Zondag 09/08/2020

Handelaar des doods uitgeleverd

De Russische regering is woest over de onverwachte uitlevering en dat heeft onder andere te maken met het feit dat Bout ook ex-KGB-spion is en op de hoogte van tal van staatsgeheimen.

Het was onder zware politiebeveiliging dat Bout gisteren van zijn gevangenis in Bangkok naar de Don Muangluchthaven werd gevoerd. De Thaise autoriteiten hadden niets aan het toeval overgelaten: op het moment dat het konvooi op de tarmac arriveerde, stonden op het dak van het gebouw vijftig agenten waaronder scherpschutters. Bout werd onmiddellijk naar een klein straalvliegtuig geleid waarin naast de twee piloten ook zes leden van de Amerikaanse Drug Enforcement Administration (DEA) zaten.

Diezelfde DEA had Bout in maart 2008 in de val gelokt. Hij was naar Bangkok gereisd om er met leiders van de Colombiaanse Farc-rebellen een wapendeal te sluiten. Maar tijdens de transactie, die in een luxehotel plaatshad, bleek dat de Farc-leiders in feite Amerikaanse agenten waren. In afwachting van zijn uitlevering aan de VS belandde Bout in een Thaise cel.

Wat volgde was een wedstrijd machtsdiplomatie tussen Washington en Moskou. Bout is een voormalig KGB-agent die al jaren bescherming geniet van de Russische autoriteiten. Thailand kwam door deze zaak in een bijzonder delicate situatie terecht. Bangok riskeerde een regelrecht conflict met de Obamaregering, terwijl de uitlevering de relaties met Rusland, een steeds belangrijkere handelspartner, onder druk zou zetten.

In oktober besloot een Thaise rechter dat er voor Bouts uitlevering geen enkel juridisch obstakel meer was en gisteren hakte de regering in Bangkok de knoop door: Bout moest onmiddellijk naar de VS gevlogen worden. “Het was onze job om een juiste beslissing te nemen”, zei de Thaise premier Abhisit Vejjajiva gisteren. “De beslissing van het kabinet was gebaseerd op een rechterlijke beslissing. Dit is geen politieke zaak en er was geen enkele reden om de uitlevering tegen te houden.” Over het feit dat zijn land geklemd zat tussen Amerikaanse en Russische belangen was premier Vejjajiva heel kort. “Het was omogelijk om iedereen tevreden te stellen.”

Opmerkelijk was dat noch de Russische autoriteiten, noch Viktor Bouts vrouw Alla vooraf op de hoogte werden gebracht van de uitlevering. Dit maakte de Russische verontwaardiging des te groter. “Het is zeer betreurenswaardig dat de Thaise autoriteiten zijn gezwicht voor de politieke druk van buitenstaanders en deze illegale uitlevering toch hebben laten doorgaan”, leest een officiële mededeling van het Russische buitenlandministerie, dat eerder al aankondigde dat deze kwestie de Amerikaans-Russische relaties zware schade kan berokkenen.

Dealer van krijgsheren

Alla Bout deed gisteren nog een dramatische poging om haar man voor de uitlevering te zien, maar kwam net te laat. “Niemand wist hiervan”, verklaarde ze aan de Russische televisie. “Ik kwam naar de gevangenis maar Viktor was er niet meer. Het is overduidelijk dat deze beslissing werd genomen onder Amerikaanse druk.”

Volgens verschillende VN-rapporten was Bout, bijnaam ‘de handelaar des doods’, de spilfiguur van een internationaal netwerk van wapensmokkelaars. Met zijn vloot van veertig tot zestig vliegtuigen bevoorraadde hij meer dan tien jaar lang de belangrijkste krijgsheren ter wereld. Onder zijn belangrijkste klanten bevinden zich zonder meer de voormalige Liberiaanse president Charles Taylor en de voormalige Congolese vicepresident Jean-Pierre Bemba. Zowel Taylor als Bemba staan momenteel terecht voor het Internationaal Strafhof in Den Haag.

In 1995 woonde Bout een hele tijd in België, waar hij vanuit de luchthaven van Oostende opereerde. Bout viel toen op door zijn luxueuze levensstijl: grote villa, Porsche Carrera. Zowel gerecht als media kregen steeds meer aandacht voor zijn activiteiten. In 1997 verlaat Bout Oostende en bouwt hij een nieuwe uitvalsbasis uit in de Verenigde Arabische Emiraten. Wanneer hij ook daar gearresteerd dreigde te worden, vluchtte hij naar Rusland waar hij in een luxeappartement leefde en regelmatig interviews gaf aan de Russische media.

Het was de Belgische onderzoeker Johan Peleman, toen in dienst voor het Antwerpse researchinstituut Ipis, die de activiteiten van Bout in kaart bracht. Bouts levensverhaal bood inspiratie voor de Hollywoodfilm Lord of War met Nicholas Cage in de hoofdrol.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234