Vrijdag 20/05/2022

'Help! Ik ben kunstenaar'

cultuurbeleid

initiatief beeldende kunsten treedt concreet in het voetlicht

Theater heeft zijn Vlaams Theaterinstituut, film zijn Initiatief Audiovisuele Kunsten, muziek haar Muziekcentrum Vlaanderen en architectuur haar Vlaams Architectuurinstituut. Voor de beeldende kunsten is er sinds eind 2001 het Initiatief Beeldende Kunsten. Na een inloopperiode presenteert het IBK nu een gebruiksvriendelijke Help Desk Kunsten, een eerstelijnshulpdienst voor kunstenaars en andere 'schouwspelartiesten'.

Brussel / Gent

Eigen berichtgeving

Nica Broucke

Het IBK werd in december 2001 opgericht onder impuls van de toenmalige minister van Cultuur Bert Anciaux. De autonome vzw fungeert als tussenpersoon en katalysator van het beleid (Vlaams ministerie van Cultuur, Administratie Beeldende Kunst en Musea, Beoordelingscommissie Beeldende Kunst) en het veld (musea voor hedendaagse kunst, galeries en beeldende kunstencentra, tentoonstellingsmakers, kunstverzamelaars, kunsttijdschriften, kunstcritici, kunstopleidingen en, niet te vergeten, de kunstenaars zelf).

Na een inloopperiode treedt het IBK nu naar buiten met een aantal concrete actiepunten waarvan de Help Desk Kunsten, een eerstelijnshulpdienst voor kunstenaars en andere 'schouwspelartiesten', het meest in het oog springt. IBK-coördinator Johan Vansteenkiste legt uit: "Het had geen zin dat elk steunpunt zijn eigen helpdesk zou ontwikkelen. Veel van de problemen zijn immers gelijklopend, het was nuttiger om alle informatie te bundelen in een centrale cel die niet alleen bedoeld is voor de beeldende kunstenaars maar ook voor de podiumkunstenaars en iedereen die met een artistieke activiteit te maken heeft."

De kunstenaar krijgt bij het IBK een antwoord op vragen als: hoe stel ik een factuur op? Aan welk sociaal statuut ben ik als kunstenaar onderworpen? Ik ben kunstenaar, en ik maak geen winst, maar verlies. Mag ik dat verlies aftrekken van mijn inkomsten? Of hoe bewijs ik dat ik auteur ben van mijn werk? Op de helpdesk zullen ook modelcontracten staan voor wie een kunstwerk, een podiumproductie of een audiovisueel werk wil verkopen.

Het IBK combineert deze vorm van eerstelijnshulp (vanaf 20 januari te consulteren op www.ibknet.be) met maandelijkse infosessies over de 'sociale en fiscale aspecten van de artistieke activiteit' in Gent en Antwerpen (bij het NICC). Vansteenkiste: "Daarnaast is er ook gratis juridisch advies verstrekt. Wanneer een kunstenaar in de clinch ligt met zijn galerie gaan wij echter niet in zijn plaats onderhandelen. We geven informatie, stellen een modelcontract voor of verwijzen naar een advocaat. We streven naar een grotere mondigheid en weerbaarheid van de kunstenaars bij hun artistieke activiteit. Het is niet de bedoeling ze van a tot z bij het handje te nemen."

Een tweede belangrijke realisatie van het IBK is de veldbeschrijving, een omvangrijke klus die werd uitbesteed aan onderzoeker Pieter Dielis van het Centrum voor Cultuursociologie (KUL). Johan Vansteenkiste: "In sociologische termen een mapping van een sector die nog niet in kaart werd gebracht. Met het IBK willen we weten hoe het veld in elkaar zit, waar de lacunes zijn, welke organisaties er al zijn en welke nog niet. De uiteindelijke publicatie mag niet het doel op zich vormen maar moet dienen als hefboom om tot een duidelijke positionering van de verschillende actoren te komen en een verdere interne organisatie te stimuleren. Bedoeling is ook dat de zelfreflectie hiermee zal toenemen. Men vindt bijvoorbeeld dat er een kunsthal moet komen. Ja, maar wat is een kunsthal? Voor wie is die bedoeld? Hoe verhoudt die zich tot een museum? Dat zijn de vragen die we moeten stellen. We willen ook nagaan waar de kunstenaar bij zijn carrièreplanning nood aan heeft. Dat moet het beleid dan weer helpen op het gebied van subsidiëring."

Een derde initiatief is het Digitaal Platform waarvoor het IBK samenwerkt met zijn buren in de Bijloke, het Initiatief Audiovisuele Kunsten. Johan Vansteenkiste: "Het Digitaal Platform omvat alle nieuwe technologieën in de kunst. Het gaat allang niet meer alleen over de problematiek van de videokunstenaars die altijd tussen twee stoelen, beeldende kunst en filmcommissie, vielen. De vzw Orban van Walter Verdin bijvoorbeeld is na heel wat moeilijkheden erkend als muziektheater. Ook hiervoor willen we in kaart brengen wat er al bestaat en aan welke omkadering er nood is."

Digitale kunstenaars hebben meer nood aan technologische ondersteuning, schilders en beeldhouwers aan ateliers. "Het NICC heeft twee jaar geleden een enquête gehouden bij de kunstenaars waaruit bleek dat er nood is aan meer atelierruimte", zegt Vansteenkiste. "We willen concrete modellen aan het beleid voorstellen. Nederland staat daar een stuk verder in: in alle grote en middelgrote steden is er een atelierwerking voor kunstenaars. Iets dergelijks willen we mee initiëren. We zullen niet zelf ateliers runnen, maar de noden van het veld overbrengen naar het beleid. Niet alleen de Vlaamse, maar ook de lokale en stedelijke overheden moeten daarbij worden betrokken. De cultuurcoöordinatoren moeten input krijgen." Het Initiatief Beeldende Kunsten heeft het afgelopen jaar niet stilgezeten. Naast de bovengenoemde initiatieven moet, ten slotte, ook de sectorcommunicatie de nodige aandacht krijgen. Samen met CultuurNet Vlaanderen wil het IBK de communicatie van beeldende kunsten stimuleren en versterken. Vansteenkiste: "We willen de sector een grotere visibiliteit en een groter maatschappelijk draagvlak geven en samen met CultuurNet onze expertise ter beschikking stellen op het vlak van communicatie en promotie."

Initiatief Beeldende Kunsten, Bijlokekaai 7d in 9000 Gent, 09/267.90.40, www.ibknet.be. De de helpdesk is vanaf 20 januari on line. Kosteloze juridische permanentie op 21/1, 4/2, 18/2 in het IBK (Bijloke, Gent) en op 16/1, 30/1, 13/2 en 27/2 in het NICC, Museumstraat 50, Antwerpen. De helpdesk houdt eerstvolgende infosessies, gegeven door Yasmine Kherbach over 'de sociale en fiscale aspecten van de artistieke activiteit' op 22/1 in het IBK, op 26/2 in het VTI (Sainctelettesquare, 19 in Brussel), 19/3 in het NICC. Reservering via 09/267.90.40 of helpdesk@ibknet.be.

Op de helpdesk zullen tevens modelcontracten staan voor wie een kunstwerk, een podiumproductie of een audiovisueel werk wil verkopen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234