Woensdag 11/12/2019

Held of verrader?

Als zelfs de liberale The Washington Post zich nu tegen de campagne keert om een pardon af te dwingen voor klokkenluider Edward Snowden, dan weet je het wel: het ziet er niet bepaald gunstig uit voor het Snowden-kamp.

`Geen gratie voor Edward Snowden.' Dat is het verrassende advies van The Washington Post aan president Obama, nu deze onder druk wordt gezet om een presidentieel pardon af te kondigen voor de voormalige systeembeheerder die een boekje opendeed over de omstreden praktijken van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA. Drie jaar geleden zette de krant Snowdens onthullingen nog prominent op de voorpagina.

Het hoofdredactionele commentaar in de krant die ooit president Nixon ten val bracht, is een lelijke tegenvaller voor de aanhangers van Snowden, die juist een campagne zijn begonnen onder het motto 'Verleen Snowden gratie!' Amnesty International, Human Rights Watch en de Amerikaanse burgerrechtenorganisatie ACLU lanceerden de campagne ter gelegenheid van de première van de film Snowden van Oliver Stone, waarin de linkse regisseur Snowden neerzet als een held.

Anderhalf miljoen documenten

Sinds Snowden zijn onthullingen deed over de verregaande manier waarop de NSA informatie verzamelt over Amerikaanse burgers, woedt er in de Verenigde Staten een debat: is Snowden nu een klokkenluider die respect verdient of een verrader die de veiligheid van het land in gevaar heeft gebracht?

Een verrader, is de conclusie van de Inlichtingencommissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden na een twee jaar durend onderzoek naar de affaire-Snowden. In een rapport komen de dertien leden van de commissie unaniem tot de conclusie dat Snowden geen klokkenluider mag worden genoemd. Anders had hij volgens hen met zijn klachten naar de commissie moeten stappen. In plaats daarvan besloot hij met de anderhalf miljoen documenten die hij van de NSA-computers had gedownload de benen te nemen naar China en Rusland. Erger nog: volgens de commissie heeft Snowden zelfs informatie aan de Russen gegeven.

Veruit de meeste documenten hadden volgens de commissie ook helemaal geen betrekking op programma's die inbreuk zouden maken op de privacy van Amerikaanse burgers, maar ging het vooral om informatie over defensie en andere veiligheidszaken. In een brief aan Obama riepen zij de president dan ook op geen gratie te verlenen aan Snowden, volgens hen een 'opschepper' en een 'fantast' die de nationale veiligheid 'enorme schade' heeft berokkend.

Tal van prominente Amerikanen, onder wie tycoon George Soros, documentairemaker Michael Moore, Apple-oprichter Steve Wozniak, hebben zich aangesloten bij een internetpetitie ten gunste van Snowden. Zij hopen dat Obama hem nog net voor zijn vertrek uit het Witte Huis gratie zal verlenen.

Snowdens pleitbezorgers erkennen dat hij zijn geheimhoudingsplicht heeft gebroken, maar vinden toch dat hij Amerika een dienst verleend heeft met de onthulling dat de NSA de telefoongegevens van tientallen miljoenen Amerikanen opsloeg, een praktijk waaraan de inlichtingendienst later op last van het Congres een einde heeft moeten maken. Maar volgens tegenstanders van een presidentieel pardon heeft hij veel schade aangericht met zijn onthullingen over het onderscheppen van de communicatie van talibanstrijders in Pakistan en het PRISM-programma, waarmee de NSA met hulp van telecombedrijven de internet- en belgegevens van Amerikanen naar het buitenland opsloeg om eventuele contacten met terreurverdachten op te sporen.

Opvallend is dat ook The Washington Post nu vindt dat Snowden daarmee een grens overschreed. Als zelfs een liberale krant als The Post vraagtekens zet bij Snowdens status als klokkenluider, dan is het wel duidelijk dat het politieke klimaat niet gunstig is voor de gevluchte NSA-medewerker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234