Woensdag 26/02/2020

Academische congressen

Helemaal nep en erg winstgevend: dubieuze congressen proberen academici te lokken

© Eric de Mildt.Beeld Eric de Mildt

Bijna dagelijks krijgen professoren en onderzoekers uitnodigingen voor dubieuze buitenlandse congressen. Meestal belanden die ongelezen in de prullenbak, maar af en toe hapt toch iemand toe. "Hier wordt veel geld mee binnengehaald."

De eerste editie van het World Multidisciplinary Earth Science Symposium in Praag. Voor een geograaf die zijn eerste stappen in de onderzoekswereld zet en naar een buitenlands congres mag, klinkt dat als een interessant evenement. Dat vond ook Jente Broeckx (KU Leuven). Of toch twee jaar geleden. 

De twintiger registreerde zich, boekte een vlucht, zocht een hotel. Maar de duizend euro die de hele reis kostte, bleek bij aankomst niet bepaald goed geïnvesteerd. "Vijfhonderd mensen uit vijftig verschillende landen zouden naar dit symposium komen, maar in de sessies die ik bijwoonde, zaten hooguit een handvol luisteraars", aldus Broeckx. De sessies waren van een bedroevend niveau. Vaak konden de sprekers niet eens fatsoenlijk Engels. 

Het dieptepunt was zijn eigen presentatie, over een model dat bij aardbevingen grondverschuivingen kan voorspellen. "Ik was tot in de puntjes voorbereid, maar in de zaal zat welgeteld één persoon. Een Belg was het, die net als ik met groeiende verbazing op dat symposium rondliep. Hij was uit sympathie komen luisteren, hij had niets met mijn vakgebied."

Was het pech of oplichting? Broeckx durft het niet te zeggen. "Misschien is het ook erg moeilijk om als nieuwe speler een symposium te organiseren." Iets later zegt hij: "Ik denk wel dat die organisatoren er best veel geld mee hebben binnengehaald."

Het zou best kunnen dat het oplichting is geweest. Bij onze noorderburen verschenen in 2015 verschillende artikels over academische nepcongressen en hoe lucratief die zijn. 

De Volkskrant tekende verhalen op die wel erg op die van Broeckx gelijken. De krant sprak met een muziekpsycholoog die in Dubai op een waarloze bijeenkomst terechtkwam, en ontdekte een congres in Nederland waar onder meer een Canadese werktuigbouwkundige, een Maleisische technoloog, een Kazachse bioloog en een Servische pedagoog niets aan hadden. 

Al die academici waren volgens het onderzoek van De Volkskrant misleid door de World Academy of Science, Engineering and Technology (WASET), een organisatie die bekendstaat om de dubieuze evenementen die ze organiseert, vaak met namen die erg lijken op bestaande, hoog aangeschreven conferenties.

Een aantal Vlaamse academici die De Morgen opbelde, reageert verrast op dit soort van verhalen. Ze zijn nooit op zo'n evenement beland, zeggen ze, en evenmin kennen ze collega's die zoiets overkwam. Wel getuigen ze over een dagelijkse stroom aan uitnodigingen voor congressen. Hiv-onderzoeker Livo Vandekerckhove (UGent) heeft het over een wildgroei.

Hoeveel van die congressen fake zijn, weet hij niet. "Zijn ze nep? Of gewoon nieuw? Het onderscheid is niet makkelijk te maken. De uitnodigingen zien er meestal erg netjes uit en beloven interessante topics." Toch verwijdert hij ze quasi automatisch. "Ik ken de echte topcongressen, en dat zijn er maar vier of vijf."

10.000 euro

Jente Broeckx werd niet zozeer verleid door een mail om naar Praag te gaan. Hij had het event zelf opgezocht en besproken met zijn promotor. Maar hij herkent de dagelijkse stroom aan uitnodigingen wel. Hij noemt ze 'a number game'. "Die organisatoren sturen honderdduizenden mails uit, en als er een paar academici wereldwijd toehappen, dan hebben ze toch nog een aanzienlijk bedrag kunnen binnenhalen."

Niet alleen academici worden om de tuin geleid, het overkomt ook bedrijven die zelf actief zijn in de congreswereld. Seauton uit Wijgmaal helpt onder meer farmaceutische bedrijven die artsen naar wetenschappelijke conferenties willen sturen. Vorig jaar verloren ze 10.000 euro door een frauduleuze site. 

"We hielpen een klant om een groep artsen op een bekend congres over hematologie in Atlanta te krijgen. Via Google kwamen we, dachten we, op de officiële site waar we het verblijf konden regelen. Alles was bijna in orde, toen plots de organisatie niet meer bereikbaar was", stelt project manager Laura Mommaers. Het gaat er volgens haar steeds gewiekster aan toe. "We moeten nu soms drie of vier sites naast mekaar bekijken om te achterhalen welke de officiële is."

Ze hebben hun lesje geleerd, zeggen ze bij Seauton. En Broeckx heeft dat naar eigen zeggen ook gedaan. "Ik hoop dat het delen van mijn verhaal voor meer alertheid bij anderen zorgt. Zo voorkomen we dat geld voor wetenschap verspild wordt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234