Zaterdag 23/10/2021

HEINZ

Drie keer per week, op zaterdag, dinsdag en donderdag, vindt u op deze plaats een routereeks. Filip Rogiers trekt door Vlaanderen, nestelt zich in een wijk in een dorp of stad, praat met en luistert naar bewoners. Niet de roddels of regionale faits divers drijven hem, maar de overtuiging dat er meer is tussen Wetstraat en Dorpsstraat.

OOSTKAMP / 3

Elk jaar, rond nieuwjaar, rinkelt in Hotel Sachs in Oostkamp de telefoon. Groeten uit Duitsland. "Het is Heinz Schweider, oud-ingenieur van Siemens", vertelt Monique Van de Velde in de gelagzaal van Hotel Sachs. Ze zit er samen met haar hele familie te wachten op een klant. Pa Roland, oud-beroepsrenner, vouwt de servetten voor op de tafels. Volk of geen volk, het is er altijd proper gedekt.

"Het hotel draait niet meer zo goed sinds de Duitsers weg zijn", zegt schoonzoon Frederik. Hij zit mee met zijn vrouw Isabelle in de zaak. "We hebben enkel nog het restaurant." Ook grootmoeder Edith, 'mémé', en haar man zijn even binnengewipt. En Freddy, de oude stationschef van Oostkamp. Hij komt een wijntje drinken aan de toog. Familie onder elkaar. Maar zonder de Duitsers.

"Baardje, zo noemden we Heinz", vervolgt Monique haar verhaal. "Hij kwam hier al toen mijn dochter geboren werd. En hij bleef hier zeker vijftien jaar komen. Twee jaar geleden zijn we met de hele familie nog met vakantie in Oostenrijk geweest en Heinz is ons daar komen bezoeken. Veel mannen van Siemens hebben hier een groot stuk van hun leven doorgebracht. Het bedrijf had voor ons hotel zelfs een bijzonder bordje laten maken. Stamtisch Siemens. Stamtafel. We zijn ooit uitgenodigd voor een bezoek aan de hoofdzetel in Duitsland. De fabriek daar was zo groot als heel Oostkamp."

"Oostkamp was een gat, een randgemeente zoals Oedelem", vertelt Freddy. "Siemens heeft er veel volk naartoe gelokt, uit alle streken van het land."

Er is een laan naar de Duitsers genoemd. De Siemenslaan. Maar de naam van het bedrijf zelf is vorig jaar uit het straatbeeld verdwenen. De vestiging is in stukken gevallen, opgekocht en verspreid. Een deel werd overgenomen door een vroegere klant, EADS, een bedrijf dat radar- en communicatiesystemen voor defensiedoeleinden maakt. "Siemens maakte ook apparatuur voor gevechtsvliegtuigen", weet Freddy. Maar aan de poort van de fabriek zelf was er ook een winkeltje waar de mensen van het dorp hun wasmachine konden laten repareren.

"Er hebben ooit vierduizend mensen gewerkt", zegt mémé Edith. Ze was een van hen in de jaren zestig. "Ik werkte aan de boormachines, de draaibanken. Wij deden het werk van de mannen. En we werkten er ook door elkaar, mannen en vrouwen. Dat was nog niet in alle fabrieken de gewoonte toen."

"In de late jaren zeventig is het bergaf beginnen gaan", zegt Monique. "Een van de directeuren vertelde ons jaren op voorhand al dat Siemens Oostkamp niet zou blijven bestaan."

De schuld van de stakingen, zegt de volksmond in Oostkamp. Maar er worden ook andere dingen gefluisterd. Dat de Duitsers in Oostkamp niet zo gründlich waren als in de heimat. Wellicht nog aannemelijker als uitleg is dat ook het topmanagement van Siemens wereldwijd in de jaren tachtig eerst 'de Japanse slag' kreeg - automatiseren en afslanken, en de interne concurrentie aanwakkeren - en in de jaren negentig 'de Amerikaanse stoot' - downsizen, op de werkvloer afnemen wat er op de beursvloer moest bijkomen.

Freddy's station is dicht, Siemens is weg. Wat rest is een Vereniging van Siemens Gepensioneerden Oostkamp en een verbroedering met het Duitse stadje Bad Nauheim. En Hotel Sachs blijft ook nog even open.

"Het heette vroeger Hotel Everaert", zegt Monique. "Het was het ouderlijke huis van meneer Everaert. Zelf woonde hij in Berlijn, waar hij trouwde met een half joodse, een advocate. Zij heette Sachs. Ze zijn later teruggekeerd naar dit huis. Het hotel is heel specifiek met het oog op de Duitsers geopend." Het licht bleef vaak heel laat branden in Hotel Sachs. "De Duitsers hadden geen animatie nodig. Daar zorgden ze zelf wel voor. Bier en schnaps. En ze hadden geld, want ze kregen een heimweepremie. Ik kookte voor hen, maar als ze trek kregen in de iets steviger kost van de heimat, mochten ze altijd zelf achter het fornuis gaan staan."

Koken met managers. HR-recepten. Louis Lameire (54) begon zijn loopbaan in Oostkamp en werkt nu al 32 jaar voor Siemens België. In Job@ vertelde hij onlangs trots hoe hij de evolutie van "een industrieel productiebedrijf naar een hightech kennisorganisatie" meemaakte. "Toen ik zo'n dertig jaar geleden begon, was 70 procent van de personeelsleden arbeider. Nu is dat nog 10 procent."

Schnaps!

Filip Rogiers

Dinsdag: Wetstraat 16/1

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234