Woensdag 08/12/2021

Heeft justitie al sorry gezegd voor het misbruik in de kerk?

Jan Nolf is erevrederechter en blogt op justwatch.be

In mijn diepe West-Vlaanderen, waar het nog altijd te lang te stil blijft, breekt en braakt de woede weer los. Laaiend kwaad word ook ik weeral. Maar na een beroepsleven lang oordelen, huiver ik voor mijn eigen pen als schandpaal.

Pedofilie in de kerk is geen ongeval en geen toeval: het is een zekerheid. Het is de prijs van het door zonden bezeten discours dat mijn generatie letterlijk en figuurlijk ingeprent kreeg over alles wat kon afwijken van de norm van Adam en Eva. (Die ook in zonde vielen: alle seks was in mindere of meerdere mate verdoemd.) Het is daarenboven de prijs van een misdadige hypocrisie over het eigen falen: het falen van mensen in de kerk en van de kerk als systeem.

Wie ben ik om me daarover nog op te winden, een lichtjaar na het verlies van mijn geloof? Wel eenvoudig: omdat het te diep zit. Ik voel het aan mijn ontroering bij orgelmuziek en mijn blijvende bewondering voor mijn godsdienstleraars die ten strijde trokken in Midden-Amerika. Dát waren nog eens echte vrijheidsstrijders.

Tegelijk blijft er de walging voor anderen, van wie de perversiteit nochtans een publiek geheim was. Toch moesten we een voor een, in die priesterkamer op school passeren. Toch zwegen ze allen: van directie tot onze eigen ouders, soms. En wij ook. Noem het een Vlaamse omerta.

Niettemin deed justitie soms haar werk. Toch die keer dat ik met mijn jonge jongenstranen bibberend aangifte deed. Maar het betrof toen geen priester, nietwaar. Dan werd het wél au sérieux genomen.

Bitterheid belet me niet hoop te lezen in de woorden van een zachte kerk, zoals die van bisschop Johan Bonny. Maar wat baten goede wil en pogingen voor een nieuw verhaal als - minstens - amateurisme en nieuwe verdedigingsreflexen dat ondersneeuwen?

Vroeger had je de funeste tandem van een wereldse machtskerk en een klerikale justitie. Anno 2014 schuiven ze hun eigen verantwoordelijkheden op elkaar af.

Het was immers pijnlijk gênant: een bisschop die zich verdedigt dat 'alles juridisch in orde is'. Die denkfout over de aanstelling van een voor aanranding veroordeelde priester in Middelkerke gaat veel verder dan een verkeerde inschatting van de communis opinio. Nu wordt een priester-kerkjurist uit Hooglede verdacht van verkrachting met geweld van een 15-jarige jongen. De feiten dateren van 2002, toen de man nog pastoor was in Menen. In deze nieuwe zaak zou de bisschop 'met tegenzin' gewacht hebben op justitie. In beide gevallen lijkt dat de reactie van een administratieve kerkvorst in plaats van die van een pastor.

Wie echter - in tegendeel tot de Brugse bisschop Jozef De Kesel - nog nooit een 'sorry' over de lippen kreeg, is justitie zelf. Anderhalf jaar lang duurt het nieuwe onderzoek nu in Menen/Hooglede. Achttien maanden duurt blijkbaar de vraag van justitie aan het West-Vlaamse bisdom om geduld te oefenen, "om het onderzoek niet te doorkruisen". Wie torst ondertussen het echte kruis, vraag ik me af?

Een rechtsstaat hou je niet overeind met alleen maar principes. Het 'vermoeden van onschuld' is er een van. Te veel 'vermoedens' van onschuld over de ene, vermoorden echter de echte onschuld van de andere.

Daarenboven zijn mildheid en vergiffenis iets voor de kerk, en rechtvaardigheid iets voor justitie. Zelfs binnen het kader van herstelrecht en bemiddeling worden die begrippen terecht steeds minder verward (zo leerde de inspiratiedag Suggnomè afgelopen week in Turnhout).

De populistische waanzin is ondertussen steeds minder geïnteresseerd in waarheidsvinding en steeds meer in straf. Dat zal nog veel nieuwe slachtoffers maken als daders niet snel en eerst als zieke mensen geholpen worden.

Een bezorgde justitie moet de schandpaal voor zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234