Donderdag 27/01/2022

HALINA REIJN

Terwijl wij allemaal glazig voor ons uit staren, priemen de zwarte ogen van de Syrische vluchteling dwars door onze clownsmaskers

Dantons dood is een toneelstuk van Büchner uit 1835 dat gaat over de Franse Revolutie. Twee vrienden die de revolutie ontketend hebben in de hoop op een betere wereld, weten in de laatste fase ervan niet hoe ze die utopie exact moeten inrichten.

Johan Simons regisseert onze versie die bijna in première gaat. In Hoorn werken we aan de laatste scènes voor we in Amsterdam vrienden, familie en pers naar ons werk zullen laten kijken. Twee van Nederlands allerbeste acteurs, Hans Kesting en Gijs Scholten van Aschat, spelen Danton en Robespierre. We werken samen met theatermaakster Adelheid Roosen, die voor de gelegenheid honderd mensen uit de wijk heeft opgetrommeld. Elke keer als we de voorstelling spelen, zullen zij ons vergezellen op het toneel en daar ook daadwerkelijk hun huis van maken. Volgens Adelheid trekken ze als nomaden door onze voorstelling heen.

In Dantons dood speelt het volk uit wiens naam de revolutie zich voltrekt een grote rol. In onze interpretatie van Büchners klassieker betreedt het volk onder leiding van Adelheid dus letterlijk de bühne. Het plan is dat ze in de verschillende theaters waar we spelen zullen koken, leven en dus ook overnachten.

Een aantal van hen is gevlucht tijdens echte revoluties. Een Syrische man is nog maar kort in Nederland en heeft de helft van de tijd geen idee waar we het over hebben. Adelheid en haar mensen doen geweldig hun best om iedereen op de hoogte te stellen van wat er zich allemaal afspeelt tijdens de repetities. De bijna twee eeuwen oude teksten van Büchner krijgen een compleet andere lading als er een vluchteling uit Afghanistan naar zit te luisteren dan wanneer we ze enkel tot elkaar zouden richten.

Wij dragen oude, klassieke kostuums uit de tijd van het stuk, terwijl de mensen van Adelheid hun eigen moderne kleding aanhebben. Ons decor is van nu en heeft iets weg van een buurthuis of een gymzaal in de wijk waar mensen zouden schuilen mochten er zich sociale onrusten of natuurrampen voltrekken.

Dantonist Lacroix verzucht ergens in het midden van het stuk van uit zijn luie stoel: "We moeten handelen!" en laat vervolgens zijn armen nutteloos langs zijn lijf bungelen. Terwijl wij allemaal glazig voor ons uit staren, priemen de zwarte ogen van de Syrische vluchteling dwars door onze clownsmaskers en voelen wij ons volstrekt belachelijk in onze groteske kostuums.

Als we lunchen, zitten de acteurs aan de ene kant van de kantine gebogen over hun scripts en borden, terwijl de mensen uit de wijk aan de andere kant soep en brood krijgen voorgeschoteld. Hoe lang zal het duren voor we één groep worden en er vriendschappen en connecties ontstaan?

Tegen een oude, uit Bangladesh gevluchte vrouw zeg ik die middag in mijn rol van een vrouw die weet dat haar man geëxecuteerd zal worden: "De wereld is zo groot en bevat zo veel dingen, waarom nou juist dat ene, waarom willen ze me nou juist dat éne afpakken, wat willen ze daarmee aanvangen?" Terwijl ze maar half verstaat wat ik zeg, knikt ze zo ernstig dat mij de tranen in de ogen springen.

"We moeten handelen", denk ik en ga op de terugweg naast haar in de bus zitten. Wat voor zin heeft het theater te maken, als je niet leeft wat je verbeeldt?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234