Dinsdag 18/05/2021

HALINA REIJN

Bij de première van Caligula door het Toneelhuis in Antwerpen staan gewapende mannen voor de Bourla-schouwburg. Hun mitrailleurs wijzen naar de grond, maar zijn daarom niet minder indrukwekkend. Het voelt een beetje misplaatst, zo veel machtsvertoon op een plek die enkel kunst en cultuur zou moeten ademen, maar als ik in de zaal zit, ben ik toch blij dat ze er staan. Misschien zijn gewapende agenten zinloos spierballenvertoon, voor nu is zelfs een simulatie van veiligheid welkom. De voorstelling over een doorgeslagen dictator krijgt een enorme lading in de context van de huidige tijd. De oranje kostuums verwijzen naar Guantanamo Bay waar terroristen werden opgesloten en de thema's macht en geweld denderen ons verzenuwde brein op een andere manier binnen dan een paar weken geleden.

De volgende dag spelen we aan de rand van de stad The Fountainhead. De voorstelling is uitverkocht en onder iedere andere omstandigheid hadden wij het een feest gevonden om hier te spelen. Nu is alles anders. In Brussel is sprake van een total lockdown. De beelden van soldaten die door uitgestorven straten marcheren, ongeruste telefoontjes van het thuisfront - "Er is een negatief reisadvies voor België!" - en berichten in de krant die afraden op plekken te komen waar veel mensen samen zijn - theaters, sportvelden, winkelcentra... - doen ons huiveren wanneer we met onze scripts, schmink en kostuums richting theater lopen.

"Waarom staat er geen politie?" vraagt Jannie als we de hoofdingang naderen. Niemand weet het antwoord. Eenmaal binnen checken we aarzelend de nooduitgangen en vragen waarom de Bourla, de bioscopen en zelfs het Arenbergtheater wel bewaakt worden en wij niet? "Je kunt je niet beschermen tegen dit soort geweld", zegt een technicus. "Weet je hoeveel in- en uitgangen dit gebouw heeft?" En: "Als er sprake was van een reële dreiging, zouden we niet spelen. Zinvol of niet, een politiemannetje in de coulissen had me nu een beter gevoel gegeven. Ik staar benauwd naar de twee grote deuren waardoor met gemak een groep gekken zou kunnen komen lopen om het vuur te openen op ons ongelovigen.

Ik wil niet op en schaam me voor mijn angst. Hoe weer je je tegen dit soort geweld? Spelen met een kogelvrij vest is geen optie als je de helft van je rol naakt bent. De dood interesseert me nog niet eens, maar de pijn, en de onvermijdelijke hysterie die eraan vooraf zullen gaan, doen me ineenkrimpen van afschuw. Ben ik een lafaard? "We moeten júist spelen, zeker deze voorstelling!" praat een collega me moed in.

Als ik een uurtje later in mijn blootje over het toneel drentel, ben ik de kwade mannen en hun kalasjnikovs vergeten. De magie van het theater doet zijn werk. Als Ramsey en ik aan het eind van het stuk onverwacht opkomen vanuit de zij-ingang bij het publiek, zie ik een vrouw naar haar hart grijpen, ik wil bijna stoppen om mijn excuses aan te bieden en te roepen : "Het hoort erbij, niet bang zijn!", maar de voorstelling dendert voort. Aan het eind is iedereen opgelucht, spelers en publiek. "Niet bang zijn", zeggen we tegen elkaar. "Dat is ons enige wapen."

Halina Reijn is actrice bij Toneelgroep Amsterdam en schrijft wekelijks over wat haar bezighoudt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234