Zaterdag 03/12/2022

Hamburg, stad van shoppen en schnaps

Er zijn veel zwanen in Hamburg. Er is dan ook veel water, meer dan in Amsterdam of Venetië. Modeontwerpster Jil Sander woont in het mooiste huis van de stad, de hoeren worden elk weekend per bus vanuit het Wit-Russische Minsk aangevoerd en op zondag nuttigen de Hamburgers om vijf uur 's morgens een gepekelde haring met schnaps. Maar het shoppen is er top.

Door Ivo Weyel

Hamburg is de op een na rijkste stad van Europa. Het herbergt de meeste miljonairs van Duitsland. Het heeft het meeste water van alle Europese steden, de meeste bruggen (meer dan Londen, Amsterdam en Venetië samen) en de meeste zwanen. Met de misdaad valt het in vergelijking met andere steden opzienbarend goed mee, en een recent onderzoek wees uit dat de geluksfactor bij de bewoners aanzienlijk hoger ligt dan in de overige Duitse steden. Het is de ongekroonde hoofdstad van de Duitse mode (Jil Sander, Wolfgang Joop en Karl Lagerfeld zijn er geboren dan wel neergestreken), het is het ict-centrum van het land, de uitgeverswereld zit er en de grote verzekeringsmaatschappijen hebben er hun hoofdkantoren. En ze zijn er ook nog goed voor het milieu: de gemeenteraad heeft jaren geleden al besloten dat de stad elk jaar 2.000 nieuwe bomen moet planten. Klinkt allemaal heel mooi. Maar is Hamburg daarom een mooie stad? En een leuke stad? Of een spannende stad?

Het antwoord daarop is niet simpel, want de stad heeft voor- en tegenstanders. Hamburg heeft zelfs een grote schare fans, maar mooi? Statig, ja. Residentieel, oké. Monumentaal op z'n tijd, en af en toe zelfs wijds. Rustig ook. Maar mooi? Spannend?

Ooit interviewde ik Jil Sander in haar huis in Hamburg. Een groot huis. Of eigenlijk twee. In de wetenschap dat Hamburg de op een na rijkste stad van Europa is en mevrouw Sander er de twee allergrootste huizen bezit (eentje als kantoor en eentje als woonstee), die naast elkaar langs de oever van de Alster staan (of was het de Elbe, beide rivieren komen elkaar immers in de stad tegen), en die na het neerlaten van de tussenliggende schutting bovendien over een parkachtige tuin beschikken, kun je er vanuit gaan dat mevrouw Sander mooi woont. Dat zei ik haar ook om het ijs te breken aan het begin van ons gesprek, nadat zij (een minuscule verschijning met een keiharde rotkop erop) zojuist de immense zitkamer was binnengelopen.

"O", zei ze, "en u bepaalt wat mooi is en niet mooi?"

Onnodig te vermelden dat het interview daarna uitermate stroef verliep en mijn eerste kennismaking met Hamburg niet de beste was. Mijn tweede bezoek verliep aanmerkelijk beter. Al komt Hamburg nog steeds niet in mijn steden-toptien voor. Of zelfs toptwintig. Het zou erg hip zijn geworden de laatste tijd, werd me voorgehouden. Maar ja, dat zeggen ze ook van Dubrovnik, en dat is echt nog steeds niet hipper dan een geïsoleerd Zwitsers bergdorpje.

Gelukkig heeft de stad wel verschillende gezichten. Aan de ene kant is er de oude binnenstad met de Neuer Wall als epicentrum van het Shoppen. Met een hoofdletter, want Hamburgers nemen hun shoppen zeer serieus. Men kleedt zich er chic voor aan (of lopen ze er altijd zo bij?) en op zaterdagmiddag is de autoparade er van een dermate duur gehalte dat die in de Louizalaan erbij afsteekt als eentje van tweedehands Dinky Toys. Alle internationale merken zijn er natuurlijk te vinden: Prada, Gucci, Sander, Joop!, Lagerfeld, Louis Vuitton, Chanel, whatever. Aan de oever van de binnenzee, de Binnenalster, waar de winkelstraten op uit lopen (een waterpartij die vaak wordt omschreven als 'idyllisch' dan wel 'romantisch', maar dat zal wel komen door het gros zwanen dat er ronddrijft en zich ongans - ganzen zijn er trouwens ook in veelvoud - vreet aan de toegeworpen stukken Kuchen), wordt er na afloop koffie genuttigd, alvorens men weer afreist naar de villawijken.

Aan de andere kant is er natuurlijk de fameuze Reeperbahn, de enige hoerenwijk (ook wel Kiez genoemd) ter wereld die kan wedijveren met de rosse buurt van Amsterdam. Sex, Arsche, Homo, Gummi, Straf, Bondage, Fetisch, Piss, Busen; het kan en mag allemaal, zowel in neon als in den vleze. Files prostituees staan op straat, met bussen worden ze uit de oostelijke provincies aangevoerd. Zelfs met Minsk in Wit-Rusland bestaat er een pendeldienst.

Enkele jaren geleden heeft hier een rigoreuze vernieuwing plaatsgevonden, gepaard met grote opknapbeurten en subsidies en het oppoetsen van een nieuw, trendy imago. De plannen zijn mislukt. Hier en daar zit er in Kiez nog wel ergens een hip eethuisje of trendy club (zoals Herzblutt en de Gum Club), maar het merendeel is weer terug bij waar het beroemd mee is geworden: platte seks. Vooral veel lallende Britten volgen het beroemde voorbeeld van John Lennon, die ooit verkondigde dat hij wel was geboren in Liverpool, maar opgroeide in Hamburg.

Nee, dan Neumühlen aan de oever van de Elbe. Een stadswijk in het zuiden van de stad waar oude pakhuizen zijn/worden verbouwd tot hypermoderne loftappartementen met ondergronde parkeergarages en wijds uitzicht over het water, waar vrachtschepen af- en aanvaren. Grote reclamebureaus, geslaagde creatievelingen en aanverwanten openen hier hun kantoren. Natuurlijk is dit tevens dé plek voor alle nieuwe restaurants, bars en uitgaansgelegenheden. Ze zitten naast elkaar: IndoChine (geweldige cocktails), Darling Harbour (met de beste antipasto ever), Milano, Au Quai. Stuk voor stuk internationaal georiënteerde tenten met allesbehalve Duitse namen. Voorrijden kan hier louter en alleen in een Porsche (zwart of zilvergrijs). Mercedesen en BMW's horen hier niet, die dienen in de winkelwijk rond de Neuer Wall te blijven.

Een stuk experimenteler gaat het er aan toe in de wijk Eppendorf. Langs de Klosterallee bevinden zich de beginnende avant-gardistische designers met hun winkeltjes en ambities, klaar om door te stromen naar de duurdere shoppingplekken. Vooral bij mooi weer is het hier goed toeven, wanneer de cafeetjes en lunchgelegenheden hun stoelen en tafels buiten zetten. Het is hier zowel lommer- als kinderrijk. Veel jonge gezinnen zijn hier neergestreken in de mooie, grote en oude appartementen met (tot voor kort nog) relatief lage prijzen. Maar ook het grote en trendy geld heeft dit stadsdeel al bereikt. En dan vooral 's avonds en 's nachts als de clubs hier opengaan, met momenteel Bereuther als meest geliefde (en zoals dat met clubs gaat tevens meest ontoegankelijke) adres.

Laat opblijven, dan beter ook maar niet naar bed en linea recta door naar een van de vele vroege ochtendmarkten die Hamburg rijk is. Vooral de Fischmarkt is elke zondagochtend vanaf vijf uur (van 16 november tot 14 maart is dat vanaf zeven uur) zowel bij doorzakkers als vroege vogels erg populair. Vroeger werd hier de verse vangst uit de haven direct op de kade verhandeld, nu is er van alles wat. Van tweedehandsspullen tot vis, van levende kippen en hanen tot kleding. Waar het echter vooral om gaat is de levendigheid in de oude veilinghal, waar zondag voor dag en dauw al levende muziek klinkt. De orkestjes bieden luidkeels tegen elkaar op, hun repertoires variëren van Duitse hoempa tot My Fair Lady, en de instrumenten lopen uiteen van een elektronische piano tot een als hooivork vormgegeven gitaar. Overal staat of zit men te genieten van allerhande Fischspezialitäten (ze zijn hier gek op gepekelde haring) gecombineerd met een stevige fles sekt of schnaps. Dat hier hele busladingen toeristen uitgestort worden mag de pret niet drukken. Officieel moet het hier om tien uur afgelopen zijn (anders zou het de mensen er maar vanaf houden om ter kerke te gaan), maar meestal loopt het nog een uurtje langer door.

Een groter contrast met het nabijgelegen Design Center Stilwerk is nauwelijks denkbaar. Dit in een voormalig gebouw van de vismarkt gevestigd designcentrum herbergt ontelbare winkels die in het klein of groot iets doen op designgebied. Ruim 10.000 meter keukens, badkamers, meubels, vazen en modieuze hebbedingetjes. Binnen is het een stuk rustiger dan bij de vis. De toeristenbus laat dit dan ook links liggen.

In Hamburg is een opvallende rol weggelegd voor kunst en cultuur. Of juist een onopvallende. Als rijke stad met een nog rijker verleden (het was al vanaf de twaalfde eeuw de belangrijkste havenstad van het handelskartel Hanse, dat in de Middeleeuwen de Europese handel domineerde, en in de negentiende eeuw had de stad zelfs de meest winstgevende koopmansvloot ter wereld), zou je een keur aan beroemde musea en andere cultuurtempels verwachten. Helaas. Oké, de Hamburgische Staatsoper wordt beschouwd als een van de belangrijkste van Europa en de Hamburg Kunsthalle doet aardig haar best (hoewel je door haar over te slaan ook niks mist), maar daarna verval je toch al rap in dingen als het Erotische Museum, de Kramerambtsstuben (museum van historische huisjes voor koopmansweduwen) of het Altona Museum, waarin onder andere de geschiedenis van het vissen op gezellige, maar bovenal zeer gedetailleerde wijze onder de loep wordt gehouden.

Dan toch maar liever verdergaan met waar Hamburg het beste in is: shoppen.n

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234