Zondag 21/07/2019

Harder, sneller, efficiënter

Liesbet Vrieleman (39) is na een turbulente passage bij VIER en VIJF terug bij de VRT. Vastbesloten om schoon schip te maken op de nieuwsdienst. 'Ze slaagde er vroeger al in om met weinig geld een ploeg te leiden die er min of meer vrolijk uitzag.'

"Ik heb geen project in mijn hoofd, maar ik wil toch telkens met grotere dingen bezig zijn." We schrijven 26 november 1998. In Het Belang van Limburg laat de dan 22-jarige Liesbet Vrieleman een uitspraak noteren die achteraf van behoorlijk wat profetische waarde zou getuigen. Vrieleman is op dat moment net afgestudeerd als regisseur aan de Katholieke Hogeschool in Genk en mag in de krant over haar allereerste job - productieassistente bij het Limburgse televisiebedrijf Kladaradatsch! - vertellen.

Anno 2016 is er niet zo heel veel veranderd. Vrieleman, 39 ondertussen, is nog steeds het meisje dat droomt van grotere dingen. Alleen schieten die dromen tegenwoordig niet meer alle richtingen uit. Het project dat achttien jaar geleden ontbrak, is er nu wel. Sinds eind mei staat Vrieleman als algemeen hoofdredacteur aan het hoofd van de VRT-nieuwsdienst, met vierhonderd journalisten de grootste nieuwsredactie van het land.

Geen smalltalk

Het is niet voor het eerst dat ze zich aan de Reyerslaan naar de top van de pikorde weet te werken. In 2009 werd ze al eens tot algemeen hoofdredacteur benoemd. Maar de Liesbet Vrieleman die eind mei door de grote poort de Reyerslaan binnenwandelde, is niet meer dezelfde als diegene die er vier jaar eerder de deur achter zich dichttrok. Le nouveau Liesbet is efficiënter. Harder. Killer ook volgens sommigen.

Terwijl haar voorgangers minstens honderd dagen vroegen om de frontlijnen op de redactie in kaart te brengen, besteedde zij opmerkelijk weinig tijd aan smalltalk. De voorbije drie maanden haalde ze de borstel door haar college van hoofdredacteurs. Hoofdredacteur online Emmanuel Rottey, hoofdredacteur duiding Carl Voet en deze week nog Björn Soenens, die het voor het zeggen had bij Het journaal, werden bedankt voor bewezen diensten en vervangen door nieuwe gezichten. Daadkracht die ze aan de Reyerslaan al een tijdje niet meer hadden gezien.

Een gevolg van haar turbulente passage bij VIER en VIJF, klinkt het in haar omgeving. "Mensen die lang bij de VRT werken, blinken niet uit in het snel nemen van beslissingen", vertelt Leo Hellemans, tot begin dit jaar gedelegeerd bestuurder van de VRT. "Haar passage in de privésector heeft Liesbet geleerd dat het ook anders kan."

Dat was niet de enige eyeopener. Bij VIER en VIJF moest Vrieleman als programmadirecteur de lijnen uitzetten. Dat was althans de theorie. In de praktijk werd ze het slachtoffer van de machtsstrijd tussen de oude zenderleiding en de nieuwe hofleverancier Woestijnvis, waarbij de koers van de zenders meezwalpte met de partij die op dat moment het overwicht had.

"Er is, zeker bij VIER, in korte tijd een paar keer fors aan het stuur gedraaid", vertelt Tom De Baerdemaeker, managing director van productiehuis Warner Bros Belgium die de voorbije jaren met Vrieleman samenwerkte. "Ook financieel was de opstart van die zenders geen makkelijk verhaal. Dan wordt het moeilijk om als programmadirecteur je stempel te drukken."

Een fout die Vrieleman geen twee keer zal maken. Bij de VRT heeft ze als algemeen hoofdredacteur niet alleen op de nieuwsdienst alle touwtjes in handen. Ze heeft ook een zitje in het directiecomité en wist zich voor ze opnieuw aan boord stapte, verzekerd van de volledige steun van CEO Paul Lembrechts. Wat meteen verklaart hoe ze de voorbije maanden zo snel en efficiënt schoon schip kon maken aan de top van de nieuwsdienst.

Doorbijter

Het gebrek aan stabiliteit bij VIER en VIJF vertaalde zich ook naar haar personeelsbeleid. Vrieleman die bij de VRT altijd werd geroemd als people manager, een term waar ze ondertussen een gloeiende hekel aan heeft, had het in haar nieuwe omgeving veel moeilijker om de harten te winnen.

"De ene herstructurering volgde de andere op, zonder dat we daar enige uitleg over kregen", vertelt een medewerker van de zender. "Er doken ook constant nieuwe gezichten op, die even snel weer verdwenen, zonder dat we wisten wat die nu eigenlijk kwamen doen."

Het personeel had ook al snel vragen bij de bevoegdheden van Vrieleman. "Iedereen wist dat zij niet de beslissingen nam. We hadden nooit het gevoel dat ze onze ideeën op een geloofwaardige manier kon verdedigen."

Vrieleman moest begin dit jaar opstappen, na vier heel moeilijke jaren. Met modder gooien deed ze niet. Niet haar stijl. "Het is een strijd geweest. Een moeilijk parcours." Meer commentaar kwam er niet. Ook niet buiten het oog van de camera's.

"Liesbet heeft nooit onder stoelen of banken gestopt dat het niet makkelijk en soms heel frustrerend was", vertelt Inge Vrancken, die samen met Vrieleman haar eerste stappen bij de VRT zette en nu samen met haar in het college van hoofdredacteurs zetelt. "Maar ze is altijd blijven doorbijten. Liesbet is een heel positief ingesteld persoon. Ze gaat ervan uit dat je uit elke situatie iets kunt leren. Ook als de dingen niet lopen zoals je had gehoopt."

Ook bij VIER en VIJF zagen collega's zelden of nooit de frustraties de overhand krijgen. "Je hoorde ze weleens diep zuchten. En soms zat ze, letterlijk, met de handen in het haar. Dan kon je wel vermoeden dat het niet fantastisch liep. Maar meer ook niet. Eigenlijk had ze haar frustraties beter eens uitgeschreeuwd. Dan hadden we misschien wat meer begrip voor haar kunnen opbrengen."

Maar ook dat is niet haar stijl, zo blijkt. Nuchter, rationeel, de voeten op de grond. Het zijn omschrijvingen die steeds terugkomen wanneer het over Vrieleman gaat. Ook in de verhalen van Nele Schoofs, die al bijna dertig jaar met Vrieleman bevriend is.

Uitgaan deden ze natuurlijk wel. Fuiven in De Veemarkt in Sint-Truiden. Of in 't Zolderke als het alternatiever mocht. Maar grote braspartijen of legendarische dronkemansverhalen vallen er niet te rapen. Net als alle tienermeisjes moest Vrieleman de puberteit door. Maar ook daar, geen hoge pieken of diepe dalen. Geen felgekleurde hanenkam of veiligheidsspelden op onmogelijke plaatsen. Legerbottines, een paar strakke jeans en wat slobbertruien. Verder ging de rebellie ten huize Vrieleman niet.

"Lies heeft een Nederlandse vader. Ik vermoed dat ze die nuchterheid van hem geërfd heeft", vertelt Schoofs. "Ze is nooit een tafelspringer geweest. Ze hield er niet van om in de belangstelling te staan. Nog steeds niet. Ondanks haar job."

Misbaar

Toch sprong Vrieleman er meteen uit toen ze bij de VRT aan de slag ging. "Ze straalde een soort natuurlijk leiderschap uit", herinnert Kris Hoflack zich. Hoflack is momenteel algemeen hoofdredacteur bij Medialaan, maar was toen nog aan de Reyerslaan aan de slag. "Dat viel voor het eerst op bij Koppen. Een van haar eerste opdrachten daar was een reportage over de concentratiekampen. Het resultaat was niet slecht, als ik het me goed herinner, maar ze maakte vooral indruk op de redactievloer. Mensen luisterden naar haar."

Toen Hoflack als lid van de hoofdredactie op zoek moest naar een vervanger voor Jos Bouveroux, dook de naam van Vrieleman opnieuw op. "De nieuwsdienst werd op dat moment geleid door vijf mannen. Kathleen Van Brempt, toen minister van Gelijke Kansen, had daar in het parlement groot misbaar over gemaakt. Volkomen terecht, overigens. We moesten een vrouw zien te vinden en Liesbet was voor mij de ideale kandidate."

Vrieleman was trouwens niet alleen Hoflack opgevallen. "Ze slaagde er in om met weinig geld een ploeg te leiden die er min of meer vrolijk uitzag", herinnert een ex-collega zich. "Dat was in die tijd bij de VRT een behoorlijke prestatie."

Al snel ontpopte Vrieleman zich binnen de hoofdredactie tot veel meer dan leverancier van het broodnodige oestrogeen. "Ze heeft een inhoudelijke visie, kan die omzetten in concrete beslissingen en communiceert daar bovendien op een duidelijke manier over", legt Sandra De Preter uit, die destijds als gedelegeerd bestuurder met Vrieleman samenwerkte. "Dat zijn de kwaliteiten die je bij een hoofdredacteur zoekt. Bovendien is het iemand met een hart voor de VRT. Ze kon zich, als het nodig was, wegcijferen voor het grotere geheel."

Dat ze uiteindelijk toch koos voor een avontuurtje buiten het huis van vertrouwen, verraste De Preter niet. "Ze had daar al eerder met mij over gepingpongd."

Primeurs sprokkelen

Ook Inge Vrancken vond het een logische stap. "Natuurlijk vond ik het jammer, maar Liesbet is iemand die graag verder kijkt dan de al betreden paden. Ik wist dat ze vroeg of laat zou vertrekken. Net zoals ik toen al wist dat ze ooit zou terugkeren."

Die comeback is nu een feit. Een goede zaak, vindt zowel vriend als vijand. Al blijven er nog pijnpunten. Haar gebrek aan journalistieke feeling, bijvoorbeeld. "Ze heeft nooit een interview gedaan, nooit verslag uitgebracht", zegt een ex-collega. "Dat hoeft geen ramp te zijn, maar af en toe merk je dat wel."

Meteen ook de reden waarom Vrieleman - die voor ze terugkeerde naar de VRT uitdrukkelijk met Het Laatste Nieuws flirtte - beter aan de Reyerslaan dan bij de krant past. "Bij de VRT vormt ze een team met vier andere hoofdredacteurs", vertelt een bron die beide mediahuizen kent. "Op die manier kun je je eigen tekortkomingen compenseren. Als hoofdredacteur van een krant sta je er vaker alleen voor."

Dat Vrieleman niet de vrouw is die met ronkende verklaringen en hoogdravende projecten komt aandraven, doet bij sommige critici vragen rijzen over haar journalistieke visie. Tijdens haar eerste regeerperiode aan de Reyerslaan liet ze het inhoudelijke werk vooral over aan medehoofdredacteur Kris Hoflack. In de schaarse interviews die ze toen gaf, lag de focus vooral op het bewaren van de rust. In besparingstijden had het geen zin om met grote plannen uit te pakken, vond Vrieleman.

Besparen moeten ze bij de VRT nog steeds en dus blijven die grote plannen ook nu in de koelkast zitten. Wat niet betekent dat het aan de Reyerslaan niet anders moet. Vrieleman, die nog niet in haar kaarten wil laten kijken over haar concrete plannen met de nieuwsdienst, hamerde in het verleden op het belang van eigen nieuws. Het opstarten van kleine researchploegen bijvoorbeeld moest de VRT-nieuwsdienst toelaten meer primeurs te sprokkelen.

De samenstelling van haar nieuwe team doet vermoeden dat Vrieleman ook anno 2016 op die spijker zal blijven hameren. Inge Vrancken stond als chef buitenland bekend voor haar nieuwsdrive en ook haar nieuwe chef duiding Steven Samyn, die als De Morgen-journalist onder meer het ACW-dossier uitspitte dat tot het ontslag van minister Steven Vanackere leidde, was een nieuwsjager pur sang. Met zo'n entourage lijkt het dan ook onwaarschijnlijk dat Vrieleman de mantra van de constructieve journalistiek, die haar voorganger Björn Soenens zo hoog in het vaandel droeg, nog zal blijven aanhangen.

Achilleshiel

Haar netwerk is nog zo'n heikel punt. Niet dat het Vrieleman aan charme ontbreekt om allerhande machthebbers wat dichter aan te halen, ze ziet er gewoon het nut niet van in. Maar alweer hoeft dat geen ramp te zijn. "De politieke zeden en gewoontes zijn veranderd", vertelt Kris Hoflack, algemeen hoofdredacteur van de VTM Nieuwsdienst. "Je hoeft als hoofdredacteur niet meer per se elke middag met een politicus op restaurant te gaan. Bovendien kan ze voor dat netwerk leunen op de andere hoofdredacteurs die ze rond zich

verzamelde."

En dan is er nog die ene zwakke plek. Haar achilleshiel. Vrieleman vormt al jaren een koppel met VRT-journalist Rudi Vranckx. En nu zij het op de nieuwsvloer voor het zeggen heeft, worden daar vragen bij gesteld. Niet alleen achter haar rug aan de koffieautomaat, ook in officiële organen als de redactieraad.

"Ten onrechte", vindt Inge Vrancken. "Rudi heeft zijn journalistieke strepen al lang verdiend. Uit verschillende onderzoeken blijkt hoe belangrijk hij als merk is voor de VRT. Liesbet en Rudi zijn allebei hyperprofessioneel. Ze weten dat hun relatie gevoelig ligt en doen er alles aan om elke zweem van belangenvermenging te vermijden. Liesbet zal ook nooit op eigen houtje een professionele beslissing over Rudi nemen. Ze zorgt altijd voor ruggensteun. Liesbet zal in die beslissingen trouwens eerder streng zijn voor Rudi. Ik ben er trouwens van overtuigd dat Rudi wat zijn job betreft eerder nadeel dan voordeel van hun relatie ondervindt."

Al blijft het dansen op een slappe koord. En als de messen geslepen worden, komt haar privéleven toch vroeg of laat in het vizier. "Als je een hond wilt slaan, vind je altijd een stok", klinkt het bij zowel voor- als tegenstanders. "Maar Liesbet kan na de voorbije paar jaar wat dat betreft wel wat hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden