Donderdag 01/12/2022

Haïtianen voor het eerst naar de stembus sinds val president Aristide

Hoeveel uitzicht bieden verkiezingen in een land waar chaos de regel is en kidnapper het succesrijkste beroep?

De verkiezingen van de wanhoop

In februari 2004 vertrok president Aristide naar Zuid-Afrika in ballingschap. Vandaag doen de burgers van het even arme als gewelddadige Haïti een zoveelste poging om hun staat op het democratische spoor te krijgen.

Brussel / Port-au-Prince

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

In februari 2004 moest de democratisch verkozen maar bepaald ondemocratisch regerende priester-president Jean-Bertrand Aristide Haïti verlaten. Hij deed dat zowel onder druk van vervaarlijk oprukkende gangs als van een op afstand toekijkende internationale gemeenschap. In een klimaat dat intussen enkel maar verslechterd is, trekken 3,5 miljoen geregistreerde kiezers, minder dan diezelfde internationale gemeenschap had verhoopt, vandaag naar de stembus.

Gekozen wordt voor een parlement en een president. In het allegaartje van 33 kandidaten, onder wie een bendeleider en een wapentrafikant, maakt René Préval, een ex-bondgenoot van Aristide en de enige verkozen president ooit die zijn mandaat uitzat (1996-2001), de beste kans om staatshoofd te worden. De stembusgang, waar de internationale gemeenschap 60 miljoen dollar voor uittrok, had eind vorig jaar al moeten plaatsvinden. Wegens de voortdurende onrust werd hij echter vier keer uitgesteld.

Dat de opvolger van de erg ongeliefde overgangspresident Gérard Latortue heikele dossiers op zijn bureau zal krijgen, is nog zacht uitgedrukt. Gemiddeld worden de 8,3 miljoen Haïtianen hooguit 52 jaar oud, verdienen ze 1,07 dollar per dag en heeft 20 procent van de actieve bevolking iets als een baan. Meer dan de helft van de inwoners kan lezen noch schrijven, een even groot aantal heeft geen toegang tot drinkbaar water. Het platteland is een woestijn geworden omdat bomen als brandstof gekapt worden, wegen zijn er zo goed als niet.

Ook geweld en doodslag, en het laatste jaar vooral winstgevende ontvoeringen en afpersingen ter vervanging van de aan banden gelegde drugshandel, behoren tot de orde van de dag. Voor de vele expats, ngo'ers en VN-medewerkers die het land minimaal draaiende proberen te houden, zijn de meeste buurten van de hoofdstad Port-au-Prince, en met name de sloppenwijk Cité Soleil, een volstrekte no-go area.

Het achtduizendtal VN-blauwhelmen dat de vrede moet bewaren en het land moest stabiliseren, is volgens waarnemers nauwelijks in zijn opdracht geslaagd. Onlangs pleegde de Braziliaanse bevelhebber van de Minustahtroepen, Urano Bacellar, zowaar zelfmoord op zijn hotelkamer, vermoedelijk omdat hij psychologisch ingestort was nadat het kritiek regende op het falende veiligheidsoptreden van zijn soldaten. "De VN-macht is er niet alleen niet in geslaagd om veiligheid te brengen, ze is ook medeplichting aan het toelaten, of slechts halfhartig veroordelen, van grove mensenrechtenschendingen die het imago van de internationale aanwezigheid weinig goed gedaan hebben," aldus Larry Birns van de in Washington gevestigde drukkingsgroep Council for Hemispheric Affairs.

"We hebben een punt bereikt waarop de verkiezingen maar beter kunnen doorgaan", zegt Mark Schneider van de in conflictpreventie gespecialiseerde denktank International Crisis Group. "Er zal minder geweld zijn als de stembusgang plaatsvindt dan als hij niet plaatsvindt."

"De gruwelijke misère waarin de Haïtianen leven leidt ertoe dat ze meer vertrouwen stellen in gewapende bendes dan in de overheid", zei Juan Gabriel Valdés, speciaal gezant van VN-secretaris generaal Kofi Annan voor Haïti, enkele weken geleden tegen De Morgen. "Voor nu is het belangrijkste dat zoveel mogelijk Haïtianen aan de verkiezingen deelnemen."

Volgens Valdés "moeten we er niet van uitgaan dat de verkiezingen op zich de problemen zullen oplossen. De internationale gemeenschap moet ook niet denken dat ze kan opkrassen als de missie afloopt, op 15 februari". Om íets te bereiken, beklemtoont Valdés, zou de VN-troepenaanwezigheid zeker tien jaar duren.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234