Vrijdag 03/02/2023

Hemel en held

Greet Bosschaert

Clavis, Hasselt, 32 p., 495 frank, Leeftijd: 4+

Helme Heine

Clavis, Hasselt, 40 p., 495 frank, Leeftijd: 4+

Rindert Kromhout Illustraties Annemarie Van Haeringen

Leopold, Amsterdam, 32 p., 99 frank.

Durf ik? zegt de titel van een prentenboek van Greet Bosschaert en het gaat over een bang buitenbeenvogeltje dat lange tijd niet durft te vliegen, terwijl zijn zeer gewone broertjes dat wel durven. En verder? Ja, op den duur durft het buitenbeenvogeltje dan toch wel te vliegen en goed zelfs, wat het kindergemoed beslist zal verblijden. En verder? Niks verder, dat was het. Gewoon de allersimpelste uitdrukking van het allersimpelste ideetje, als er natuurlijk van 'ideetje' mag worden gesproken. En dan kan niemand het mij euvel duiden dat ik zoiets naar het rijk der niemendalletjes verwijs. En evenmin dat ik een beetje voor de rechten van het kind opkom en stel dat kinderen wel iets beters verdienen dan ijle niemendalletjes, die bovendien een zoveelste herkauwing zijn van een gegeven waar het in de kinderschrijverij bol van staat.

Maar uitgerekend van de uitgeverij die durfde, komt ook een ander prentenboek, waar een mens wel kwaliteiten in mag ontdekken, al is het maar dat het pittig is en grappig. Auteur is Helme Heine - geen onbekende bij uitgeverij Clavis - en hoofdpersoon is een duiveltje dat zich in de wereld van de mensen acceptabel probeert te maken. Of om de inhoud kort samen te vatten met het trefwoordenlijstje dat uitgeverij Clavis als een gortdroge pedagoog met elk van de daar verschijnende boeken meegeeft: Duiveltje van Helme Heine gaat over "duivels, hemel en hel, held, erkenning en stout zijn".

En opnieuw is Helme Heine én plotbedenker én illustrator, wat zo zijn voordelen heeft. Want auteur Heine heeft er geen moeite mee goed samen te werken met illustrator Heine. Wat niet zelden resulteert in een humor die ontstaat uit het samenspel van tekst en tekening: terwijl de aanzet in de tekst zit, doemt in de tekening de pointe op. Uitkijken geblazen dus, want overal gesplitste en dus verborgen grappen, het zou zonde zijn ze te missen. In dit soort samenwerking worden illustraties niet herleid tot toemaatjes, maar zijn ze een noodzakelijk element van het hele boek. Bovendien zijn de illustraties op zich vaak zo amusant dat je ze uit zou gaan scheuren en ter opfleuring van kinderkamers gebruiken.

Als kinderen van voorspelbaarheid houden, zullen ze zeker ook van Knappe gans houden, het soort verhaaltje dat op herhaling is gebouwd en wat is er voorspelbaarder dan wat herhaald wordt? Een gans is dus knap, want ze leest zich te pletter en meent alles te weten en meent dat ook aan Jan en alleman te moeten laten horen, te pas en vooral te onpas. Ze lanceert haar weetjes die ze met kennis verwart. Ze lanceert ze zomaar, buiten elke context, zonder acht te slaan op de verwarring die ze met haar beweringen aanricht. Achtereenvolgens ontmoet ze een aap, een varken, een bok en een haas. Zo mag bijvoorbeeld de bok, die aan het ballen is, van de gans vernemen dat de wereld zo rond is als een bal en dat je er bijgevolg makkelijk af kunt vallen. Grote onrust bij de bok. Dat is het verhaalstramientje: de knappe gans lanceert ongevraagd een weetje, waardoor een arm dier tot verwarring wordt gebracht. Maal vier. Ja, het is een beproefd procédé en juist omdat het zo vaak is toegepast, moeten toepassers van nu en van de toekomst het zo goed toepassen en voldoende verrassingen inbouwen en fijn doseren.

Bert Van Molle

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234