Vrijdag 15/01/2021

Hedendaagse kunst versus Rubens

kunst

video-installatie en muziekreconstructie voor het antwerps rubensjaar

Opdrachten voor kerkelijke kunst, ze worden nog zelden gegeven. De erfgoedcel Antwerpen vroeg in het kader van Rubens 2004 aan de Duits-Franse kunstenares Ingrid von Wantoch Rekowski om met haar theatergroep Lucilla Caesar een dialoog aan te gaan met het oeuvre van Rubens en de barokke ruimte van de Carolus Borromeuskerk. Het resultaat is een video-installatie, waarvan gisteren een indrukwekkend voorproefje werd getoond.

Antwerpen

Van onze verslaggever

Eric Rinckhout

Ingrid von Wantoch Rekowski is de grote uitdaging niet uit de weg gegaan. Uiteindelijk is het een waagstuk om als hedendaags kunstenaar het oeuvre van Rubens te onderzoeken en er een actuele interpretatie aan te geven. Vaak draaien zulke confrontaties op weinig meer dan nabootsing en persiflage uit.

Samen met haar theatergroep ging Rekowski na wat de theatraliteit van Rubens is. Ze laat haar acteurs poses aannemen die - soms slechts vagelijk - verwijzen naar Rubens' schilderijen. Op die manier creëert ze tableaux vivants met minimale bewegingen. In het vijf minuten durende fragment dat gisteren vertoond werd, zitten referenties aan de kruisafneming, de graflegging, een zelfportret en Het pelsken, het portret van de halfnaakte Hélène Fourment, Rubens' tweede echtgenote. De aankleding is sober, de kleuren diep en warm, het effect indrukwekkend. Een licht bewegende en toch gestolde theatraliteit waar een stille kracht van uitgaat.

Een belangrijk deel van de potentie van de video is de context. De video wordt geprojecteerd op het hoofdaltaar van de kerk, de plek waar normaal het altaarschilderij hangt. Zo ontstaat er een schitterende spanning tussen de meer dan levensgrote mensen van nu, de betekenisvolle poses die ze aannemen en de barokke zeventiende-eeuwse religieuze ruimte. Een confrontatie tussen nieuwe en gecanoniseerde kunst. De video zit op dit moment in de laatste fase van de montage en zal in totaal vijftig minuten duren. Vanaf 12 juni wordt hij doorlopend geprojecteerd.

De Antwerpse erfgoedcel is ook met het verleden bezig. Eveneens in het kader van Rubens 2004 wordt op zondag 13 juni, 364 jaar na het overlijden van de schilder, op 30 mei 1640, een anniversarium, een jaargetijdemis, opgedragen in de Sint-Jacobskerk. Dat is de kerk waar Rubens begraven ligt en waar zijn grafkapel is. In Rubens' testament, dat eerder deze week werd overgebracht van het kasteel van Gaasbeek naar de Antwerpse Sint-Pauluskerk, staat hoeveel geld er besteed wordt aan het opdragen van missen voor de zielenrust van de overledene. Ook het aantal jaargetijdemissen, die rond de sterfdatum worden opgedragen en gezongen, wordt daarin beschreven. Hoewel er niet precies bekend is welke muziek er tijdens de Rubens-missen weerklonk, zal die vermoedelijk polyfonisch zijn geweest. Tijdens onderzoek stootte men toevallig op een Requiem van Philippus Van Steelant, een componist die ook organist was van de Sint-Jacobskerk. Het wordt op 13 juni voor het eerst sinds de achttiende eeuw historisch-authentiek uitgevoerd. Er is geen sluitend bewijs dat het voor Rubens werd gecomponeerd, maar het geeft ons minstens een idee van de kerkmuziek uit de tijd van Rubens. Zoals destijds gebruikelijk gaat het om een wandelconcert, toentertijd zaten de kerkgangers niet op stoelen.

Behalve het Requiem worden in de kerk nog gregoriaanse gezangen bij het graf van Rubens en een magnificat aan de kapel van de Antwerpse speellieden uitgevoerd.

Rubens-Metamorfoses, van 12 juni tot 12 september dagelijks van 10 tot 12.30 uur en van 13.30 tot 17.30 uur op het hoogaltaar van de Carolus Borromeuskerk, Conscienceplein, Antwerpen. Anniversarium Rubens, op 13 juni van 16 en 18 uur in de Sint-Jacobskerk, ingang Lange Nieuwstraat, Antwerpen. Info en kaarten: Rubenslijn, 070/233.799.

Rekowski maakte tableaux vivants met minimale bewegingen, het effect is indrukwekkend

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234