Zaterdag 14/12/2019

Arbeidsmarkt

Hebben mannen geen trek meer in een 'mannenjob'?

Beeld AP

Defensie, vrachtwagentransport of bouwsector, overal waar mannen de arbeidsmarkt domineren, wordt geklaagd over een problematische instroom. Heeft de nieuwe generatie geen behoefte meer aan een machojob?

Beeld het u even in: een trucker, een soldaat en een bouwvakker lopen een bar binnen. Over de uitkomst van de mop wensen we ons niet uit te spreken, maar de kans is wel groot dat de drie protagonisten in uw hoofd het mannelijke geslacht hebben gekregen. Logisch ook: de statistieken tonen dat die mannelijke perceptie zich effectief ook doorzet in de mannelijke invulling van het leger (92%), de bouw (98,5%) en het truckersbestaan (>99%). Andere gemene deler voor bovenstaande beroepen: ze klagen momenteel steen en been over een gebrekkige instroom. 

In Het Nieuwsblad slaan vandaag de legervakbonden alarm omdat er geen soldaten meer gevonden worden. Het bestand zit momenteel onder de 27.000, "een triest record" volgens legervakbond ACMP, en "jonge mensen zijn niet overal op tijd gevonden". Same story in De Tijd, maar dan over truckers. De schaarste aan vrachtwagenchauffeurs stijgt, wat tot een toch wat bizarre lokroep leidt bij het Oost-Vlaamse transport-kmo Xwift: een bedrijfswagen voor wie ecologisch en veilig rijdt.

En die lijn valt door te trekken naar de bouwsector. De bouwvakker heeft zijn comeback gemaakt als knelpuntberoep, signaleerde de lijst van knelpuntberoepen van VDAB begin dit jaar, al kreeg de toestroom de voorbije jaren wel een duwtje in de rug door de mindere gang van zaken in de Nederlandse bouwsector. Het pijnpunt is er niet zozeer personeel vinden, wel het gebrek aan vakbekwame arbeidskrachten. De gemiddelde leeftijd stijgt er ook, met 40 procent die 40 jaar of ouder is.

Elementaire wiskunde

Kopzorgen dringen zich op over de 'mannenjob'. Willen jonge mannen niet meer zwoegen met de handen, onregelmatige uren aan het stuur van een tientonner zitten of hun nachten ver weg van thuis spenderen in de kazerne? Conservatieve partijen of bewegingen alluderen al eens op die verdrukking. Denk aan N-VA-woordvoerder Joachim Pohlmann die openlijk voor een militaire opleiding kiest of Schild en Vrienden-voorzitter Dries Van Langenhove die als loodgieter bijstudeerde. Ook voorbij de grenzen zet die stroming zich fel door, volgens Hongaars premier Victor Orban zijn genderstudies an sich al "destructief voor onze arbeidsmarkt".

De trend waartegen die stroming zich net afzet  mannen mogen best wat minder 'man' zijn – lijkt momenteel dus wel het pleit te winnen. Arbeidssocioloog Valeria Pulignano (KU Leuven) verwijst naar het tijdsbestedingsonderzoek van de VUB: "Wat betreft de huishoudelijke zorg is het aandeel van mannen gegroeid, en dus ook de nood aan een goede work-life balance. Dat heeft wellicht een impact op de aantrekkelijkheid van veeleisende of onregelmatige beroepen."

Pulignano wijst echter op een "mogelijke factor", geen bewezen feit. Ook arbeidsmarktexperten volgen die logica. "Dat beroepen die zich zeer sterk richten op één gender veel vatbaarder zijn voor tekorten, is gewoon elementaire wiskunde. Het speelveld krimpt dan met de helft", zegt Jan Denys van Randstad, die wijst naar de algemene krapte op de arbeidsmarkt. "Dat geldt dus evengoed voor vrouwenberoepen. Denk maar aan de verpleging of poetshulp."

Op termijn zullen de jobs die worden ingevuld door laaggeschoolde mannen volgens Denys wel meer in het gedrang komen. Niet door een gebrek aan mannelijkheid, wel door technologische evoluties. "De transportsector heeft het knelpunt in feite zelf aangezwengeld door luid te toeteren over de komst van de zelfrijdende truck. Waarom zou een jongere nog in zo'n loopbaan investeren als er zoveel andere beroepen lonken." In het leger is eveneens een afbouw naar 25.000 'manschappen'  tegen 2030 gecommuniceerd.

Professor Ludo Struyven van het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA) stemt daarmee in, maar ziet ook eenrichtingsverkeer bij het wegwissen van de genderrol: "Het is opvallend dat er wordt ingezet op mannen in de zorgsector, terwijl de andere richting amper wordt gepromoot." Uit cijfers van sociaal secretariaat Acerta in 2017, blijkt dat het aantal vrouwen in 'typisch mannelijke beroepen' in zes jaar van 11 naar 9 procent daalde.

"Sectoren zoals ‘transport en logistiek’ en ‘bouw’ appelleren nog steeds aan het klassieke mannelijke rolmodel van ‘kracht’, maar ook de heersende cultuur speelt een rol", zegt Struyven. "Je moet al van bijzonder hout gesneden zijn om er als vrouw je mannetje te staan." Moeten mannen weer harder worden, of de sectoren net wat zachter?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234