Maandag 28/11/2022

Held

Wij. Gij niet dus. Tenzij u zich af en toe eens de vraag stelt wie de helden zijn van vandaag. Terwijl ik dit schrijf wordt er weer gefeest op het Tahrirplein in Caïro. Op dezelfde plek werd er afgelopen week gevochten en vielen er doden. En daarvoor was er ook een feest; Woodstock waardig zo lees ik hier en daar.

Feesten tussen de terreurmomenten door. Men kijkt er naar als een koe op een trein. Het vreemde van deze informatiemaatschappij is dat iedereen wel lijkt uit te gaan van een permanent status-quo terwijl er tegelijk van alle kanten wordt geroepen dat alles snel verandert. Wanneer er dan toch iets gebeurt dat heel ons enigszins stabiel wereldbeeld aan diggelen slaat (en dat gebeurt eigenlijk toch heel regelmatig), zijn wij verbaasd. We verbazen ons over beweging in deze zogenaamd snelle wereld.

Wij, nieuwsconsumenten, zijn kinderen op een roetsjbaan die gillen wanneer het treintje dan toch vertrekt. De sporen van deze roetsjbaan werden gelegd door een Tunesische man die zichzelf in brand stak. Deze schrijver, uw dienaar, vraagt zich af wat er in zo’n medemens omgaat teneinde zichzelf dat aan te doen. Een wanhoopsdaad, schreven de kranten. Mocht dit een held zijn, je zou hem het geheugen van zijn nietsontziende daad willen gunnen en wat het allemaal teweeg heeft gebracht. Want die wanhoop zette aan tot opstand en die revolte werd hoop, een feest zelfs. Na Tunesië volgde Egypte. Honderdduizenden verzamelden zich voor onze ogen op een scherm. Weer werd er gefeest. Weer werd er gevochten. Weer werd er gefeest.

Is dit nu de slingerbeweging van de geschiedenis op microniveau? Of is dit het kind van een nieuwe wereld dat maar niet geboren mag worden? Een bron van hilariteit is hoe internationale politici reageren op deze kettingreactie. Tony Blair maakte onderscheid tussen de ‘buitenlandse’ Moebarak (toffe gast, volgens hem, dapper zelfs) en de ‘binnenlandse’ Moebarak (misschien minder fijn, want hij wou niet ‘veranderen’). Tony had er nochtans op aangedrongen, op die verandering, samen met alle andere westerse leiders. Maar die dekselse Moebarak wou niet luisteren. Don’t blame us! Het is toch maar hoe je het bekijkt, voegde Tony er nog filosofisch aan toe. Tiens, dat zou kunnen, maar het gaat in ieder geval niet op voor Tony zelf. Hoe je hem ook bekijkt: leugens blijven leugens. Op een of andere manier komen ze er nooit goed uit, al die wereldleiders, al dan niet op rust. Verandering of zelfs maar de perceptie van verandering maakt hen wat schunnig in hun uitlatingen. Heel dat Midden-Oosten zat dichtgeplamuurd met zekerheden die diezelfde wereldleiders hadden geïnstalleerd/opgedrongen/gesuggereerd (schrappen wat niet past). Zolang er bootjes door het Suezkanaal mogen varen en er overal olie kan worden opgepompt, hebben wij een monopolie op vrijheid en baden we in selectieve onverschilligheid.

Ik vond minister van Buitenlandse Zaken Vanackere ook leuk. Die mens heeft blijkbaar niet veel te doen. Hij riep deze week de Egyptische regering op om naar ‘het volk’ te luisteren. Iemand met een goed karakter zou er tranen van in de ogen krijgen. Helaas ontbreekt het me aan deze welwillendheid. Je mag er niet denken mocht deze arme minister gedwongen worden om naar zijn eigen volk (of dat van Congo, pakweg) te luisteren. De paniek zou dun uit de broek lopen, vrees ik. Nee, dapperheid en heldendom valt in deze middens niet te rapen. Consequent gedrag evenmin. Maar dat kun je ze niet verwijten. De politieke wereld is dol op elk status-quo, in ons land is een staat van roerloosheid zelfs helemaal in geworden. Geen daden, maar woorden. Het is niettemin wat bevreemdend om vast te stellen in dit zogenaamd postideologische tijdperk dat bijna al deze vertegenwoordigers van macht in feite de erfgenamen zijn van oproer, van iemand die ooit, eeuwen geleden, een steen door een ruit heeft gekeild, een spandoek heeft gemaakt, mensen gemobiliseerd heeft en samen met hen luidkeels ‘Genoeg’ heeft gescandeerd. Het gedachtegoed dat tijdens een zoveelste aanloop naar verkiezingen telkens weer vermalen wordt en van elke historische identiteit wordt ontdaan stamt af van een daad, een daad verricht door tja… een verzameling van helden. Ziedaar het Europese onbehagen.

De revolte in Egypte spiegelt lang vervlogen tijden. En ondertussen trappelt iemand zich in de coulissen van Caïro warm om al die heldendaden te verzilveren in een nieuw status-quo. Ook dat ‘weten’ wij. Een mens zou soms wensen dat hij wat minder meent te weten. To be a hero. Just for one day.

Jeroen Olyslaegers

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234