Dinsdag 07/12/2021

AchtergrondVerkeersveiligheid

Heisa over zone 30 op drukke Turnhoutsebaan in Antwerpen lijkt vooral een ideologische kwestie

Verkeerschaos op de Turnhoutsebaan: fietsers en auto's delen een smalle rijbaan, terwijl bussen en trams op de middenberm hun plaats opeisen. Beeld Thomas Nolf
Verkeerschaos op de Turnhoutsebaan: fietsers en auto's delen een smalle rijbaan, terwijl bussen en trams op de middenberm hun plaats opeisen.Beeld Thomas Nolf

Na jarenlange discussies over verkeersveiligheid besliste de Vlaamse regering maandag dat de drukke Turnhoutsebaan in Borgerhout een zone 30 met voorrang voor fietsers wordt. Het Antwerps stadsbestuur gromt, maar dat verrast mobiliteitsexperts niet: ‘De stad gaat wel vaker in tegen onze adviezen.’

De avondspits komt woensdag maar net op gang wanneer een fietser door een stilstaande wagen op de Turnhoutsebaan gedwongen wordt om het verhoogde rijvak voor bussen en trams op te rijden. De bestuurder kijkt behoorlijk gefrustreerd en wil zich naar de automobilist richten, maar tevergeefs: er zit niemand achter het stuur. Buurtbewoner Rosita Misplon (65) kent de frustratie op het gezicht van de fietser erg goed. Zelf durft ze niet door de straat te fietsen, daarvoor is ze volgens haar te druk en slordig ingericht. “Fietsers delen hun rijvak grotendeels met auto’s, de winkels aan de kant van de straat zorgen dan weer voor veel vrachtverkeer en toeristen. De combinatie is zo gevaarlijk dat het niet hoeft te verrassen wanneer het misgaat.” De afgelopen jaren zorgde de straat inderdaad voor heel wat leed: in 2019 waren er 39 letselongevallen, in 2017 en 2018 viel er een dode.

Door het hoge verkeersslachtoffers ligt een herinrichting van de Turnhoutsebaan al langer op de tafel van het stadsbestuur, maar afgelopen maandag hakte Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open Vld) zelf de knoop door. ‘Op korte termijn’ zal de weg omgevormd worden tot een fietsstraat waar auto’s niet langer 50, maar slechts 30 kilometer per uur mogen rijden. Daarbij moeten ze ook voorrang verlenen aan fietsers. “Een goed idee”, zegt Hasina Momtaj (34) die een kleine supermarkt in de straat uitbaat. Ze wijst door het raam naar de straat waar auto’s en fietsers rakelings langs elkaar heen sjezen. “Wat ik daar soms zie gebeuren, is ongelooflijk.” Aan een verkeerslicht wat verderop haalt fietser Ulrike Vlemincx (24) haar schouders op: “Hoort dat verkeer niet enigszins bij het stadsleven?”

Marij Preneel, districtsburgemeester van Borgerhout voor Groen, vindt alleszins van niet. Zij ziet Peeters’ beslissing om de Turnhoutsebaan om te vormen tot een fietsstraat slechts als een eerste stap naar stad waarin steeds minder plaats kan zijn voor auto’s. “Wanneer buurtbewoners zich tijdens hun vrije tijd verplaatsen, gebruiken ze in 70 procent van de gevallen een fiets, gaan ze te voet of nemen ze het openbaar vervoer. Toch staan de wegen nog vol wagens, dat bovenlokaal autoverkeer moet eruit.” Zij wil daarom een circulatieplan uitwerken waarbij wagens vaker aan de rand van de stad parkeren en mensen met het openbaar vervoer naar het centrum trekken.

In haar ambitie om het autoverkeer in de binnenstad aan banden te leggen, komt Preneel in conflict met Antwerps schepen van Mobiliteit Koen Kennis (N-VA). Hij werd maandag verrast door de aankondiging van Peeters en betreurt dat hij zelf geen input kon leveren. De schepen ondersteunt haar plannen om de Turnhoutsebaan herin te richten, maar wil daarbij vooral de positie van het openbaar vervoer veranderen. “Als trams meer ondergronds rijden, kunnen we weggebruikers meer scheiden. In dat scenario kan er ook een breder fietspad aangelegd worden”, zegt zijn kabinetschef Maarten Vanderhenst. Zijn administratie investeerde in park-and-ridezones buiten de stad en wil mensen via een website aanmoedigen om op een ecologisch verantwoorde manier naar de stad te trekken. Dwingende maatregelen of een circulatieplan horen daar niet bij: “Ik zal niet met mijn vinger zwaaien en zeggen dat mensen slecht zijn omdat ze met een auto rijden.”

Wet van de sterkste

Die houding zorgde er mee voor dat het autoverkeer in Antwerpen de afgelopen jaren toenam. Daarmee gaat de stad volgens mobiliteitsexpert Dirk Lauwers in tegen andere Belgische steden als Leuven en Gent die er wel in slaagden om het aantal wagens in hun straten te doen afnemen. De verklaring ligt volgens hem louter aan beleidskeuzes: “In Parijs en Amsterdam bouwen stadsbesturen park-and-ridezones buiten de stad en halen ze ondertussen evenveel verkeersplaatsen uit het centrum weg. Antwerpen, daarentegen, opende recent nog een enorme parking aan de Leien en bouwt er nog een aan de kaaien.”

Hij wijst op de internationale consensus bij verkeersexperts dat circulatieplannen met een beperktere rol voor auto’s voor veiligere en meer leefbare stadskernen zorgen. “Maar het stadsbestuur gaat wel vaker tegen adviezen in. Zo weten we dat auto’s en fietsers beter geen rijbaan delen als er geen snelheidsbeperking van 30 kilometer per uur is. Toch rijden wagens op de Turnhoutsebaan nog steeds 50 kilometer per uur.”

Verkeersexpert Kris Peeters vindt eveneens dat de verkeerssituatie in Antwerpen het resultaat is van ideologische keuzes van het stadsbestuur. Volgens hem probeert de stad tegelijkertijd automobilisten en zwakke weggebruikers te plezieren, waardoor een onveilige situatie ontstaat waarin de wet van de sterkste geldt. “Kennis zet in op hulpmiddelen als slimme camera’s of fietsstraten, maar als je vindt dat auto’s altijd en overal in stadscentra terechtkunnen, bots je uiteindelijk op de limieten van dat systeem.” Daarmee verwijst hij onder meer naar het ongeval in de Lange Leemstraat waarbij twee kinderen stierven toen ze aangereden werden door een vrachtwagen. “Het toont aan dat ingrijpendere maatregelen nodig zijn. Vandaag gebeuren er slechts aanpassingen in de marge.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234