Vrijdag 14/08/2020

Hakken op een voetstuk

Met S.H.O.E.S. Over hoge hakken en echte liefde stalt de Rotterdamse Kunsthal meer dan 400 paar hooggehakte muiltjes uit. Wij zochten uit waarom sierlijk schoeisel vrouwen én mannen weke knieën bezorgt.

In 1998 kregen schoenminnende vrouwen een eigen heldin op het kleine scherm. De New Yorkse schrijfster Carrie Bradshaw uitte zich al in het eerste seizoen van serie Sex and the City als een schoenenfreak. In de ene scène zwijmelt Bradshaw bij een paar roze Dolce & Gabbana-sandalen met dons, in de andere bekent ze aan haar Franse vlam dat ze verslaafd is aan schoenen. Een verslaving die haar, zo rekent de New Yorkse uit in seizoen 4, een astronomische 400.000 euro lichter maakte.

Bradshaw is met haar collectie van meer dan honderd paar schoenen een uitzondering. De gemiddelde Amerikaanse vrouw bezit zeventien paar schoenen, de gemiddelde Britse vrouw heeft er maar liefst 39. De Belgische vrouw zit er met elf tot twintig paar keurig tussenin.

Merkenexpert Martin Lindstrom, die het boek Truth and Lies About Why We Buy schreef, vergelijkt schoenen kopen met het gedrag van een junk. "De stof dopamine komt vrij in onze hersenen wanneer we iets passen dat we begeren", legt hij uit in zijn boek. "Dit zorgt voor een korte high, vergelijkbaar met de sensatie die drugs teweegbrengen.

"Meestal dooft dat gevoel uit zodra we onze bankkaart bovenhalen, want dan steekt schuldgevoel de kop op. Maar bij schoenen is dat niet het geval. Deze categoriseren we immers als een praktische aankoop, want we kunnen ze verschillende keren per week dragen. Dankzij die redenering blijft het gelukzalige gevoel van voor de aankoop langer hangen."

Schoenen maken dus eenvoudigweg gelukkig, maar volgens sommige onderzoekers handelen schoengekke mensen naar hun oerinstincten. Pumps kopen stimuleert volgens Suzanne Ferris, schrijfster van Footnotes: On Shoes, de 'verzamelaars-spot' in onze hersenen. "Vrouwen benaderen schoenen vaak onbewust op die manier. Mooie schoenen zijn net beeldhouwwerken. Daarom bezorgt elk nieuw paar ons een kleine adrenalinestoot. Ze maken fashionista's week, zoals een unieke postzegel een filatelist week maakt."

Daarnaast verlengen pumps met een stevige hak ook. "En net als in het dierenrijk associëren we lengte met macht", zegt biologische antropologe Helen Fisher. "Hoge hakken doen je status stijgen. Vrouwen dragen ze onbewust om zichzelf naar een hogere sociale klasse te tillen, maar ook om mannen te behagen."

Penisnijd

Sigmund Freud verklaarde de fascinatie van mannen voor hoge hakken in zijn essays over seksualiteit. Hoge hakken herinneren mannen volgens Freud aan het fallussymbool, en dat stelt hen gerust. Wanneer vrouwen stiletto's dragen, zo redeneren ze, is hun penisnijd gesust. De hakken zorgen ervoor dat ze de nood om mannen te castreren kunnen onderdrukken: "zonder de aanwezigheid van deze fallusvormige objecten kunnen mannen geen seksuele ontlading ervaren. Het is een essentieel onderdeel van de vrouw waarmee hij het bed deelt. Zonder die voorwerpen is ze in zijn ogen gecastreerd."

Een ietwat voorbijgestreefde redenering. De meeste mannen zullen verklaren dat hakken eenvoudigweg sexy zijn. Ze verlengen de benen en dat associëren we onbewust met jeugdigheid. Bij jonge meisjes groeien de benen en armen het eerst, waardoor pubers een korte periode onnatuurlijk lange benen hebben. Daarom linken we ranke, ellenlange benen aan een jeugdige leeftijd.

"Wanneer een vrouw een paar hakken aantrekt, krijgt ze een ander figuur, een andere attitude. Ze staat rechtop en is zich bewust van haar lichaam", zei schoenenkeizer Christian Louboutin er ooit over. Volgens hem passen vrouwen pumps door rechtop te staan. "Ze kijken naar zichzelf in de spiegel, naar wat de schoen voor hen doet."

Daarnaast verklappen onze schoenen blijkbaar meer over ons dan we zelf beseffen. De universiteit van Kansas liet in 2012 studenten foto's van het schoeisel van 208 proefpersonen beoordelen. De studenten konden succesvol het geslacht, de leeftijd en het inkomen van de proefpersonen raden op basis van hun schoenen. De schoenen van de deelnemers vertelden verrassend genoeg ook iets over de manier waarop de mensen in hun relaties staan. Nieuwe, goed onderhouden schoenen zaten vaak aan de voeten van mensen met bindingsangst. Daarnaast vertelden de schoenen ook iets over de meest uitgesproken karaktertrekken van de deelnemers. Enkellaarsjes hoorden vaak bij agressieve persoonlijkheden en conformisten dragen doorgaans functionele en praktische schoenen. Oncomfortabel schoeisel werd dan weer vaker gedragen door kalme personen.

En zeg nu zelf. Als je bent wat je draagt, ben je dan liever een paar slanke, elegante pumps of twee fantasieloze sandalen van Birkenstock?

S.H.O.E.S. Over hoge hakken en echte liefde loopt nog tot 11/5 in de Kunsthal, Rotterdam. www.kunsthal.nl

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234