Woensdag 05/08/2020

Beter eten

Hebben de Fransen door hun leefstijl minder last van hart- en vaatziekten?

Beeld Thinkstock

Ze eten botervette croissants, dineren met paté vol spekvet, nuttigen hompen kaas na het dessert en toch hebben de Fransen weinig last van dichtgeslibde aderen. In Frankrijk overlijden 50 op de 100 duizend mensen aan een hartkwaal, in de Verenigde Staten zijn dat er bijna drie keer zo veel. Veel ongezond verzadigd vet eten en toch gezond blijven, daarvoor werd ruim twintig jaar geleden een term bedacht die nog altijd tot de verbeelding spreekt: de Franse paradox. Hoe valt die te verklaren?

Nee, het is niet de rode wijn. Jarenlang werd gedacht (of gehoopt) dat de lage sterfte te danken was aan die ene opmerkelijke component in het Franse eetpatroon, maar nader onderzoek sloeg die verwachtingen de bodem in. Rode wijn bevat resveratrol, een stof die gunstig is voor de bloedvaten, maar de concentratie ervan is zo gering dat je een alcoholvergiftiging oploopt om enig biologisch effect te verkrijgen.

Fijnproevers, geen veelvraten

Toen de rode-wijnhypothese werd verworpen, doken nieuwe theorieën op: de Fransen eten minder suiker, meer noten, veel olijfolie. Ze hebben ook een andere eetcultuur: ze zitten langer aan tafel en snacken minder tussendoor. Fransen zijn fijnproevers, geen veelvraten: de voedselporties in restaurants en zelfs in kookboeken zijn in Frankrijk kleiner dan in de Verenigde Staten. Onderzoek, gepubliceerd in het vakblad Obesity, wijst uit dat Franse studenten zich bij een maaltijd beter kunnen inhouden dan Amerikanen en eerder stoppen als ze vol zitten. Maar geen van die veronderstellingen kon volledig verklaren waarom de hoge Franse vetconsumptie onbestraft blijft.

Nu is er een nieuwe hypothese, gebaseerd op een andere typische component van de Franse keuken: het ligt aan de kaas.

De kaasconsumptie in Frankrijk behoort met 26 kilo per hoofd van de bevolking tot de hoogste ter wereld. Kaas bevat weliswaar veel verzadigd vet en zout, zegt Frans Kok, emeritus hoogleraar voeding en gezondheid (Wageningen Universiteit), maar tijdens de kaasrijping worden bioactieve eiwit- en vetcomponenten gevormd die gunstig zouden kunnen zijn. Tal van onderzoek heeft aangetoond dat volvette kaas het cholesterolgehalte inderdaad verlaagt. Deense onderzoekers ontdekten vorig jaar dat bij mensen die veel kaas eten de darmflora in gunstige zin verandert. Dat beïnvloedt mogelijk de hoeveelheid cholesterol in hun bloed.

Britse wetenschappers opperden drie jaar geleden in het blad Medical Hypotheses dat vooral schimmelkazen als camembert en roquefort gezond zijn. De schimmels zouden stoffen produceren die de bloeddruk verlagen en de aanmaak van cholesterol afremmen.

Alleen, het gunstige effect van kaas is erg klein, benadrukt Kok. Wie wekenlang elke dag een stuk kaas eet, verlaagt het cholesterolgehalte hooguit met een paar procent. Kortom: de kaas kan in zijn eentje de paradox ook niet verklaren.

Geen allesomvattende verklaring

Het is zinloos, zegt Kok, om te blijven zoeken naar die ene allesomvattende verklaring, want die is er niet. De Franse paradox hangt samen met een scala aan eetgewoonten en aan factoren rond leefstijl en leefomstandigheden, aldus Kok. In de zuidelijke regio's van Frankrijk, waar de sterfte aan hart- en vaatziekten het laagste is, consumeren de inwoners weliswaar relatief veel wijn en kaas, vertelt hij, maar ze combineren dat met andere voedingsgewoonten die erg gezond zijn: ze eten veel groente en fruit, meer vis, minder boter, meer plantaardige olie en meer vezels. 'Het wordt steeds duidelijker dat verzadigd vet niet alleen maar slecht is. Het hangt ervan af waar dat vet in zit en wat je erbij eet.'

Heel goed mogelijk trouwens dat wetenschappers zich binnenkort niet meer het hoofd hoeven te breken over dat curieuze Franse verschijnsel. Want het Franse eetpatroon gaat steeds meer op dat van de Amerikanen lijken.

De Fransen zijn meer fastfood gaan eten en minder vis, ze snacken meer tussendoor en all-you-can-eatrestaurants zijn er geen onbekend verschijnsel meer. Van alle Fransen heeft nu 40 procent overgewicht, tegenover 65 procent van de Amerikanen. De voorspelling is dat het Franse hart daar een prijs voor gaat betalen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234