Maandag 17/05/2021

Kunst

Hans Op de Beeck: "Voor mij moet het hard gaan"

null Beeld Stefaan Temmerman
Beeld Stefaan Temmerman

Alleskunner. Studio Hans Op de Beeck, een groot pand in Anderlecht. Verspreid over vier verdiepingen werkt de kunstenaar hier aan zijn productie 'The Drawing Room', nu te zien in de Brusselse Botanique. Van 't schoon verdiep tot de smerigste etage, elke verdieping heeft hier haar eigen functie.

Op de deur van de bovenste verdieping hangt een papier: 'Niet storen alsjeblief'. "Mijn excuses, het is hier nogal smerig." De reden voor de vuile vloer, de uitgeknepen tubes zwarte verf, de lege colablikjes: hier maakte Hans Op de Beeck de afgelopen maand 24 grote aquarellen voor zijn nieuwe solotentoonstelling, die net opende in de Botanique. "Allemaal 's nachts geschilderd", zegt hij. "Ik moest dag en nacht doorwerken om alles op tijd klaar te krijgen. Overdag was ik met andere projecten bezig, want er staat veel op stapel, en 's nachts kwam ik hier schilderen."

In zijn solotentoonstelling 'The Drawing Room' roept Op de Beeck een nachtelijke wereld op. Rust. Verstilling. Toepasselijk dus dat het ook effectief nachtwerk is. "Ik wil in één beweging door kunnen schilderen en daar is een concentratie voor nodig die ik overdag niet vind. Misschien is het puur psychologisch, een idée fixe, maar voor mij is de nacht onlosmakelijk met schilderen verbonden.

"Ik begin om acht uur 's avonds en kan doorschilderen tot acht uur 's morgens zonder dat iemand me stoort. De afgelopen maand heb ik zeker een nacht of zeven overgeslagen. Ik dacht dat ik daar te oud voor geworden was, maar vreemd genoeg ging het wel."

null Beeld Stefaan Temmerman
Beeld Stefaan Temmerman

Stilleven met pizza en bier

Op de grond liggen houten paletten op wieltjes. "Daarop span ik mijn doeken. Dus zit ik hier 's nachts over de grond te kruipen. (lacht) Ik schilder op de grond, want dan kan de verf mooi verticaal in het papier drogen. Als ik het werk rechtop zet, druipt de verf naar beneden.

"De schilderijen liggen tegelijk overal in de ruimte verspreid. Ik schilder wat op één papier, kruip naar het volgende en als ik daarmee klaar ben, is er op het vorige werk weer een laagje droog en kan ik weer verder.

"Die gitaar? Dat is om tussendoor even af te reageren. Dan zit ik hier in mijn eentje diep in de nacht te zingen. (lacht)"

Van de solitaire bovenste verdieping waar Op de Beeck 's nachts zijn zwarte doeken schildert, dalen we twee verdiepingen en komen we terecht in grote bedrijvigheid. Muren vol boren, zagen, beitels. Verspreid over de ruimte: asgrijze menselijke sculpturen. En vijf assistenten die druk bezig zijn.

Een halfnaakte vrouw in een strakke jeansbroek ligt neer, leunend op haar elleboog, de ogen gesloten. Een man in een wit pak is haar aan het afschuren, zodat het oppervlak helemaal glad wordt. Ze ziet er griezelig echt uit. Als een ultrarealistisch beeld van Duane Hanson, maar dan monochroom grijs en daardoor extra bevreemdend.

"Voor een tentoonstelling in Frankrijk, die overigens al over twee weken opent, zijn we deze menselijke figuren aan het maken. Hedendaagse personages die zitten en liggen op houten museumsokkels. Daarnaast stel ik een stilleven op, ook in grijze plaaster. Bijvoorbeeld een lege pizzadoos en wat blikjes. Hedendaagse elementen die afsteken tegen het neoklassieke, beetje kitscherige kasteel. Zo wil ik de banaliteit binnen brengen. Eigentijdse vanitastaferelen.

"De intimistische figuren en de banale objecten passen perfect in de rest van mijn oeuvre, waar ik ook nooit het spektakel opzoek. Steeds is de sfeer in mijn werk verstild, gedempt en totaal onspectaculair. Om zo reflectie op te roepen."

null Beeld Stefaan Temmerman
Beeld Stefaan Temmerman

Nog een verdieping lager komen we op het gelijkvloers, een gigantische opslagplaats. Het dak is lek, dus twee tonnen moeten

de regendruppels opvangen die op deze grijze herfstdag binnensijpelen. In de hoogte hangen aan een waslijn grijze gipsen bladeren te drogen. "Hier ben ik zelf al lang niet meer geweest. Ik weet niet precies wat hier allemaal ligt. Wat een rommelhoop, zeg. Na vijftien jaar praktijk heb je natuurlijk veel verzameld."

In houten kisten zitten werken die nog naar het buitenland reizen om daar tentoongesteld te worden. Zo vertrekt 'Sea of Tranquility', een project rond een cruiseschip, naar Boston in januari.

"Dit pand is zo groot dat er geen beginnen aan is om het helemaal te renoveren. Eén verdieping hebben we volledig proper gekregen. Die noem ik het schoon verdiep." Op de Beeck gaat ons voor, de trap op naar de tweede verdieping, en laat ons binnen in de laatste etage van het pand. Het kantoor, met grote computerschermen waarop Op de Beecks films gemonteerd worden, en een grote vergadertafel. Met achterin een aparte ruimte, een soort black box. "Hier geef ik lezingen. Geregeld komen er groepen op atelierbezoek. Onlangs nog de mensen van het Walker Art Center in Minneapolis of curatoren van het Whitney Museum in New York. Dan stopt hier in Anderlecht zo'n bus vol luide Amerikanen. (lacht)"

null Beeld Stefaan Temmerman
Beeld Stefaan Temmerman

Race tegen de klok

Even samenvatten. Momenteel is Hans Op de Beeck een toneelstuk aan het schrijven dat hij ook zelf zal regisseren, voor Schauspiel Frankfurt. Voor het kasteel in het Franse Chamarande werkt zijn ploeg tegen de klok aan grijze menselijke figuren. Voor Tokio moet er een nieuwe animatiefilm komen. En voor een biënnale in India moet hij beginnen aan nieuw werk op papier. Is dat niet veel te veel?

"Het is veel. Dat is inderdaad problematisch, maar anderzijds is het ook heel schoon en puur, net omdat het zo intens is. Ik zeg niet dat de kunstenaar moet lijden en dat het allemaal op leven en dood moet zijn, maar ik hou ervan grenzen te verleggen en heel passioneel met iets bezig te zijn. Kunst maken zonder compromissen. Zo zit ik nu eenmaal in elkaar, ik moet altijd overdrijven. Toen ik rookte, rookte ik ook héél veel. Blijkbaar heb ik die extremen nodig. Gezapig een heel jaar aan één idee werken, dat zou ik niet kunnen.

"Voor mij moet het hard gaan. Al is het ook een permanente innerlijke strijd. Ik denk dat dat geldt voor elke creatieve ziel. Momenten van overrelativering waarop je denkt 'het geeft allemaal geen zin' worden afgewisseld door momenten van naïef vooruitgangsgeloof en enthousiasme. Dan geloof je dat je iets fantástisch op het spoor bent. Die twee alterneren voortdurend. Een kunstenaar verkeert dus in een permanente crisis en voelt een fundamentele twijfel over alles.

"Alle clichés waar ik vroeger om moest lachen blijken gewoon wáár te zijn. Louise Bourgeois zei dat haar werk haar redding was. Als jonge kunststudent vond ik dat pathetische flauwekul. Maar nu, zo veel jaren later, moet ik toegeven: als ik geen kunst meer mag maken, dan houdt het voor mij ook op. Louise had gelijk. (lacht)"

Hans Op de Beeck, 'The Drawing Room', tot 4 januari in de Botanique, Brussel.

Hans Op de Beeck

- Werd geboren in 1969 te Turnhout.

- Werkt in Brussel.

- Maakt naast installaties ook sculpturen, video's, animatiefilms, tekeningen, schilderijen, teksten, muziek en foto's.

- Studeerde vrije kunsten aan Sint-Lukas in Brussel, en nadien aan het HISK in Antwerpen en de Rijksakademie in Amsterdam.

- Was een jaar lang resident in het MoMA PS1 program in New York.

- Stelt in 2015 in Schauspiel Frankfurt zijn eerste theatervoorstelling voor.

- Heeft tot eind november een grote retrospectieve in het Sammlung Goetz in München.

Het atelier van Hans Op de Beeck huisvest sculpturen, schilderijen en rommel. Veel rommel. "Na vijftien jaar heb je natuurlijk veel verzameld."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234