Donderdag 24/06/2021

Happy birthday Bauhaus

Zelden zag een negentigjarige er zo fris en eigentijds uit. Strakke lijnen, een tijdloze functionaliteit en de Duitse voorliefde voor stevige en robuuste materialen houden de Bauhausstijl overeind als het hoogtepunt van modernistische vormgeving. Om dat nog eens aan het grote publiek duidelijk te maken, slaan de musea van Weimar, Dessau en Berlijn deze zomer de handen in elkaar voor de grootste Bauhaustentoonstelling ooit.Door An Bogaerts

Het moest maar eens gedaan zijn met die arrogante scheidingslijn tussen ambachtslui en designers. Met die gedachte kondigde architect Walter Gropius in 1919 het begin aan van een nieuw architecturaal tijdperk. Hij noemde de Eerste Wereldoorlog “een catastrofe in de wereldgeschiedenis” en wilde dat zo snel mogelijk vergeten door met een schone lei te beginnen. Gelukkig wist de man toen niet wat Duitsland nog allemaal te wachten stond. De 35-jarige Gropius richtte vol ambitie de Bauhaushogeschool op. Een school die functionaliteit, verkoopbaarheid en massaproductie hoog in het vaandel droeg. En bovenal een instituut waar verschillende disciplines zoals architectuur en kunst op hetzelfde niveau zouden staan. De school bleef maar veertien jaar bestaan: eerst in Weimar (1919-1925), daarna in Dessau (1925-1932) en uiteindelijk in Berlijn, waar het naziregime in 1933 tot haar sluiting leidde. Ondanks dat korte, reizende bestaan wist Bauhaus een paar avant-gardistische artiesten als Wassily Kandinsky en Paul Klee aan te trekken. Ook het lijstje directeurs is behoorlijk indrukwekkend. Naast Walter Gropius prijken daarop de namen van Hannes Meyer en Ludwig Mies van der Rohe.

Icoon

De studenten van de Bauhausschool werkten in laboratoria, niet in ateliers. Ze werden aangespoord om prototypes te maken die perfect industrieel vervaardigd konden worden. Alles wat niet-functioneel was, werd weggelaten. Volgens hetzelfde principe ontwierpen Gropius en Meyer het schoolgebouw van Dessau. Een voorgevel van staal en glas en het eenvoudige opschrift ‘Bauhaus’ gaven de school een fabrieksachtig uitzicht. Dit architecturale icoon werd inmiddels door de Unesco uitgeroepen tot werelderfgoed. Geen werelderfgoed maar minstens even befaamd is de Wassilystoel van Marcel Breuer. Deze stoel met gebogen buisframe en zwart lederen bekleding betekende een revolutie binnen de meubelwereld. Geïnspireerd door zijn eigen fiets werd Breuer de pionier van de stalen buismeubels. De Wassilystoel wordt vandaag nog massaal gekopieerd of geherinterpreteerd, zoals hedendaagse designers het graag noemen.

‘Less is more’

Hoewel Bauhaus en de naam Ludwig Mies van der Rohe vaak in één adem worden genoemd, hebben de twee minder met elkaar te maken dan velen denken. Het was immers vóór zijn directiefunctie aan de Bauhausschool dat Mies van der Rohe de legendarische uitspraak ‘Less is more’ deed. Ook zijn beroemde Barcelonastoel tekende hij vóór Bauhaus. De in Aken geboren architect mocht qua stijl misschien al langer bij de Bauhausbeweging worden gerekend, hij liep niet zo hoog op met de democratisering van design. Mies van der Rohe gebruikte liever de exclusiefste stoffen, het liefst nog met de hand genaaid. Toen Mies van der Rohe in 1930 dan toch directeur werd, kon hij niet op tegen de druk van het nazisme. In een laatste wanhoopspoging de architecturale school te redden, verhuisde hij het hele boeltje naar Berlijn, maar ook daar volgde algauw de sluiting. Bauhaus bleef echter als stijl overeind en verspreidde zich over de rest van de wereld. Le Corbusier, Eileen Gray en heel wat Scandinaviërs kwamen met een eigen modernistische interpretatie van Bauhaus op de proppen. En Weimar begon - behalve literatuurkenners die de stad van Goethe wilden zien - ook designtoeristen aan te trekken. Nu nog wijdt de Klassik Stiftung Weimar regelmatig een tentoonstelling aan het Bauhaus. Op de website van de stichting wordt trouwens afgeteld tot 22 juli. Dan opent ze, samen met het Bauhaus-Archiv in Berlijn en de Stiftung Bauhaus in Dessau, de tentoonstelling Modell Bauhaus: die Ausstellung. Voor het eerst bundelen de drie grote Bauhausinstellingen van Duitsland hun krachten. Het resultaat is een verzameling van maar liefst negenhonderd objecten die de vormstijl definiëren. De expo focust op het belang van Bauhaus in de modernistische beweging en de impact die het tot vandaag heeft gehad op design en architectuur.

INFO

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234