Donderdag 12/12/2019

Hang eens wat muziek aan de muur

De originele partituur van Gustav Mahlers tweede symfonie ging zopas voor een recordbedrag van 5,3 miljoen euro onder de hamer. Handgeschreven partituren waren nog nooit zo populair als vandaag.

Toen het Londense veilinghuis Sotheby's twee weken geleden het originele manuscript van Gustav Mahlers tweede symfonie (Auferstehung, 1888-1894) te koop stelde, had werkelijk niemand verwacht dat er decennia oude records zouden sneuvelen. Na dertig jaar gelden de 232 handgeschreven pagina's nu als het duurste muzikale manuscript ooit.

Afgelopen zomer deed zich iets gelijkaardigs voor. Bij veilinghuis Christie's ging een originele partituur van Bach onder de hamer: de prelude, fuga en allegro voor luit of piano (BWV 998). Dik 3 miljoen euro leverde dat op. De Mahler ging voor 5,3 miljoen euro de deur uit.

"De bedragen verbazen me, maar tegelijk ook niet", vat Johan Devroe van het Brusselse veilinghuis The Romantic Agony de teneur samen. Want partituren komen zelden op de markt. "Bij pakweg Picasso ligt het anders. Natuurlijk is zijn werk prijzig, maar hij heeft zo veel geproduceerd. Van Mahler kun je dat niet zeggen. Zulke manuscripten zitten meestal vast in archieven, bibliotheken of soms nog bij de familie."

Dirigent spelen

De symfonie van Mahler werd ooit door zijn vrouw Alma aan dirigent Willem Mengelberg geschonken, die het nadien verkocht aan de dit jaar overleden zakenman en publicist Gilbert Kaplan, die als hobby al eens graag orkestdirigent speelde met de partituur.

Maar belangrijker is de opmars van de autograaf of het originele, met de hand geschreven of getekend werk. Lange tijd kon dat alleen verzamelaars met historische interesse boeien. "Vroeger lag de focus op het afgewerkte product, maar nu is er veel aandacht voor de eerste poging of de eerste schets die eventueel leidde tot het uiteindelijke schilderij", vertelt Peter Bernaerts van Antwerpse veilingshuis Bernaerts.

"Ik heb zelf al een aantal partituren van relatief onbekende componisten te koop gesteld, en die raken altijd vlot verkocht. Zoals alles wat handgeschreven is. Een autograaf tilt een collectie naar een hoger niveau. Het idee is dat je daarmee dichter bij de geest van de kunstenaar komt."

De poel droogt op

Kattebelletjes van Rene Magritte gaan volgens Devroe makkelijk voor dik 400 euro over de toonbank. "Een tijd geleden verkocht ik brieven van Peter Tsjaikovski en Frédéric Chopin. Gewone berichten aan vrienden of orkestleiders, niet eens zo belangrijk. Die gaan voor 5.000 tot 10.000 euro." Dat verklaart wellicht de bitse ruzie tussen academici over de authenticiteit van een partituur van Beethoven, die twee weken geleden daardoor niet verkocht raakte bij Sotheby's.

Die plotse aandacht heeft ook een meer prozaïsche verklaring: er komen nog weinig nieuwe, klassieke kunstwerken op de markt, terwijl het aantal kopers toeneemt. Wereldwijd schieten nieuwe musea als paddenstoelen uit de grond die stukken nodig hebben, vooral in het Midden-Oosten. Bernaerts: "De poel droogt stilaan op."

En dus wordt er naarstig gezocht naar interessante koopjes, ook door investeerders die in handgeschreven teksten of tekeningen, per definitie unieke werken, een lucratieve belegging zien. "De autograaf is relatief onontgonnen terrein." Bernaerts verwijst ook naar de tekening van Rubens waarvoor de ondernemer Fernand Huts dit voorjaar 670.000 euro betaalde. "Vers op de markt, en wetenschappelijk valt er nog veel aan uit te pluizen. Zo'n werk leeft, en dat is interessant."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234