Zaterdag 06/03/2021
Topambtenaar Jan Denolf: Wanneer ik naar de minister ga, draag ik altijd een drie­delig pak. Uit respect.'

ReportageMode

Heeft het maatpak nog een toekomst?

Topambtenaar Jan Denolf: Wanneer ik naar de minister ga, draag ik altijd een drie­delig pak. Uit respect.'Beeld stefaan temmerman

Het mannenpak heeft het moeilijk nu thuiswerken de norm is geworden. Is het kostuum op zijn retour? Voor deze diehard pakkendragers mag het thuis alvast wat losser: ‘Ik voel amper nog de noodzaak om een das aan te trekken.’

Dat het vreemde tijden zijn, hoeven we u niet te vertellen. En dat merken ook de verkopers van mooie pakken. Nu Zoom-meetings in jeans en trui bon ton geworden zijn, kan je je afvragen of het mannenpak nog veel relevantie heeft. Zo zag meer dan één buitenlandse fabrikant zijn verkoopcijfers inzakken. McGregor, bekend van zijn pakken en overhemden, sloot tijdens de lockdown verschillende vestigingen in Nederland. En ook bij ons is er ­duidelijk een shift aan de gang. Bruno Van Gils van het Belgische Café Costume: “Als evenementen worden afgelast en mensen niet meer bij elkaar mogen komen, is het dragen van een kostuum even niet relevant. Klanten wachten af, en ook wij kijken uit naar het ogenblik dat er weer events mogen plaatsvinden, maar dat moment wordt altijd weer uitgesteld. Anderzijds zijn we een duurzaam bedrijf: we werken op afspraak, bestellingen worden on demand geplaatst… dat past wel bij deze tijden.”

Dominique Vindevogel van het Belgische label Butch Tailors, dat onder meer politici Alexander De Croo en Vincent Van Quickenborne onder zijn fans mag rekenen, sluit zich daarbij aan: “De situatie is sinds de crisis grondig veranderd in die zin dat er in het middensegment minder wordt gekocht, ook minder pakken.” Dat heeft ook een invloed op de cut van een pak. “Mensen met veel verantwoordelijkheid, zoals CEO’s, blijven gewoon in pak verder werken, maar dat mag tegenwoordig wat nonchalanter zijn: de fitting is anders, er is minder schoudervulling en het is niet langer gevoerd. Ook populair zijn stoffen met elasticiteit, wat een sportievere look oplevert die toch klassiek genoeg is voor meetings.”

Gouden knopen

Ook als het op pakken aankomt, is er dus een hang naar meer casual, al heeft Vindevogel het liever over luxury casual. “Ik denk dat we vertrokken zijn richting een casual Friday look, die weliswaar nog klassiek genoeg is om er op kantoor mee voor de dag te kunnen komen. We merken dat dassen steeds vaker worden weggelaten en vervangen door een pochette. Ook opvallend is de terugkeer van de blauwe blazer met gouden knopen. Dat hoeft niet te verbazen, want die kan zowel casual als chic worden gedragen. Veel mannen blijven wel een kostuumvest dragen, maar combineren ze met een jeans of chino.”

Bruno Van Gils ziet dezelfde trend: “Zelfs op de catwalk zie je al een tijdje joggingbroeken, ­vandaag beleven we de hoogmis van de casualisering. Interessant is de formal casual look waarbij men relaxt maar toch goed gekleed gaat. Daarmee zijn wij op dit moment aan het experimenteren. In de seventies was er de trend van de leisure suit, een tweedelig pak waarvan het bovenstuk eerder een vest was. Nu is er iets vergelijkbaars aan de hand.”

En er is meer dan enkel de modische en economische ­realiteit. Zo kan het niet langer dragen van een pak ook een psychologische impact hebben. “In bepaalde jobs moet je je houden aan impliciete regels”, zegt Patrick Luyten, professor psychologie aan de KU Leuven. “Het kan je functie aantasten als je die met de voeten treedt. Dat is de reden waarom je ministers altijd in pak ziet. Plots geen ­kostuum meer dragen kan vreemd overkomen, want een pak kan voor meer gezag zorgen, net als het uniform van een agent. Bovendien: als mensen het gewend zijn om een pak te dragen en dat plots niet meer doen, kunnen ze zich vreemd en zelfs machteloos voelen.”

Revival

Intussen komt er een tegenbeweging op gang, als reactie op onze hang naar casual. “Ik voel dat na de lockdown het verlangen naar boven gaat komen om weer chiquer gekleed te gaan”, zei Sean Dixon, managing director van maatpak-fabrikant Richard James – dat onder meer prins William kleedt – aan The Guardian.

Ook Bruno Van Gils is die mening ­toegedaan. “Hoogstwaarschijnlijk komt er een revival zodra de lockdown is ­afgelopen. Mensen kijken er nu al naar uit om zich weer mooi en elegant op te kleden. Ik ­verwacht zelfs ­dandyisme, een ­eclectische stijl die er een beetje over is. Mannen gaan als peacocks naar buiten komen.” 

Davy Caluwaerts (40), marketeer

‘Het is aanpassen. ik kan nu geen statements meer maken met mijn kledij, of er creatief mee omspringen.’ Beeld © Stefaan Temmerman
‘Het is aanpassen. ik kan nu geen statements meer maken met mijn kledij, of er creatief mee omspringen.’Beeld © Stefaan Temmerman

“Ik kleed me naargelang mijn mood en de context van de ­meeting, dat gaat van heel chic tot meer casual op een vrijdag. Ik werk nu enkel nog thuis, dus kleed ik me ook een stuk informeler. Dat was echt aanpassen omdat ik geen statements meer kan maken met mijn kledij, ik kan er niet meer creatief mee omspringen.

null Beeld © Stefaan Temmerman
Beeld © Stefaan Temmerman

“Meetings in casual kledij voelden in het begin een beetje ongepast. Goed gekleed is vaak al het halve succes en dat is nu weggevallen. Maar ik kan me echt niet ­opladen om een pak aan te trekken om een call te gaan doen, zelfs wanneer de meeting heel formeel is. Hoe je eruitziet bepaalt het respect dat je krijgt, zegt men vaak, maar ik word toch liever beoordeeld op de dingen die ik doe. Want een pak draag ik toch vooral voor mezelf, niet voor anderen.”

Karl Reremoser (46), manager

‘Casual kledij heeft ook voordelen, ik moet nu niet langer vroeger opstaan om me deftig aan te kleden.’ Beeld © Stefaan Temmerman
‘Casual kledij heeft ook voordelen, ik moet nu niet langer vroeger opstaan om me deftig aan te kleden.’Beeld © Stefaan Temmerman

“Voor Covid droeg ik op kantoor (bij Ernst & Young, red.) altijd een pak met das. Niet omwille van een dresscode, maar omdat ik het als mijn look beschouw. Het was een grote aanpassing om in casual kledij een meeting te leiden, al heeft het ook wel voordelen. Ik moet niet langer vroeger opstaan om me deftig aan te kleden, bijvoorbeeld.

null Beeld © Stefaan Temmerman
Beeld © Stefaan Temmerman

“Maar begrijp me niet verkeerd, ik zal nooit in pyjama achter mijn computer kruipen. Wel voel ik amper nog de noodzaak om een das te dragen, al trek ik voor belangrijke online­gesprekken nog wel een kostuumvest aan. Die combineer ik gewoon met een jeansbroek – dat zie je toch niet. Ik voel me zeker niet anders in casual kleding. Men beweert weleens dat je zonder pak minder uitstraling hebt, maar ik denk dat deze periode net bewezen heeft dat dat niet noodzakelijk het geval is.”

Jan Denolf (61), topambtenaar

‘Het is niet omdat je een pak draagt dat je verstandige praat uitkraamt, maar het geeft je toch iets meer.’ Beeld © Stefaan Temmerman
‘Het is niet omdat je een pak draagt dat je verstandige praat uitkraamt, maar het geeft je toch iets meer.’Beeld © Stefaan Temmerman

“Ik hecht veel belang aan een persoonlijke manier van kleden. Dat is een vorm van respect voor je omgeving, vind ik. Als leidinggevend ambtenaar (bij het departement Cultuur, Jeugd en Media, red.) hoef ik geen pak te dragen, al is dat ooit anders geweest. Ik draag nu heel gericht een pak – ik kies het doelbewust uit, want het heeft een signaalfunctie. Wanneer ik een pak draag, heeft dat een bijzondere betekenis en mijn medewerkers weten dat. Zonder dat ik een woord gezegd heb, weten ze dat ik naar de minister moet, een toespraak ga houden of naar een ­officieel moment ga. Wanneer ik naar de minister ga, draag ik overigens altijd een drie­delig pak. Uit respect.

null Beeld © Stefaan Temmerman
Beeld © Stefaan Temmerman

“Een das draag ik nooit. Welgeteld twee keer heb ik er een aangehad, een keer voor een prijsuitreiking dertig jaar geleden en die keer toen ik voor het werk op het Vaticaan ontboden werd.

“Sinds de lockdown is de differentiatie in kledij me ontnomen en dat vind ik jammer. Ik kan vestimentair geen non-verbale communicatie meer uitwisselen. Anderzijds: het is niet omdat je een pak draagt dat je verstandige praat uitkraamt, natuurlijk. Maar het geeft je toch iets meer, zolang het geen uniform wordt.

“Veel mannen lopen rond in een ­unilateraal pak, maar of het past bij hun karakter of de situatie, dat is vaak iets anders.”

Thomas Castrel (36), diplomaat

‘Een pak is als een muur die je opbouwt als een meeting wat moeilijker gaat. Dat merk ik ook in het dagelijks leven.’ Beeld © Stefaan Temmerman
‘Een pak is als een muur die je opbouwt als een meeting wat moeilijker gaat. Dat merk ik ook in het dagelijks leven.’Beeld © Stefaan Temmerman

“Normaal gezien draag ik altijd een pak. Het is de dresscode binnen de diplomatie. Al hangt het ook wel van de situatie af: wanneer ik een start-up bezoek, draag ik er uiteraard geen.

Los daarvan kan ik stellen dat ik al heel wat kostuums versleten heb. (lacht) Ik voel me gewoon het best in pak en das omdat je je daar voor een stuk achter kan verstoppen. Je kan er als het ware gebruik van maken om respect af te dwingen, moest dat nodig zijn. Het is als een muur die je opbouwt als een meeting wat moeilijker gaat. Dat merk ik ook in het ­dagelijks leven. Wanneer ik in pak een winkel binnenga, lijken mensen meer respect te hebben en zijn ze ­vriendelijker. Het zou niet mogen, maar het is echt zo. 

null Beeld © Stefaan Temmerman
Beeld © Stefaan Temmerman

“Veel hangt ook af van het land in ­kwestie. In de Scandinavische landen wordt er losser omgesprongen met de dresscode, daar kan je makkelijk zonder das naar een meeting. In Litouwen, waar ik tot voor kort werkte, wordt er ook vaak geen das gedragen. In Polen, waar ik nu werk, is het nog altijd veel klassieker. En dat mag best.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234