Vrijdag 15/11/2019

Aanslag Manchester

Heeft IS weer een bommenmaker in Europa?

De politie doorzoekt de woning van Salman Abedi. Beeld Photo News

Een knal en een lichtflits, een vloer vol moeren en bouten, gewonden met metalen scherven in hun lijf. Veel is nog niet bekend over de aanslag in Manchester, maar de eerste getuigenissen wijzen op een zelfmoordaanslag met een splinterbom. Een bom gevuld met metalen projectielen om een zo groot mogelijk bloedbad aan te richten.

Met 22 doden is het in Europa meteen een van de zwaarste bomaanslagen van de afgelopen jaren. In Brussel vielen vorig jaar 32 doden door explosieven, maar voor eerdere soortgelijke aanslagen moeten we terug naar Minsk (2011) en zelfs Londen (2005). Sindsdien slaan islamitische terroristen vooral toe met kalasjnikovs, messen of - steeds vaker - een vrachtwagen.

Wat de vraag oproept: keert de terreurbeweging Islamitische Staat - gesteld dat zij inderdaad achter de aanslag zit, zoals ze claimt - terug naar de oude methode? Heeft de organisatie na Najim Laachraoui, die de explosieven maakte voor de aanslagen in Parijs (2015) en Brussel (2016), waar hij zich op de luchthaven liet ontploffen, weer een bommenmaker in Europa?

Ja, want...

Het hoge dodental in Manchester wijst op een professionele bommenmaker. Op internet zijn volop handleidingen voor bommen te vinden, maar meestal zijn die 'amateurexplosieven' weinig effectief. Anders Breivik deed er twee maanden over om een autobom te maken die acht levens eiste, waarna hij met veel minder moeite 69 jongeren doodschoot. De Tsarnaevbroers lieten tijdens de marathon van Boston een snelkookpan ontploffen, met drie doden tot gevolg.

Zelfs de Belgische Laachraoui, die volgens IS in Syrië werd getraind, had moeite met zijn improvised explosive devices (IED's). In Parijs maakten zijn bommen één dodelijk slachtoffer, naast de vier zelfmoordterroristen zelf. De 129 andere doden vielen door vuurwapens. Een half jaar later in Brussel had hij - helaas - al vorderingen gemaakt.

De grootste moeilijkheid is dat TATP, de meest gebruikte springstof, heel gevoelig is voor trillingen en hitte, waardoor het goedje regelmatig te vroeg ontploft en de bommenmaker met zich meeneemt. "Als je het zelf probeert, is de kans groot dat je het niet overleeft", zegt de Franse terreurexpert François Heisbourg. "Een bom maken is niet zo makkelijk."

Dat alles wijst in de richting van een ervaren bommenmaker, mogelijk getraind in Syrië zoals Laachraoui, al is dit voorlopig hoogst speculatief. Het zou ook het worstcasescenario zijn, want een geschoolde bommenmaker wordt doorgaans goed afgeschermd door IS. En hoe meer ervaring hij kan opdoen, hoe efficiënter zijn gruwelijke explosieven worden.

Nee, want...

Toch valt niet uit te sluiten dat een lokale jihadi de splinterbom zelf in elkaar geknutseld heeft. Zowel IS als Al Qaida plaatst nog steeds handleidingen en video's online om zelf explosieven te maken. In Inspire, het tijdschrift van Al Qaida, staan geïllustreerde artikelen met titels als: 'Maak een bom in de keuken van je moeder'. Via sociale media kun je advies inroepen van experts.

Ook de benodigdheden voor een bom zijn makkelijk verkrijgbaar. De bestanddelen van TATP - aceton en peroxide - vind je in de drogisterij of apotheek, en zijn met enige moeite in voldoende hoeveelheden in te slaan.

"De bom lijkt efficiënt gemaakt, maar misschien heeft de dader gewoon geluk gehad", zegt Heisbourg. Volgens Scott Stewart, terreurexpert van de Amerikaanse denktank Stratfor, hangt het dodental niet alleen af van de kundigheid van de bommenmaker, maar ook van de hoeveelheid springstof en de locatie van de ontploffing. "Dit hoeft geen ingewikkelde bom te zijn."

Een agent bewaakt het station van Manchester Piccadilly. Beeld EPA

Dat een handige knutselaar zelf een bom kan maken, is angstaanjagend. Maar amateurbommenmakers laten zich soms betrappen, door verdachte aankopen bij de apotheek of drogisterij, door chemische geuren rond de woning, of door testontploffingen op afgelegen plaatsen. Stewart: "Daarvan moeten we het grote publiek nog meer bewust maken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234