Dinsdag 01/12/2020

Interview

Hans Bonte: "Screening ex-strijders gebeurt onvoldoende"

Beeld RV

Het OCAD, het orgaan dat instaat voor de analyse van de terreurdreiging in ons land, screent teruggekeerde Syriëstrijders onvoldoende. Dat zegt burgemeester van Vilvoorde Hans Bonte onderweg naar Washington waar hij vandaag samenzit met de Amerikaanse vicepresident Joe Biden.

Vilvoorde werd twee jaar geleden wereldberoemd toen bleek dat in geen enkele gemeente relatief gezien zo veel inwoners naar Syrië trokken om er te strijden tegen president Assad. 28 jihadi's zijn afgereisd, 8 keerden intussen terug. Het OCAD, het orgaan dat het niveau van terreurdreiging voor ons land bepaalt, heeft de taak om een risicoprofiel op te stellen van strijders die naar huis komen. Volgens Bonte doen zij dat veel te weinig.

Over het veiligheidsrisico van ex-jihadi's lopen de meningen sterk uiteen: volgens sommigen zijn het tikkende tijdbommen, andere stemmen spreken van getraumatiseerde kindsoldaten die psychische hulp nodig hebben. Uit ons land zijn naar schatting rond de 350 jihadi's naar Syrië afgereisd. Een honderdtal zou teruggekeerd zijn.

Niveau drie

Geweten is dat onder andere de Franse dader van de aanslag in het Joods Museum in Brussel, waarbij drie doden vielen, een tijd in Syrië verbleef en na zijn terugkeer naar Europa onder de radar van de veiligheidsdiensten bleef.

Hans Bonte (sp.a) zegt dat hij van de acht teruggekeerde inwoners slechts voor één persoon een risicoanalyse ontving. "Het gaat om de man die het meest recent is teruggekomen, enkele weken geleden. De boodschap was: hij staat voor niveau drie. Wij hebben er het raden naar wat dat betekent: schaduwen? Dagelijks controleren? Elke week op het politiekantoor ontvangen?"

Opvolging van ex-jihadi's is de taak van de lokale politie en de verantwoordelijkheid van de burgemeester. "Maar wij krijgen dus geen informatie. Dat ene profiel is een uitzondering. OCAD zegt mij dat ze tijd noch de middelen hebben om de analyses te doen."

In absolute aantallen gaat het in Vilvoorde om zeer weinig mensen. Een paar strijders zijn na hun terugkeer in de gevangenis opgesloten voor feiten gepleegd voor hun afreis, twee mannen zijn veroordeeld in het Antwerpse terrorismeproces rond Sharia4Belgium. Een aantal is verhuisd. Ook dat geeft problemen, zegt Bonte. "Ik heb de burgemeesters van de gemeentes waar zij gaan wonen informeel ingelicht over het verleden van hun nieuwe inwoners. Meer mag ik niet doen. Ik, noch mijn politiemensen, mogen de informatie delen die wij over hen hebben omwille van de privacy."

De aanpassing van de 'foreign fighters'-richtlijn, die de taken tussen OCAD en het lokale niveau verdeelt, is een van de maatregelen die de federale regering een tijd geleden aankondigde in een pakket van twaalf. Bonte zegt dat er sindsdien niets meer is gebeurd. "De federale regering moet eerst intern discussiëren, en nog liever in samenspraak met de oppositie. Daarna moet zij stoppen met praten en de maatregelen ook invoeren."

Het debat over bijvoorbeeld de voorwaarden voor het inzetten van militairen op straat en het laten bepalen van het nationale terreurniveau door politici in plaats van de inlichtingendiensten, barstte pas na de berichtgeving los.

Door een doorgedreven aanpak van stad, politie, onderwijs en sociale diensten is er sinds vorige zomer, zover bekend, niemand meer uit Vilvoorde afgereisd om te gaan vechten in het Midden-Oosten. Vorige zomer kreeg Bonte al eens bezoek van Amerikaanse vertegenwoordigers om te praten over de 'methode-Vilvoorde'. In september sprak hij al eens op het Witte Huis.

Bij het OCAD zijn ze verwonderd over de uitspraken van Bonte. "Het is niet aan ons om maatregelen uit te vaardigen", zegt directeur André Vandoren. "Dat doet het crisiscentrum. Wij bepalen de niveau. Wat daar precies mee moet gebeuren, dat is informatie die via voldoende structuren regelmatig gedeeld wordt. Sowieso maken wij van iedereen een dreigingsevaluatie en die sturen we door naar de lokale politie."

Barack Obama

Vandaag zit Bonte, samen met voornamelijk Amerikaanse burgemeesters, rond de tafel met vicepresident Joe Biden. Morgen spreekt hij op een veiligheidsconferentie georganiseerd door het Witte Huis. De aanwezigheid van president Barack Obama is aangekondigd.

De Amerikanen hebben in elk geval één ding door wat wij in Europa maar traag lijken te begrijpen, zegt Bonte. "De aanval op onze democratie en de waarden die daarmee samen hangen wordt op twee fronten gevoerd: je kunt de strijd in Syrië en Irak niet winnen zonder oog te hebben voor de eigen, lokale brandhaarden. Onze steden zijn, net zoals de Amerikaanse, erg kwetsbaar voor aanslagen. Dat is het afgelopen weekend in Kopenhagen nogmaals bewezen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234