Woensdag 19/06/2019

Verenigde Staten

Hardliners maken gebruik van Trump om abortuswet terug te schroeven

Protest in Atlanta in Georgia tegen een wet die abortus verbiedt zodra iets als een hartslag te registreren is bij een foetus. Beeld AP

De Amerikaanse staat Alabama wil een wet invoeren die abortus onder alle omstandigheden verbiedt. De zuidelijke staat gaat daarmee voorop in een frontale aanval op het huidige juridische status quo, met als doel het Supreme Court zijn pro-abortusuitspraak uit 1973 te doen herzien.

Donderdag leidde het thema tot een tumultueuze zitting van de Senaat in Montgomery, de hoofdstad van Alabama. Republikeinse senatoren probeerden, geholpen door de senaatsvoorzitter, het wetsvoorstel dat voorlag te ontdoen van twee uitzonderingsgevallen: verkrachting en incest. Toen een Democratische senator daar woedend tegen ageerde omdat er geen hoofdelijke stemming over was geweest, besloot de senaatsvoorzitter tot een afkoelingsperiode en verdaagde hij het debat naar volgende week.

Alabama is het extreemst, maar staat niet op zichzelf. Eerder deze week tekende de gouverneur van Georgia al een nieuwe abortuswet, die ingrepen alleen toestaat in de eerste zes weken van de zwangerschap, tot het moment waarop de vrucht iets laat zien wat op een hartslag lijkt. Tot dusver lag de grens bij twintig weken.

Zes andere staten in het conservatieve zuiden en middenwesten hebben eerder dit jaar al voor zo’n ‘hartslagwet’ gestemd, tien andere staan op het punt dat te doen.

Belofte maakt schuld

Deze staten, waar aanzienlijke aantallen evangelische christenen wonen, zien weer kansen in een cultuurstrijd die helemaal is opengegooid met de verkiezing van Donald Trump tot president in 2016. Zijn belofte om conservatieve rechters aan te stellen was voor veel fundamentalistische gelovigen een belangrijk argument om op hem te stemmen, en die belofte is hij nagekomen.

Met Trumps benoeming van twee nieuwe leden is het negen rechters tellende Hooggerechtshof een stuk behoudender geworden. De laatste aanwinst, Brett Kavanaugh, liet zich in februari al van zijn anti-abortuskant zien door te argumenteren voor de sluiting van twee van de laatste drie klinieken in Louisiana (wat overigens niet doorging, omdat opperrechter Roberts de kant van de liberalere rechters koos).

Al jaren proberen conservatieve staten het recht op abortus in te perken, maar tot voor kort durfden ze niet aan ‘Roe versus Wade’ te komen, de uitspraak van het Hooggerechtshof uit 1973 die het recht op abortus als uitvloeisel ziet van de individuele rechten uit de grondwet. 

Ze probeerden de afgelopen jaren vooral en met logistieke en procedurele hordes de toegang tot abortus te bemoeilijken, zoals verplichte gesprekken met een psycholoog, een verplichte bedenktijd (waardoor vrouwen minimaal twee keer naar de kliniek moeten) en de toestemming van een ouder of voogd voor minderjarige meisjes.

Verkrachting en incest

Door daarnaast de geldkraan dicht te draaien en door strenge regulering (zoals een minimale afstand van 600 meter tot scholen) hebben ze veel klinieken de nek kunnen omdraaien. In Alabama zijn er nog maar drie over van de dertien twintig jaar geleden. Daardoor moeten vrouwen verder reizen, langer vrij nemen en meer kosten maken voor een ingreep.

Maar de aanpak van Alabama en in iets mindere mate Georgia is principiëler. De redenering is simpel: een vrucht is een levend wezen, en dat mag niet dood.

Typerend was deze week de discussie over verkrachting en incest in Alabama. Die uitzonderingsgevallen waren woensdag als amendement aan het wetsvoorstel toegevoegd, na een emotionele oproep van een verkrachtingsslachtoffer dat vertelde dat ze haar zwangerschap onder geen enkel beding zou hebben voldragen – zonder de mogelijkheid van abortus was zelfmoord haar enige uitweg geweest.

De Republikeinse voorvechtster van de wet, Terri Collins, vond het amendement echter jammer, omdat ze het recht op abortus zo principieel mogelijk wil aanvallen. “Het verzwakt het argument dat de baby in de baarmoeder een persoon is”, zei ze. Dus ook een baby die voortkomt uit een verkrachting. Als de moeder het kind niet wil, moet ze het maar ter adoptie afstaan.

Massamoord

De abortuspraktijk komt in de ogen van de fundamentalisten neer op massamoord. In de wettekst van het voorstel in Alabama staat dat er door abortussen sinds 1973 “ruim drie keer zoveel doden zijn gevallen als in de Duitse concentratiekampen, tijdens de Chinese zuiveringen, in Stalins goelags, in de killing fields van Cambodja en tijdens de genocide in Rwanda bij elkaar”.

Ook de ‘hartslagwetten’ proberen de vrucht als levend wezen te definiëren, maar pas iets later. Zodra iets van een hartslag meetbaar is, leidt de embryo een eigen leven, is het idee. Volgens de deze week in Georgia aangenomen wet, die op 1 januari 2020 moet ingaan, zijn ongeboren vruchten vanaf zes weken “een klasse van levende, afzonderlijke personen” die “volledige wettelijke erkenning” verdienen.

Uit die redenering volgt dat abortus moord is. Zowel artsen als de vrouwen kunnen daarvoor worden vervolgd, en kunnen tot levenslang of zelfs de doodstraf worden veroordeeld. De wet in Georgia geeft de politie de mogelijkheid zelfs vrouwen die een miskraam hebben gehad strafrechtelijk te onderzoeken. Als een vrouw daar zelf schuldig aan is, bijvoorbeeld door medicijn- of drugsgebruik, kan ook zij worden vervolgd.

Overigens is de ‘hartslag’ na zes weken eerder een soort trilling van het weefsel van de embryo. Om op basis daarvan een embryo als ‘afzonderlijk leven’ te definiëren, lijkt medisch gezien wankel, aangezien het niet zou kunnen bestaan zonder de moeder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden