Dinsdag 07/12/2021

Handboek van kaders en doek

New York Times-journalisten mogen 'to strangle' alleen

Kommafuckers

'Het officiële stijlboek van 's werelds meest gezaghebbende krant.' Uitmuntend in bescheidenheid kun je de slagzin op de cover van het stijlboek van 'The New York Times Manual of Style and Usage' bezwaarlijk noemen. Begrijpelijke zelfverzekerdheid, echter, als je weet dat de 'Times' zo'n duizend journalisten in dienst heeft en dat de twee samenstellers samen meer dan zeventig jaar 'newsroom experience' achter de kiezen hebben.

"Eigenlijk zijn er twee soorten stijl", merken de auteurs in hun inleiding op. "De eerste vorm is te vergelijken met de vakbekwaamheid van de schilder, de tweede - die we in dit stijlboek behandelen - gaat meer over zijn materiaal: kaders en doek. Spelling, grammatica en interpunctie ondersteunen het vakmanschap van de schrijver. Tussen een Martini en een martini is er inderdaad maar weinig verschil, maar strikte regels op dit vlak beschermen tegen het soort slordigheid dat de lezer aan het waarheidsgehalte van grote verhalen kan doet twijfelen."

Klopt natuurlijk. Zo'n exhaustieve, alfabetisch gerangschikte kommaneukerij van meer dan 360 pagina's kan de coherentie van de krant alleen maar ten goede komen. Soms worden de redacteurs echter wel heel stevig bij het handje gehouden of betuttelend toegesproken. Wie schetst bijvoorbeeld hun verbazing als ze uit het boek vernemen dat Allah "the Muslim name for God" is. Het woord heaven schrijf je dan weer met kleine h, behalve - zo staat er uitdrukkelijk bij - in het zinnetje "I thank Heaven". Soms gaan de subtiliteiten nog verder dan dat. Zo leert de aandachtige lezer bijvoorbeeld dat 'pompoms' en 'pom-poms' en 'pompons' drie totaal verschillende dingen zijn - tussen een snelvuurkanon en een bloem ligt in de taal van Rushdie maar één lettertje verschil. Air Force schrijf je met hoofdletter als het over de luchtmacht van Uncle Sam zelve gaat; voor buitenlandse vliegtuigen volstaat - geheel in de psyche van de ware grootmacht - een minuskel. 'To strangle' gebruik je alleen als het slachtoffer daadwerkelijk het hoekje om gaat; blijft hij in leven, dan volstaat 'to choke'. Amusant is dan weer de uitgesponnen passus die aan de golfsport wordt besteed: "Spell out the number of holes, tees and strokes below 10: 'he took six strokes on the ninth hole; She fell behind on the 10th hole'. But use numerals for scores: 'He shot a 6'. Also: '72-hole tournament, 2-foot putt; 95 yards; par 4; par-4 hole; two-over par 6; on the green in 2'. Voer voor yuppies, maar dat woord gebruik je volgens de NYT-stilisten maar beter niet meer omdat het oubollig hip geworden is, net zoals overigens zijn afgeleiden buppie (black urban professional) en ouppie (old urban professional). Een mens zou van minder een puntkommahoofd krijgen...

Ook de politieke correctheid komt geregeld om het hoekje kijken. Zo gebruik je als weldenkend New Yorks redacteur maar beter niet 'alien' als je het over migranten hebt, want dat woord doet aan groene mannetjes denken en roept - hoewel technisch gesproken correct - negatieve assiociaties op. Hetzelfde geldt voor 'dumb', dat gaandeweg uitgesproken pejoratief is geworden en dus bij voorkeur door 'mute' wordt vervangen als je iemand die 'stom' is bedoelt - die niet kan spreken, dus.

En dan zijn er nog de nieuwe media, waaraan het stijlboek van The New York Times terecht heel wat aandacht besteedt. Zo leren we wat het verschil is tussen 'bits per second' en 'baud rate', en vernemen we dat e-mail naargelang van de omstandigheden op drie verschillende manier gespeld moet worden. Hoewel enkele jaren voorop, hebben de Amerikanen blijkbaar toch nog altijd meer ontzag voor de wereld aan gene zijde van de modem dan wij Europeanen. Zo leert het stijlboek dat we 'Internet' met hoofdletter schrijven. En dat terwijl de nieuwste druk van Van Dale ons dat in het Nederlands net uit het hoofd had gepraat.

Jean-Paul Mulders

gebruiken als het slachtoffer daadwerkelijk het hoekje om gaat; blijft hij in leven, dan volstaat 'to choke'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234