest naar Parijs, Spanje en Ketchum volgt, krijgen we ook een close-up van haar eigen pijn, die voelbaar en hartverscheurend is. Ze is niet langer de elegante jonge vrouw die geadoreerd werd door de camera. In de plaats daarvan zien we een zwaardere, alles bij elkaar genomen wat mistroostige en fragiel ogende persoon. Haar haar is dun en stroachtig; haar vreemde, lage, krassende stem hapert, ze is niet altijd goed verstaanbaar: je hoort de verslaving bijna.

Op het moment dat de beelden gemaakt werden, zat de filmcarrière van Margaux erop en begon die van Mariel. Dat was vooral pijnlijk voor Margaux, die haar zus haar eerste rol had bezorgd, in Lipstick, een film over verkrachting en wraak. The New York Times deed Lipstick af als "anti-intellectueel zoals B-films dat altijd zijn geweest" en Margaux als "nog niet veel soeps als actrice". Over Mariel schreef de krant echter dat ze "enorm aangrijpend en totaal naturel acteert, waardoor de rest door de mand valt als berekend kijkersbedrog".

Woody Allen was onder de indruk van Mariel en gaf haar een rol in Manhattan als Tracy, het wijze zeventienjarige vriendinnetje van zijn neurotische 42-jarige alter ego Isaac. Ze was zestien destijds en had nog nooit een vriendje gehad; Woody Allen was de eerste met wie ze echt kuste. Ze denkt met plezier terug aan de opnamen van die film. Allen, zegt ze, gaf haar vaderlijke aandacht en nam haar mee naar museums en bioscopen. "Het gaf me een volwassen gevoel", herinnert ze zich. "Hij was echt lief."

Hemingway verliet de school en verhuisde naar New York, deels om actrice te worden, deels om verlost te raken van de zorg voor haar moeder. (Haar moeder stierf in 1988, toen Mariel 26 was. Ze was vijftien jaar ziek geweest.) Toen ze eenmaal op eigen benen stond, nam de nood om te controleren toe. Ze castte zichzelf in de rol van het beheerste tegenbeeld van haar ontspoorde zus. "Ik dacht: ik kan mijn leven controleren, waarom zij dan niet?", zegt ze over Margaux, die in de jaren daarna twee keer zou trouwen en scheiden, bankroet zou gaan, met de drank zou worstelen en één ontwenningskuur deed.

De zelfbeheersing van Hemingway uitte zich vooral in een rigide houding tegenover voedsel. Ze was vegetarisch, daarna veganistisch; ze at alleen fruit, geen vet, heel weinig proteïnen; ze dronk alleen espresso als ze dagen aan een stuk vastte, "verslaafd aan dat gevoel van lichtheid". Uiteindelijk begaf haar schildklier het, en stopte haar menstruatie, hoewel ze dat laatste wel oké vond: "Door niet toe te staan dat mijn vrouwelijke kwaliteiten tot volle bloei kwamen dacht ik dat ik mijn eigen gezondheid, ook geestelijk, controleerde", schrijft ze. "Mijn vrouwelijke rolmodellen vertegenwoordigden niets wat ik wilde - ziekte, instabiliteit en zwaarheid."

Haar jongensachtige lijf en atletische vermogens bezorgden haar een rol in Personal Best van Robert Towne, over atleten die willen deelnemen aan de Olympische Spelen van 1980. Daarna kwam Star 80 van Bob Fosse, waarin Hemingway Dorothy Stratten speelde, de Playboy-playmate die vermoord werd door haar ex-man. Omdat Fosse niet onmiddellijk overtuigd was dat het jongensachtige meisje van Personal Best een voluptueus sekssymbool kon spelen, liet Hemingway haar borsten vergroten. Ook al werd Star 80 relatief goed onthaald, toch stokte de carrière van Hemingway daarna. Een jaar later trouwde ze met Stephen Crisman, die toen 34 was en manager van het Hard Rock Cafe in New York. Binnen vijf jaar kreeg ze twee dochters, Dree, nu 25 en mannequin, en Langley, 24 en illustrator.

Hemingway bleef regelmatig werken, zonder hoge ogen te gooien. Ze deed een rol per jaar, vaak uit financiële noodzaak. "Mijn focus was het moederschap. Ik kreeg hopen slechte films aangeboden en sommige nam ik aan, gewoon om rond te komen", zegt ze. Die jaren werden getekend door angst, obsessies en depressies. "Het voelde aan als lichte koorts", zegt ze. Haar carrière gaf geen voldoening, ze had geen gelukkig huwelijk, ze was gezond op het zelfvernietigende af. Haar dieet bestond alleen nog uit "kommen sla of popcorn en die schuimende koffiedingen". (Ze deed organische oploskoffie in een blender met heet water, vermengde het met ijs en at het schuim op - cappuccino voor een anorexiepatiënt.) Ze trainde twee, drie, vier uur per dag, tot ze misselijk werd en "gebroken" was. Ze ging te rade bij "een reeks bizarre spirituele gekken, helderzienden, astrologen en holistische dokters" om verlost te raken van haar obsessies. Er was een moment waarop ze dacht dat haar gezin beter af was zonder haar.

Schildwacht

In 1996, toen Margaux uit het leven stapte, was Hemingway geschokt - ze was haar relatie met haar zus net aan het herstellen. "Ik was bedroefd omdat ik niet zo bedroefd was als ik had moeten zijn", zegt ze. "Ik wist niet wat ik moest voelen. Het was zo verwarrend. Het was zo triest." Drie jaar later kreeg Hemingways echtgenoot Crisman de diagnose kanker, waardoor ze opnieuw in de rol van verpleegster geduwd werd. (Het koppel ging in 2008 uit elkaar, een paar jaar nadat de kanker van Crisman weer was opgelaaid.) "Ik worstelde me door de dagen", zegt Hemingway. "Hoe kon ik standhouden en niet worden zoals andere leden van mijn familie? Hoe kon ik mijn gevoelens controleren?"

Ook al is haar depressie verdwenen, toch is Hemingway nog altijd een soort schildwacht die zichzelf in het oog houdt. Ze drinkt geen alcohol en geen koffie, eet geen gluten en geen suiker en lijkt vooral te leven van avocado's, amandelen, eieren en grote hoeveelheden rauwe groenten. Ze gelooft dat haar levenswijze haar gezond en levend heeft gehouden.

Haar jongste boek, Running with Nature, dat ze samen met Williams schreef, is een verslag van een geperfectioneerde gezonde levensstijl. "Het is een experiment voor een levenswijze", zegt Hemingway. Hun domein - ze noemen het The Ranch - doet dienst als hun laboratorium. Er zijn bedden met organische groenten, een infraroodsauna en in de achtertuin een soort speeltuin voor volwassenen, met een brug met parallelle leggers, bokszakken, een touwladder, een klimmuur, een basketbalveld, een gym, een enorme trampoline en een tipi - tijd maken om te 'spelen' is een van de voornaamste principes in het boek. Hoewel sommige van hun ideeën (holistische tandartsen, de magnetron eruit kieperen omdat hij voedsel kankerverwekkend maakt) nogal extreem klinken als je niet vertrouwd bent met de dogma's van de alternatieve gezondheidstherapieën, zijn sommige (veel beweging, frisse lucht) puur gezond verstand. Hemingway hoedt zich ervoor haar methoden voor te stellen als zaligmakend. En ze geeft toe dat sommige mensen antidepressiva nodig hebben: haar zus Muffet, zegt ze, neemt "karrenvrachten geneesmiddelen". In de film somt Hemingway manieren op om jezelf te genezen. Ze raadt kijkers aan "opnieuw een kind te zijn en te spelen als een kind". Er zijn beelden van Hemingway die koorddanst en de touwladder in de achtertuin beklimt.

Om de zoveel jaar herleest ze de boeken van haar grootvader. Zo voelt ze zich dicht bij hem. Ze heeft ook plannen om de filmversie van A Moveable Feast te producen, het verhaal van de relatie van haar grootouders in Parijs en haar favoriete boek. "Het is een deel van me", zegt ze. "Ik maak er in zekere zin deel van uit, want mijn vader was een baby toen." Een neiging tot depressie is niet het enige wat ze erfde van haar vader. Er is ook een positievere connectie: een gedeelde zoektocht. "Het machismo-ding, ik denk dat dat secundair is", zei ze. "Dat was een dekmantel voor wat hij echt aan het doen was: diepe emoties onderzoeken. Voor mij betekent dat oprecht zijn tegenover wat bestaat. Daarom hield hij zo van avontuurlijke omstandigheden, omdat ze rauwe emotie opwekken: er is geen stier als het stierengevecht bezig is."

Woody Allen en de zestienjarige Mariel Hemingway in de film Manhattan (1979).

Mariel Hemingway en haar vriend Bobby Williams op hun ranch in Malibu.

Mariel Hemingway op de trampoline in haar tuin. 'Om jezelf te genezen moet je spelen als een kind.'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234