Maandag 29/11/2021

'Hardere sancties nodig als Iran kernwapenprogramma niet stopzet'

VS-ambassadeur bij Atoomagentschap Gregory L. Schulte: EU en VS willen geen aanval

Ondanks internationale gunstvoorstellen blijft Iran weigeren de nucleaire technologie op te geven waarmee kernwapens kunnen worden geproduceerd. 'We zullen de sancties nog versterken als Teheran de VN-resoluties blijft schenden', waarschuwt Gregory L. Schulte, VS-ambassadeur bij het Internationaal Atoomagentschap.

door Maarten Rabaey

Brussel l EU-buitenlandcoördinator Javier Solana trok dit weekend namens de vijf vetomachten van de Veiligheidsraad (de VS, China, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk), Duitsland en de Europese Unie naar Teheran met een omvangrijk pakket economische gunstvoorstellen in ruil voor de stopzetting van het Iraanse uraniumverrijkingsprogramma.

Teheran werd samenwerking op het gebied van burgerlijke kernindustrie, burgerluchtvaart, economie, onderwijs, en genormaliseerde relaties met de EU beloofd als het de ontwikkeling opgeeft van de nucleaire technologie waarmee kernwapens kunnen worden gemaakt.

Solana kreeg vooralsnog het deksel op de neus. Parlementslid Alaeddin Boroujerdi zei dat Iran het voorstel zal bekijken, maar noemt het stopzetten van de uraniumverrijking een 'rode lijn' die niet aanvaard zal worden. Volgens Gregory L. Schulte, de VS-ambassadeur bij het Internationaal Atoomagentschap (IAEA), riskeert Teheran een historische kans te missen.

Wat gebeurt er als Teheran blijft weigeren?

Gregory L. Schulte: "Dat zou zonde zijn, voor de bevolking van Iran en de Iraanse natie. Want dit pakket is een onderdeel van een tweesporenstrategie. Het eerste spoor is onderhandelen, het tweede spoor zijn sancties. We zijn echt bereid ze te behandelen als gelijken, als ze als teken van goede wil de uraniumverrijking opschorten. Dat heb je niet nodig voor een civiel nucleair programma, wél om een atoombom te bouwen. Als Iran weigert te onderhandelen, als het de VN-resoluties blijft schenden, dan zullen we de sancties nog versterken. Eerder deze week werd daar in Slovenië een duidelijk akkoord over gesloten tussen VS-president Bush en het EU-leiderschap. Het is cruciaal dat we Iran een zéér sterke boodschap overbrengen: dit is geen tijd voor business-as-usual, dit is een tijd om ze te tonen dat er kosten verbonden zijn aan hun gedrag."

VS-president Bush zei eerder deze week dat alle opties op tafel liggen, ook militaire.

"President Bush sluit nooit opties uit. In dezelfde verklaring maakte hij ook kristalhelder duidelijk dat onze intentie een diplomatieke oplossing is. Ik ben persoonlijk erg tevreden dat de VS en de EU voor ons tweesporenbeleid op één lijn staan. Wij willen geen militaire macht gebruiken, Europa ook niet. Soms vrees ik dat de enige mens ter wereld die dat wel wil president Ahmadinejad is, omdat hij denkt dat het hem zal helpen aan de macht te blijven."

Iran laat dit jaar zijn eerste kerncentrale in Bushehr proefdraaien. Wordt dat een omslagpunt?

"Bushehr is een lichtwaterreactor, die elk land kan bouwen om elektriciteit op te wekken. Teheran bouwt hem met steun van Rusland. Initieel hadden wij proliferatiebezorgdheden, nu zijn we tevreden dat Rusland de nucleaire brandstof levert en achteraf terugneemt. Bushehr is eigenlijk een voorbeeld van hoe Iran toegang kan krijgen tot nucleaire elektriciteit voor vredelievende doeleinden zonder dat de internationale gemeenschap ongerust moet zijn.

"Natans is een ander verhaal. Deze ondergrondse nucleaire fabriek probeerden ze in het geheim te bouwen. Toen dat bekend werd, zeiden ze dat het voor hun vredelievende kerncentrales was. Alleen: ze hebben nog geen kerncentrales. Waarom moeten ze zich spoeden om uranium te verrijken voor reactors die ze niet eens hebben? Op de IAEA-meetings kunnen ze niet op de vraag antwoorden. Zelfs Rusland zegt dat Natans vanuit een civiel oogpunt geen zin heeft. Het is immers economisch voordeliger uranium te kopen op de internationale markt. Onze bezorgdheid is dat ze er hoogverrijkt uranium willen produceren voor een kernwapen."

Deelt het IAEA dat standpunt?

"Het recentste IAEA-rapport weerspiegelt de echte frustratie van inspecteurs die hier al vijf jaar op werken. Het toont aan dat Iran - zeker tot onlangs - zich inliet met verschillende, ook nucleaire bewapeningsactiviteiten."

Vreest het IAEA voor proliferatie van Irans kernwapenkennis?

"We weten dat Iran profiteerde van proliferatie. De technologie van de fabriek in Natans werd gestolen van Pakistan, via het netwerk van de Pakistaanse atoomgeleerde Abdul Qadeer Khan. Nu zijn we verontrust over de potentiële nexus naar terroristen. De Revolutionaire Wacht is een actieve supporter van verschillende terreurbewegingen en in onze ogen is Iran de grootste staatssponsor van terrorisme."

Ziet u parallellen met Irak, waar het IAEA instrumenteel was in de opbouw naar het conflict?

"Ik zie fundamentele verschillen. In Irak was onze inschatting fout. In deze zaak lijdt het geen twijfel dat Iran werkt aan de kernwapentechnologie. Nog een fundamenteel verschil is dat er hier een erg multilaterale aanpak is. Iederéén deelt de bezorgdheid over hun nucleaire aspiraties."

VS-ambassadeur bij het Atoomagentschap Gregory L. Schulte:

Het is de tijd om Teheran te tonen dat er kosten verbonden zijn aan hun gedrag

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234